Sergiusz Abżółtowski

Oficer Wojska Polskiego, pilot

Sergiusz Abżółtowski (ur. 24 czerwca 1890 w Merwie, zm. we wrześniu 1939[1]) – pułkownik dyplomowany pilot Wojska Polskiego.

Sergiusz Abżółtowski
Ilustracja
pułkownik dyplomowany pilot pułkownik dyplomowany pilot
Data i miejsce urodzenia 24 czerwca 1890
Merw Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci 1939
Polska
Przebieg służby
Siły zbrojne Lesser Coat of Arms of Russian Empire.svg Armia Imperium Rosyjskiego
Orzeł hallerczyków.jpg Błękitna Armia
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Formacja Imperial Russian Aviation Roundel.svg Carskie Siły Powietrzne
Roundel of Poland (1921–1993).svg Lotnictwo Wojska Polskiego
Jednostki 3 Pułk Lotniczy
Stanowiska dowódca pułku
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
Odznaczenia
PilotPolowy.jpg
Krzyż Walecznych (1920-1941, dwukrotnie) Krzyż Zasługi (II RP) Medal Niepodległości Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Odznaka Honorowa Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej Kawaler Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Medal Pamiątkowy Wielkiej Wojny (Francja) Medal Zwycięstwa (międzyaliancki)
Delegacja Stowarzyszenia Weteranów byłej Armii Polskiej we Francji u marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego - Sergiusz Abżółtowski 2. z prawej; kwiecień 1937
Pokaz obrony przeciwlotniczo-gazowej w Warszawie. Odprawa dziennikarzy przez szefa sztabu kwatery prasowej płk. Abżółtowskiego (w środku); marzec 1939

ŻyciorysEdytuj

Syn Polaka – generała rosyjskiego (katolika) i matki Rosjanki (prawosławnej)[2].

Ukończył Michajłowską Szkołę Artylerii w Petersburgu, w 1910 roku przydzielono go do 2 pułku pskowskich dragonów. W październiku 1913 roku mianowano go dowódcą 2 baterii I dywizjonu konno-górskiej artylerii. W sierpniu 1914 roku został komendantem dywizjonowej szkoły podoficerskiej. Od 14 września 1914 roku służył na froncie. W grudniu 1915 roku przeniesiono go do 1 baterii 6 Brygady Artylerii Ciężkiej. Później trafił do lotnictwa. Służył w charakterze obserwatora w 2 Niszczycielskim Oddziale Lotniczym. Później przeszkolił się na pilota w Sewastopolu. Dowodził 5 Niszczycielskim Oddziałem Lotniczym. Służbę w rosyjskich siłach powietrznych zakończył w stopniu kapitana pilota i z nalotem 82 godzin[3].

W 1918 w Stanach Zjednoczonych Ameryki razem z kpt. Jerzym Kossowskim zgłosił się ochotniczo do Armii Polskiej we Francji jako szeregowy aby dostać się do Armii Hallera. Początkowo skierowany został do obozu w Sillé-le-Guillaume. W lipcu tego roku przeniesiony został do Szkoły Lotniczej w Dijon, a następnie do Szkoły Lotniczej w Longvie i Szkoły Wyższego Pilotażu w Pau.

Na początku 1919 objął kolejno funkcje pomocnika do spraw technicznych i dowódcy lotnictwa Armii Polskiej we Francji. Kiedy wybuchła wojna polsko-bolszewicka został mianowany szefem lotnictwa Frontu Południowo-Zachodniego i Środkowego. Później pełnił funkcję zastępcy Szefa Lotnictwa Polowego. 25 listopada 1920 został mu zatwierdzony stopień majora wojsk lotniczych z dniem 1 kwietnia 1920[4].

W latach 1921–1922 był słuchaczem I Kursu Doszkolenia Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie. W grudniu 1924 roku został przesunięty w Departamencie IV Żeglugi Powietrznej Ministerstwa Spraw Wojskowych ze stanowiska szefa Wydziału Ogólno–Organizacyjnego na stanowisko II inspektora[5]. 1 grudnia 1924 roku Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Stanisław Wojciechowski na wniosek Ministra Spraw Wojskowych generała dywizji Władysława Sikorskiego awansował go na pułkownika ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1924 roku i 2. lokatą w korpusie oficerów aeronautyki[6]. Od maja 1925 dowodził 3 pułkiem lotniczym w Poznaniu-Ławicy. Z dniem 1 lutego 1929 roku został zwolniony z zajmowanego stanowiska, oddany do dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr VII i skierowany na dwumiesięczny urlop, a z dniem 31 marca tego roku przeniesiony w stan spoczynku[7].

Po przewrocie majowym 1926 roku wciągnięty przez płk. Ludomiła Rayskiego, ówczesnego dowódcę lotnictwa, na tzw. „listę kondotierów” (oficerów starszych zasługami wojennymi i stażem w lotnictwie)[2]. Płk Rayski (następnie generał brygady) w związku z pochodzeniem ochrzcił go „Moskalem”, co, mimo zasług wojennych, spowodowało w ramach czystek w armii po przewrocie majowym, zwolnienie do rezerwy w wieku 39 lat[2].

Płk Abżółtowski był dużej klasy teoretykiem wojskowo-lotniczym. Bardzo płodnym pisarzem, twórcą piśmiennictwa lotniczego. W 1921 wydał Taktykę lotnictwa. Był redaktorem Regulaminów lotniczych, twórcą polskiej operacyjnej myśli lotniczej[2].

W 1939 roku zginął w niewyjaśnionych okolicznościach w trakcie przekraczania niemiecko-radzieckiej linii demarkacyjnej[3].

PublikacjeEdytuj

Był encyklopedystą. Został wymieniony w gronie edytorów ośmiotomowej Encyklopedii wojskowej wydanej w latach 1931–1939 gdzie zredagował hasła związane z taktyką lotniczą[8]. Autor szeregu publikacji fachowych:

  • Doktryna i organizacja lotnictwa (1932),
  • O niebezpieczeństwie lotniczym i obronie przeciwlotniczej kraju (1934),
  • O niebezpieczeństwie lotniczym (1937).

Ordery i odznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Abżółtowski Sergiusz (pol.). encyklopedia.pwn.pl. [dostęp 2020-01-20].
  2. a b c d Marian Romeyko: Przed i po maju. s. 550-551.
  3. a b M. Niestrawski, Abżółtowski Sergiusz, dostępny na stronie internetowej https://www.infolotnicze.pl/2013/06/11/sergiusz-abzoltowski/; [dostęp 19 października 2013, godz. 11.46]
  4. „Dziennik Personalny” (R.1, Nr 47), MSWojsk , 8 grudnia 1920, s. 1321.
  5. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 130 z 16 grudnia 1924 roku, s. 727.
  6. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 131 z 17 grudnia 1924 roku, s. 731.
  7. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 4 z 14 lutego 1929 roku, s. 70, 83.
  8. Laskowski, t.I 1931 ↓.
  9. a b c d e f g h Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest?. Wyd. II popr. Warszawa: Główna Księgarnia Wojskowa, 1938, s. 2-3.
  10. Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 1987 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 39, poz. 1831)
  11. Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 2033 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 40, poz. 1854, s. 1553)
  12. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 15 z 11 listopada 1928 roku, s. 435.
  13. Piętnastolecie L. O. P. P.. Warszawa: Wydawnictwo Zarządu Głównego Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej, 1938, s. 279.
  14. Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 1717 z 28 maja 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 29, poz. 1208)

BibliografiaEdytuj