Otwórz menu główne

Sekwencja (pieśń)

Sekwencja – w chrześcijaństwie rodzaj religijnej kompozycji wokalnej zbliżonej do hymnu, popularnej w średniowieczu. Wykonuje się ją unisono, zaś jej tekst, niepochodzący z Biblii, układano po łacinie. Wykonywana była po Alleluja (Aklamacji przed Ewangelią)[1].

Cechą charakterystyczną budowy sekwencji jest sukcesywne powtarzanie melodii kolejnych wersów. W praktyce najczęściej po dwa kolejne wersy miały taką samą melodię.

Spis treści

Historia sekwencjiEdytuj

Mimo licznych badań, dokładna geneza sekwencji pozostaje niejasna. Wynalezienie sekwencji przypisuje się najczęściej Notkerowi Balbulusowi (ok. 840-912), mnichowi z opactwa w Sankt Gallen. Jedna z teorii wywodzi sekwencje z opatrywania tekstem melizmatów Alleluja. Solista wykonywał tekst na tle chóru, który śpiewał wokalizę ostatniego "a" ze słowa Alleluja. Rozwój sekwencji nastąpił od IX do XVI wieku, w dwóch okresach:

  • IX-XI wiek, w zakonach benedyktyńskich Francji i Szwajcarii
  • XII-XVI wiek, główny ośrodek w Paryżu, doskonalsze formy.

Dziś znanych jest około 5 tysięcy tekstów sekwencji. Najstarsze polskie sekwencje, spośród około 150 zachowanych (tekstów), łączą się z kultem Św. Wojciecha i pochodzą z XI wieku (16 przykładów sekwencji ku jego czci, m.in.: Hac festa die). Kolejne tworzone były z okazji kanonizacji Św. Stanisława (1253) – 12, Św. Jadwigi (1267) – 7. Z muzycznego punktu widzenia polskie sekwencje w większości przypadków były oparte na znanych melodiach, powszechnie używanych bądź twórczo dostosowanych. Niektóre opracowano wielogłosowo. Głównymi ośrodkami twórczości był Kraków, Gniezno, Poznań i Śląsk.

Forma nadzwyczajna rytu rzymskiegoEdytuj

Zreformowany Mszał Piusa V z 1570 roku, na mocy Soboru Trydenckiego pozostawił 4 sekwencje:

Do tego zestawu dołączona została w 1727 roku Stabat Mater (dolorosa) Stała Matka na święto Siedmiu Boleści Najświętszej Maryi Panny przypisywana zależnie od źródła Jacoponowi da Todi z przełomu XIII i XIV wieku (tekst), papieżowi Innocentemu III (1161-1216), bądź Św. Bonawenturze (ok. 1217-1274)[6].

Forma zwyczajna rytu rzymskiegoEdytuj

Po Soborze Watykańskim II w liturgii kościoła katolickiego, sekwencję wykonuje się obowiązkowo podczas dwóch uroczystości w roku: w Niedzielę Zmartwychwstania (Victimae Paschali Laudes) oraz w Uroczystość Zesłania Ducha Świętego (Veni Sancte Spiritus). Dopuszcza się wykonanie Ad libitum sekwencji Victimae Paschali Laudes w Oktawie Wielkiej Nocy, Lauda Sion Salvatorem w Boże Ciało (w całości, bądź od słów Ecce Panis) oraz Stabat Mater (całą lub od słów Sancte Mater, istud agas)[7].

Została przeniesiona przed Aklamację przed Ewangelią. Co prawda Ogólne Wprowadzenie do Mszału Rzymskiego z 2000 roku przywróciło ją na pierwotne miejsce – po Alleluja, zmiana jednak przetrwała jedynie do publikacji nowego wydania w 2002. W Polsce sekwencje wykonuje się najczęściej w polskim przekładzie.

W czasie wykonywania sekwencji obowiązuje postawa siedząca[8].

PrzypisyEdytuj

  1. Jacek Baluch, Piotr Gierowski: Czesko-polski słownik terminów literackich. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2016, s. 343. ISBN 978-83-233-4066-9.
  2. J. Pikulik. Sekwencje Polskie w: Musica Medii Aevi. T. 4. Kraków 1973. s. 70.
  3. J. Pikulik. Sekwencje Polskie w: Musica Medii Aevi. T. 4. Kraków 1973. s. 66.
  4. J. Pikulik. Sekwencje Polskie w: Musica Medii Aevi. T. 4. Kraków 1973. s. 65.
  5. Ks. Jan Wierusz-Kowalski, Liturgika, Warszawa 1956, s. 327.
  6. W. Apel. Gregorian Chant. Bloomington 1958.
  7. Ordo lectionum missae.
  8. Artykuł ks. D. Ostrowskiego w: "Anamnesis" (nr 72, str. 99)

Linki zewnętrzneEdytuj

Zobacz teżEdytuj