Otwórz menu główne

Sepiolit (pianka morska, pierre de savon Maroc[1]) – minerał z gromady krzemianów, zaliczany do minerałów ilastych. Minerał pospolity, szeroko rozpowszechniony w niektórych rejonach Ziemi.

Sepiolit
Próbka
Próbka
Struktura
Struktura
Właściwości chemiczne i fizyczne
Inne nazwy pianka morska, Pietra sapo, Pierre de Savon Maroc
Skład chemiczny uwodniony krzemian magnezu
(Mg4[Si6O15(OH)2] • 6H2O)
Twardość w skali Mohsa 2–2,5
Przełam muszlowy
Pokrój kryształu włoskowy
Układ krystalograficzny rombowy
Gęstość minerału 2,08 g/cm³
Właściwości optyczne
Barwa biała, białoszara, żółtawa lub zielononiebieska, najczęściej biała o żółtawym lub czerwonawym zabarwieniu
Rysa biała
Połysk matowy
Inne nieprzezroczysty

Nazwa pochodzi od gr. sepia = mątwa i lithos = skała, kamień i nawiązuje do wewnętrznej muszli mątwy, do której minerał jest podobny.

CharakterystykaEdytuj

WłaściwościEdytuj

Minerał nieprzezroczysty, odporny na temperaturę, biały o strukturze porowatej, podobny do gliny, twardniejący po wyschnięciu.

Tworzy drobne kryształy o pokroju włoskowym. Występuje w skupieniach porowatych o budowie ziarnistej, gruzełkowej; włóknistej – sepiolit azbestopodobny; spilśnionej – tzw. wełna górska. Tworzy także formy skrytokrystaliczne (zbite, ziemiste). Jest miękki, krajalny, przeświecający, przywiera do wilgotnych powierzchni. Czasami zawiera znaczne domieszki niklu (sepiolit niklowy) lub żelaza (sepiolit żelazowyksylotyl).

WystępowanieEdytuj

Sepiolit jest produktem przeobrażenia serpentynitów w trakcie procesów wietrzeniowych i hydrotermalnych. Czasami spotyka się go wśród skał osadowych pochodzenia jeziornego i osadów głębokomorskich. Zawiera 63,3% związków krzemu, 27,4% związków magnezu i 9,3% wody.

Największe i najlepsze na świecie złoża sepiolitu znajdują się w Turcji, niedaleko miasta Eskişehir, w mniejszych ilościach występuje w Niemczech, Czechach, Bośni i Grecji. Występuje także w Maroku, USA i Hiszpanii.

W Polsce w niewielkich ilościach występuje w Sudetach w okolicach Kamiennej Góry, w Masywie Ślęży – tworzy żyły z magnezytem, opalem, chalcedonem, chryzoprazem; występuje też w melafirach koło Krzeszowic.

ZastosowanieEdytuj

 
Fajka z sepiolitu
  • w elektrotechnice
  • w farmacji
  • do wyrobu przedmiotów dekoracyjnych i użytkowych (np. fajek, drobnych ozdób i biżuterii)[1]
  • produkcji środków czyszczących
  • w przemyśle jako materiał izolacyjny, zamiennik azbestu[potrzebny przypis]
  • jako żwirek dla kotów czy piasek kąpielowy dla szynszyli
  • dodatek technologiczny do pasz zarejestrowany w UE jako (E-562), dodatek przeciwzbrylający, dodatek reologiczny stosowany do płynów przy pojeniu świń i bydła domowego
  • jako absorbent: wycieków przemysłowych i chemikaliów, w oczyszczalniach jako absorbent toksyn
  • do kontroli (stabilizacji) wilgotności
  • jako dodatek konstrukcyjny (m.in. cementy, tynki)

PrzypisyEdytuj

  1. a b Mohsen Manutchehr-Danai: Dictionary of Gems and Gemology. Springer Science & Business Media, 2013, s. 423. ISBN 978-3-662-04288-5. [dostęp 2017-04-17].

Zobacz teżEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj