Schronisko Zamkovskiego

Schronisko Zamkovskiego (słow. Zamkovského chata, Zamka) – tatrzańskie schronisko położone na wysokości 1467 m n.p.m.[a] w słowackiej części Tatr Wysokich, w dolnej części Doliny Małej Zimnej Wody (Malá Studená dolina).

Schronisko Zamkovskiego
Ilustracja
Państwo

 Słowacja

Pasmo

Tatry Wysokie, Karpaty

Wysokość

1467 m n.p.m.

Data otwarcia

1943

Właściciel

Jana Kalinčíková

Położenie na mapie Tatr
Mapa konturowa Tatr, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Schronisko Zamkovskiego”
Położenie na mapie Karpat
Mapa konturowa Karpat, u góry nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Schronisko Zamkovskiego”
Ziemia49°10′26,191″N 20°13′10,988″E/49,173942 20,219719
Strona internetowa

HistoriaEdytuj

Budowniczym schroniska był István Zamkovszky (Štefan Zamkovský) – węgiersko-słowacki fotograf, nosicz, taternik, a w latach 1936–1942 jeden z chatarów Schroniska Téryego[3]. Prywatny obiekt powstał jako dwukondygnacyjne budynek, w którym na parterze znalazło się miejsce dla kuchni, jadalni i mieszkania gospodarza, na piętrze zaś zlokalizowano pokoje dla gości[4]. Środki na zakup gruntu oraz wzniesienie obiektu pochodziły głównie z oszczędności żony Zamkovszkiego, Ludmili Lukášovej (córki praskiego przemysłowca). Większość prac budowlanych wykonywał sam Zamkovszky przy wsparciu przyjaciół, którzy pomagali mu także finansowo[5]. Prace rozpoczęły się w 1942 roku, a już rok później obiekt został oddany do użytku[6]. Schronisko nie otrzymało oficjalnej nazwy, jednak potocznie nazywane było od nazwiska prowadzącego je właściciela[5][4].

W czasie II wojny światowej w schronisku ukrywały się osoby poszukiwane przez władze, w tym rodziny partyzantów. Po jej zakończeniu i komunistycznym przewrocie, do jakiego doszło w Czechosłowacji w lutym 1948, schronisko znacjonalizowano. W 1951 roku obiekt przejęło państwowe przedsiębiorstwo Slovakotour, nadając mu imię kpt. Jána Nálepki, niezwiązanego z Tatrami partyzanta, który po opuszczeniu szeregów słowackiego wojska i przejściu na stronę Armii Czerwonej zginął w 1943 roku w Owruczu na Ukrainie[5][6][7]. Sam Zamkovszky został przez komunistyczne władze niesłusznie uznany za uczestnika „aryzacji” (przejmowania mienia żydowskiego; w tym przypadku pensjonatu Karpatia w Tatrzańskiej Leśnej), za co w 1952 roku otrzymał zakaz wstępu na teren Tatr[5][6][8].

Po kolejnych zmianach ustrojowych, w marcu 1991 roku rada miasta Wysokie Tatry z inicjatywy Júliusa Andrášego oraz Ivana Bohuša sr przyjęła dla schroniska odwołującą się do jego pierwotnego właściciela nazwę Zamkovského chata. Powstała w tym samym czasie z inicjatywy kół byłego Klubu Słowackich Turystów i Narciarzy spółka Slovenské Karpaty wkrótce objęła także zarząd nad schroniskiem Zamkovskiego. Niedługo później spadkobiercy pierwszego właściciela (wnuk Stano Tichý) rozpoczęli starania o jej restytucję. Zwrot wysłużonego budynku nastąpił na początku 1993 roku[5][6]. Nowym chatarem został Laco Kulanga, którego trzy lata później zastąpiła Jana Kalinčíková. Po siedmiu latach gospodarowania, w 2003 roku Kalinčíková odkupiła schronisko od rodziny Zamkovszkiego[9].

WspółczesnośćEdytuj

Gospodarzem schroniska jest Jana Kalinčíková. Schronisko dysponuje 25 miejscami noclegowymi (23 łóżka i dwie dostawki) w sześciu pokojach (trzy czteroosobowe, jeden pięcioosobowy, trzy dwuosobowe). W razie konieczności dodatkowe miejsca noclegowe oferowane są na podłodze poddasza[2][9].

Obiekt wyposażony jest w toalety i prysznice z ciepłą wodą[2]. Za produkcję prądu odpowiada oddana do użytku w 1989 roku mała elektrownia wodna, która zastąpiła używany wcześniej agregat napędzany ropą naftową[9]. W lataach 2019–2020 wybudowano nową oczyszczalnie ścieków, zastępując dotychczasową powstałą w 1996 roku[10]. Do schroniska nie prowadzi droga kołowa, zaopatrywane jest przez nosiczów. Ściany jadalni ozdobione są fotografiami Istvána Zamkovszkiego i obiektu z czasu jego budowy oraz pierwszych lat działalności[11].

Szlaki turystyczneEdytuj

  – kilkadziesiąt metrów na południe od schroniska przebiega znakowana czerwono Magistrala Tatrzańska, prowadząca ze Smokowieckiego Siodełka (Hrebienok) obok Rainerowej Chatki do Schroniska Zamkovskiego i dalej do Schroniska Łomnickiego.
  • Czas przejścia z Siodełka do Schroniska Zamkovskiego: 1 h w obie strony
  • Czas przejścia od Schroniska Zamkovskiego nad Łomnicki Staw: 1 h, z powrotem 45 min
  – przy schronisku rozpoczyna się zielony szlak, prowadzący Doliną Małej Zimnej Wody do Schroniska Téryego i dalej na Lodową Przełęcz. Czas przejścia od Schroniska Zamkovskiego do Schroniska Téryego: 1:45 h, ↓ 1:20 h[12]

UwagiEdytuj

  1. Wysokość 1467 m n.p.m. została ustalona w oparciu o urzędowe pomiary lidarowe (laserowe)[1]. Na stronie internetowej schroniska podawana jest tradycyjnie przyjmowana wysokość 1475 m n.p.m.[2]

PrzypisyEdytuj

  1. Terén | ZBIGS, Základná báza údajov pre geografický informačný systém, Úrad geodézie, kartografie a katastra Slovenskej republiky [dostęp 2021-08-22] (słow.).
  2. a b c O nás, Schronisko Zamkovskiego [dostęp 2021-08-22] [zarchiwizowane z adresu 2021-02-27] (słow.).
  3. Witold Henryk Paryski, Zofia Radwańska-Paryska, Wielka encyklopedia tatrzańska, Hasło „Zamkovszky István”, Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004, ISBN 83-7104-009-1, OCLC 833941003 (pol.).
  4. a b Bohuš ml. 2019 ↓, s. 101.
  5. a b c d e Martin Drahomirecký, Štefan Zamkovský a Zamkovského chata v Tatrách, hiking.sk (Denník N), 15 kwietnia 2020 [dostęp 2021-08-21] [zarchiwizowane z adresu 2021-08-21] (słow.).
  6. a b c d Volali ho Zamko: Jeho láska k horám bola nevyliečiteľná, „Život”, 29 stycznia 2012 [dostęp 2021-08-22] [zarchiwizowane z adresu 2021-08-21] (słow.).
  7. Bohuš ml. 2019 ↓, s. 101–102.
  8. Ivan Bohuš ml., Arizátor Zamko alebo zamotaný príbeh, „Tatranský dvojtýždenník” (10/XXI), 19 maja 2010, s. 8, 11 [dostęp 2021-08-22] [zarchiwizowane z adresu 2021-08-21] (słow.).
  9. a b c Bohuš ml. 2019 ↓, s. 102.
  10. ZBÍJAČKY a mračná prachu: Toto nie je STAVENISKO, ale VYSOKÉ TATRY!, „Plus jeden deň”, 16 lipca 2019 [dostęp 2021-08-22] [zarchiwizowane z adresu 2019-07-17] (słow.).
  11. Bohuš ml. 2019 ↓, s. 102–103.
  12. Tomasz Nodzyński, Marta Cobel-Tokarska: Tatry Wysokie i Bielskie: polskie i słowackie. Warszawa: ExpressMap, 2007. ISBN 978-83-60120-88-0.

BibliografiaEdytuj

  • Grzegorz Barczyk, Adam Piechowski, Grażyna Żurawska, Bedeker tatrzański, Ryszard Jakubowski (red.), Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000, ISBN 83-01-13184-5.
  • Ivan Bohuš ml., Tatranské chaty. Majáky v mori skál a snehu, wyd. III, Tatrzańska Łomnica: Vydavateľstvo IB Vysoké Tatry, 2019, ISBN 978-80-969017-4-6 (słow.).