Schronisko Idziego

Schronisko Idziego[2][3] (węg. Egyed-menház, słow. Egidova chata, niem. Aegidihütte[a]) – schronisko górskie w Dolinie Kieżmarskiej w Tatrach Wysokich istniejące w ostatniej ćwierci XIX wieku.

Schronisko Idziego
Ilustracja
Państwo

 Węgry

Pasmo

Tatry Wysokie

Wysokość

ok. 1550[1] m n.p.m.

Data otwarcia

1876

Data zamknięcia

1890

Właściciel

Węgierskie Towarzystwo Karpackie

Położenie na mapie Tatr
Mapa konturowa Tatr, po prawej znajduje się punkt z opisem „Schronisko Idziego”
Położenie na mapie Karpat
Mapa konturowa Karpat, u góry nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Schronisko Idziego”
Ziemia49°12′32″N 20°13′15″E/49,208889 20,220833

HistoriaEdytuj

Zawiązane w 1873 roku Węgierskie Towarzystwo Karpackie (MKE) od początku swojego istnienia postulowało wybudowanie schronu turystycznego nad brzegiem Zielonego Stawu Kieżmarskiego, jednak początkowo nie dysponowało odpowiednimi funduszami, by plany te zrealizować – wygospodarowano jedynie kwotę 200 złotych, która nie była wystarczająca z uwagi na trudno dostępny teren, w którym miano prowadzić prace. Niejako w zastępstwie zdecydowano się na wzniesienie niewielkiej chaty na Pastwie (słow. Rakúska poľana) w Dolinie Przednich Koperszadów, na którą prowadziły ścieżki pasterskie z podtatrzańskich miejscowości. Dwuizbowy niezagospodarowany obiekt powstał w ciągu dwóch tygodni na przełomie czerwca i lipca 1876 roku. Na cześć Egyeda Berzeviczyego, jednego z założycieli MKE i inicjatora budowy chaty otrzymał miano Schroniska Idziego (Egyed-menház). Dla członków klubu noclegi w budynku były bezpłatne, choć przyjmowano też nieobowiązkowe darowizny. Wobec wzrastającej liczby osób przechodzących szlakiem z Jaworzyny do Kieżmarku, Białej Spiskiej czy Wielkiej Łomnicy sąsiedztwo bezpłatnego noclegu budziło niezadowolenie baców z mieszczących się nieopodal koszarów bialskiego i kieżmarskiego – liczyli oni bowiem na zarobek przy udostępnianiu noclegów w swoich szałasach. Korzystając z braku stałego gospodarza schroniska, regularnie niszczono zatem tak konstrukcję chaty Idziego, jak i jej wyposażenie[3][4].

W tym stanie rzeczy w 1880 roku MKE przy pomocy miasta Kieżmarku rozebrało szałas i przeniosło go na północny brzeg Zielonego Stawu (na Pastwie turystom udostępniono jedną izbę w kieżmarskim szałasie). Nie zmieniono jednak zasad funkcjonowania schroniska – wciąż był to obiekt niezagospodarowany, a przez to podatny był na uszkodzenia. W 1882 roku jesienna wichura zerwała dach i wyłamała drzwi wejściowe. Rok później budynek spłonął (podejrzewano podłożenie ognia)[3][4][5]. W 1884 roku obiekt został wzniesiony na nowo przez cieśli ze Zdziaru. Powstała wówczas dwuizbowa chata z przedsionkiem. Po trzech latach zdecydowano się na przeniesienie jej na południowy brzeg jeziora, gdzie miała być mniej narażona na porywiste wiatry. W 1890 roku spłonął dach schroniska, który następnie szybko odnowiono. Jednak jesienią po raz kolejny obiekt padł ofiarą pożaru, który tym razem zniszczył go doszczętnie[3][4].

Po tych zdarzeniach MKE podjęło decyzję o wzniesieniu nowego, kamiennego obiektu, który stanął w 1897 roku. Początkowo od imienia fundatora, arcyksięcia Fryderyka Habsburga nazywano go Schroniskiem Fryderyka (Frigyes-menház), później zaś utrwaliła się nazwa Schronisko nad Zielonym Stawem[2][3].

UwagiEdytuj

  1. Inne używane nazwy to słow. Egýdova chata, węg. Egyed-ház, Egyde-gunyhó, niem. Egydihütte, Egydi-Schutzhütte, Egyde-Hütte, Aegydi-Hütte, Aegidushütte, Ägiduis Schutzhaus[3]

PrzypisyEdytuj

  1. Terén | ZBIGS, Základná báza údajov pre geografický informačný systém, Úrad geodézie, kartografie a katastra Slovenskej republiky [dostęp 2022-04-10] (słow.).
  2. a b Witold Henryk Paryski, Zofia Radwańska-Paryska, Wielka encyklopedia tatrzańska, Hasło „Zielonym Stawem, Schronisko nad”, Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004, ISBN 83-7104-009-1, OCLC 833941003 (pol.).
  3. a b c d e f Ivan Bohuš st., Od A po Z o názvoch Vysokých Tatier, Hasło „Egidova chata”, Tatrzańska Łomnica: Štátne lesy TANAP-u, 1996, ISBN 80-967522-7-8, OCLC 751201484 (słow.).
  4. a b c Ivan Bohuš ml., Tatranské chaty. Majáky v mori skál a snehu, wyd. III, Tatrzańska Łomnica: Vydavateľstvo IB Vysoké Tatry, 2019, s. 114, ISBN 978-80-969017-4-6 (słow.).
  5. Grzegorz Barczyk i inni, Bedeker tatrzański, Ryszard Jakubowski (red.), Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000, ISBN 83-01-13184-5.