Otwórz menu główne

Sikorsky CH-53E Super Stallion

Sikorsky CH-53 Sea Stallion – amerykański ciężki śmigłowiec transportowy, trójsilnikowa wersja rozwojowa CH-53 Sea Stallion, do śmigłowca dodano też siódmą łopatę wirnika, zarówno ogon jak i wirnik główny są składane. Silniki T64-GE-413 z CH-53D o mocy 3925 KM zastąpiono T64-GE-416/A o mocy 4380 KM, udźwig wzrósł do 13 600 kg w kabinie lub 14 500 kg na podwieszeniu. Używany też do taktycznego przerzutu sprzętu lub misji ratunkowych, śmigłowce mogą tankować w locie.

CH-53E Super Stallion
Ilustracja
Dane podstawowe
Państwo  Stany Zjednoczone
Producent Sikorsky Aircraft Corporation
Typ śmigłowiec transportowy
Załoga 3 (2 pilotów i dowódca)
Historia
Data oblotu 1 marca 1974
Lata produkcji 1980-2003
Egzemplarze 234
Dane techniczne
Napęd 3 × General Electric T64-GE-416/A, turbowałowe
Moc 4380 KM każdy
Wymiary
Średnica wirnika 24,1 m
Długość 30,2 m
Długość kadłuba 23,55 m
Wysokość 8,46 m
Masa
Własna 15,071 kg
Startowa 33,340 kg
Osiągi
Prędkość maks. 315 km/h
Prędkość przelotowa 278 km/h
Wznoszenie maks. w locie pionowym 12,7 m/s
Pułap praktyczny 5640 m
Zasięg 1110 km
Dane operacyjne
Uzbrojenie
2 × GAU-15/A 12,7 mm (po bokach),
1 × GAU-21 12,7 mm (rampa)
Liczba miejsc
55
Użytkownicy
Stany Zjednoczone US Navy, USMC,
Japonia Japońskie Morskie Siły Samoobrony
Rzuty
Rzuty samolotu

Śmigłowiec jest przeznaczony szczególnie do zadań nad akwenami morskimi. Moc zespołu napędowego jest tak dobrana, że śmigłowiec do wykonania zadania wymaga pracy dwóch silników. Podczas zawisów, operacji desantowych i wszędzie tam, gdzie jest zwiększone zapotrzebowanie na moc pracują trzy silniki na zmniejszonej mocy. W razie awarii jednego silnika dwa pozostałe przechodzą automatycznie na moc znamionową i śmigłowiec ten może kontynuować wykonywanie zadania[1].

W 1967 Korpus piechoty morskiej poszukiwał nowego śmigłowca dla uniwersalnych okrętów desantowych o udźwigu 1,8 razy większym od CH-53D. W 1968 Sikorsky zaproponował rozwojową wersje S-65 (CH-53) o oznaczeniu producenta S-80. Śmigłowiec wszedł do służby w 1981. CH-53E jest w stanie udźwignąć wszystkie statki powietrzne w służbie USMC (z wyjątkiem C-130), na zewnętrznym podwieszeniu przenosi więc m.in. uszkodzone śmigłowce oraz działa. Opracowywany jest wariant CH-53K z nowymi silnikami, powiększoną kabiną i kompozytowymi wirnikami.

W 1991 CH-53E ewakuowały personel ambasady USA w Mogadiszu, w 1995 podjęły pilota zestrzelonego nad Bośnią, od 2001 intensywnie używane podczas operacji w Afganistanie i Iraku do zadań zaopatrzeniowych. Od 1984 utracono łącznie 13 amerykańskich CH-53E i 7 MH-53E oraz jeden japoński MH-53E, problemy powodował też dodatkowy silnik nr 2. Godzina lotu śmigłowca kosztuje 20 000 USD i wymaga 44 roboczogodzin obsługi.

WersjeEdytuj

  • YCH-53E – prototyp oblatany w 1974
  • CH-53E Super Stallion – wersja transportowy dla USMC, 177 sztuk
  • MH-53E Sea Dragon – wersja zwalczania min dla US Navy, oblatany w 1981, w służbie od 1986, 46 sztuk
  • S-80-M-1 – oznaczenie MH-53E dla Japonii, 11 sztuk
  • CH-53K King Stallion – nowa wersja dla USMC, oblatana 27 października 2015, planowany zakup od 156 do 227 sztuk

UżytkownicyEdytuj

  Japonia
  Stany Zjednoczone
 
CH-53E z widocznym trzecim silnikiem.
 
MH-53E różni się od CH-53E większymi sponsonami.
 
MH-53E w barwach JMSDF.

PrzypisyEdytuj

  1. Podobnie jest z maszyną AgustaWestland AW101. W: Ryszard Witkowski. Dzieje śmigłowca. Echo Oficyna Wydawnicza 2005 r

Linki zewnętrzneEdytuj