Otwórz menu główne

Siedzuń dębowy (Sparassis brevipes Krombh.) – gatunek jadalnego grzyba z rodziny siedzuniowatych (Sparassidaceae)[1].

Siedzuń dębowy
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd żagwiowce
Rodzina siedzuniowate
Rodzaj siedzuń
Gatunek siedzuń dębowy
Nazwa systematyczna
Sparassis brevipes Krombh.
Anteckn. Sver. Ätl. Svamp.: 64 (1836)
Sparassis brevipes.jpg

Systematyka i nazewnictwoEdytuj

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Sparassis, Sparassidaceae, Polyporales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Nazwę polską podał Władysław Wojewoda w 2000 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako szmaciak dębowy lub szmaciak krótkotrzonowy[2].

Do niedawna występujący pod jodłami siedzuń jodłowy Sparassis niemeci, uważany był za oddzielny gatunek. Według najnowszej wiedzy jest on obecnie synonimem siedzunia dębowego Sparassis brevipes i traktowane są jako jeden gatunek[2][3], stąd nie ma już podziału pod względem drzewa na korzeniach którego pasożytują.

MorfologiaEdytuj

Owocnik

Średnicy 10-50 cm, za młodu jest biały, później słomiastożółty, z dość wzniesionymi elementami zewnętrznymi, grubo listkowato-falistymi do wachlarzowatych, na powierzchniach często barwnie strefowanymi[4].

Miąższ

Biały; bez zapachu, o smaku łagodnym[4].

Wysyp zarodników

Zarodniki o średnicy 4,5-6 × 3,5-4,5 µm[4].

Występowanie i siedliskoEdytuj

W Polsce gatunek rzadki. Od 2014 r. jest objęty ochroną częściową grzybów[5], dawniej podlegał ochronie ścisłej. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status V – zagrożony wyginięciem[6]. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Niemczech, Anglii, Norwegii[2].

Rośnie od sierpnia do października, na korzeniach buków, dębów, jodeł, modrzewi i świerków. Owocniki wyrastają z twardo zbitej grzybni[4].

Gatunki podobneEdytuj

Siedzuń dębowy przypomina barwą i wielkością siedzunia sosnowego (Sparassis crispa), ale jest jaśniejszy i ma szerzej powyginane, bardziej rozpostarte listkowate zakończenia odgałęzień[7].

PrzypisyEdytuj

  1. a b Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  2. a b c Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum - GSD Species, www.speciesfungorum.org [dostęp 2018-11-08].
  4. a b c d Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. s. 592. ISBN 83-7404-513-2.
  5. Dz.U. z 2014 r. nr 0, poz. 1408 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów
  6. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  7. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1988. ISBN 83-09-00714-0.