Otwórz menu główne

Siarczan magnezu

związek chemiczny

Siarczan magnezu, pot. sól gorzka, MgSO
4
nieorganiczny związek chemiczny, sól kwasu siarkowego i magnezu.

Siarczan magnezu
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny MgSO
4
Masa molowa 120,415 g/mol
Wygląd biały, bezwonny, krystaliczny proszek[1]
Minerały epsomit, kizeryt
Identyfikacja
Numer CAS 7487-88-9
PubChem 24083[2]
DrugBank DB00653[3]
Podobne związki
Inne aniony wodorotlenek magnezu
Inne kationy siarczan wapnia
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja medyczna
ATC V04CC02

Spis treści

OtrzymywanieEdytuj

Siarczan magnezu otrzymuje się przez oczyszczenie jego minerałów – kizerytu (MgSO
4
·H
2
O
; głównym jego zanieczyszczeniem jest NaCl) lub langbeinitu (K
2
SO
4
·2MgSO
4
), przez izolację z naturalnych wód o wysokiej jego zawartości, a także poprzez traktowanie MgO (uzyskiwanego z wody morskiej) lub magnezytu (MgCO
3
) kwasem siarkowym[5]:

MgO + H
2
SO
4
→ MgSO
4
+ H
2
O
MgCO
3
+ H
2
SO
4
→ MgSO
4
+ H
2
O + CO
2

Sól bezwodną otrzymuje się przez ogrzewanie wyższych hydratów w temp. 70 °C, co prowadzi do powstania monohydratu MgSO
4
·H
2
O
, który następnie odwadnia się całkowicie w temp. 500 °C (pierwszy etap pomija się, jeśli substratem jest kizeryt, czyli monohydrat)[5].

WłaściwościEdytuj

Bezwodny siarczan magnezu to biała, dobrze rozpuszczalna w wodzie (33,5 g w 100 g H2O) substancja drobnokrystaliczna. W stanie bezwodnym wykazuje silne właściwości higroskopijne. Tworzy kilka hydratów, najważniejsze spośród nich to heptahydrat MgSO
4
·7H
2
O
(minerał epsomit, sól gorzka, sól angielska) oraz monohydrat MgSO
4
·H
2
O
, występujący w przyrodzie jako minerał kizeryt. W temperaturze pokojowej trwały jest heptahydrat. Po ogrzaniu do ok. 150 °C przechodzi on w MgSO
4
·H
2
O
, który odwadnia się całkowicie powyżej 200 °C. Po dodaniu do wody wywołuje ścieśnienie jej struktury, prowadzące do spadku objętości (graniczna cząstkowa objętość molowa siarczanu magnezu wynosi –1,4 cm³/mol, tzn. dodanie jednego mola do dużej objętości wody powoduje spadek objętości o 1,4 cm³)[6].

ZastosowanieEdytuj

  • bezwodny jest środkiem suszącym stosowanym laboratoryjnie i przemysłowo
  • w lecznictwie między innymi jako środek przeczyszczający oraz środek tokolityczny
  • w weterynarii
  • składnik płynu Oliwkowa
  • do obciążania bawełny
  • w farbiarstwie
  • do wyrobu wód mineralnych
  • w rolnictwie roztwór siarczanu magnezu wykorzystuje się do dolistnego nawożenia magnezem przez oprysk.

Nazwy sól angielska oraz epsomit pochodzą stąd, że związek ten był początkowo produkowany poprzez odparowywanie wody mineralnej ze źródeł bijących niedaleko miejscowości Epsom w środkowej Anglii i sprzedawany jako lek przeczyszczający w całej Europie. W USA i Wielkiej Brytanii sól ta jest wciąż nazywana solą z Epsom (Epsom salt).

Zaawansowane zabiegi resuscytacyjneEdytuj

Podanie dożylne roztworu siarczanu magnezu w zaawansowanych zabiegach resuscytacyjnych u dorosłych jest wskazane przy[7]:

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e Siarczan magnezu (ZVG: 2330) (ang. • niem.) w bazie GESTIS, Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung (IFA). [dostęp 2018-08-29].
  2. Siarczan magnezu (CID: 24083) (ang.) w bazie PubChem, United States National Library of Medicine.
  3. Siarczan magnezu (DB00653) – informacje o substancji aktywnej (ang.). DrugBank.
  4. Siarczan magnezu (nr 203726) (ang.) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck KGaA) na obszar Stanów Zjednoczonych (ze względu na zmianę sposobu wywołania karty charakterystyki, aby pobrać kartę dla obszaru USA, na stronie produktu należy zmienić lokalizację na "United States" i ponownie pobrać kartę). [dostęp 2018-06-29].
  5. a b Margarete Seeger, Walter Otto, Wilhelm Flick, Friedrich Bickelhaupt, Otto S. Akkerman: Magnesium Compounds. W: Ullmann’s Encyclopedia of Chemical Industrial Chemistry. Weinheim: Wiley-VCH Verlag, 2005, s. 27–32. DOI: 10.1002/14356007.. ISBN 978-3-527-30673-2.
  6. Peter William Atkins: Chemia fizyczna. PWN, 2001, s. 156. ISBN 83-01-13502-6.
  7. Wytyczne Polskiej Rady Resuscytacji 2005.

BibliografiaEdytuj

  • Adam Bielański: Chemia ogólna i nieorganiczna. Wyd. I. Warszawa: PWN, 1970.
  • Witold Mizerski: Tablice chemiczne. Wyd. III. Warszawa: Wydawnictwo Adamantan, 2003. ISBN 83-7350-031-6.