Otwórz menu główne

Skala Fahrenheita

skala pomiaru temperatury

Skala Fahrenheita (jednostka °F) – jedna ze skal pomiaru temperatury, zaproponowana w 1724 roku i nazwana od nazwiska jej twórcy Daniela Gabriela Fahrenheita (1686–1736). Była używana do pomiaru temperatury w krajach stosujących imperialne jednostki miar do połowy XX wieku, kiedy została wyparta przez skalę Celsjusza. Używana jest w USA, Kajmanach, Bahamach oraz Belize. W Kanadzie istnieje jako skala uzupełniająca.

32 °F odpowiadają temperaturze topnienia lodu, a 212 °F – wrzenia wody pod normalnym ciśnieniem, tj. 1013 hPa.

HistoriaEdytuj

Fahrenheit wzorował się podczas jej opracowania na skali, którą opracował Ole Rømer; poznał go nawet osobiście. Skala Rømera opiera się na czterech wartościach: temperaturze zamarzania solanki (0 °Rø), zamarzaniu wody (7,5 °Rø), temperatury ludzkiego ciała (22,5 °Rø) i temperaturze wrzenia wody (60 °Rø). Fahrenheit postanowił zwiększyć precyzję swojej skali, mnożąc wartości Rømera przez 4 oraz ponownie ją kalibrując.

Przyjął trzy punkty odniesienia dla swojej skali[1]: 0 °F – temperaturę zamarzania mieszaniny wody, lodu i salmiaku w proporcjach 1:1:1 (−17,78 °C), 32 °F – temperaturę lodu i wody w proporcjach 1:1, oraz 96 °F – temperaturę ludzkiego ciała (3 razy wyższa niż temperatura zamarzania wody, 3×32 °F = 96 °F)[2][3]. Już po ogłoszeniu w 1724 roku swojej skali, kilka lat przed śmiercią, Fahrenheit dokonał ostatniej modyfikacji. Ustalił temperaturę wrzenia wody na 212 °F, 180° więcej niż mieszanki wody i lodu, jako ważniejszą w nauce niż temperatura ludzkiego ciała. Od tego czasu temperatura ciała człowieka wynosi 98,6 °F[3].

MityEdytuj

Często spotykanym mitem w wielu artykułach czy programach telewizyjnych jest twierdzenie, jakoby skala Fahrenheita obarczona była błędem, a jej założenia oparte były na dość przypadkowych pomiarach. Można dowiedzieć się, że:

  • 0 °F zostało wyznaczone jako najniższą temperaturę zimy 1708/1709 zanotowaną w Gdańsku – mieście rodzinnym odkrywcy;
  • 100 °F miało być temperaturą jego ciała. Na skutek błędów (miał wtedy stan podgorączkowy) skala się „przesunęła” i 100 °F oznaczało 37,8 °C;
  • Fahrenheit pomiarów ciała dokonywał na swojej żonie, która miała tego dnia katar.

SkalaEdytuj

Obecnie skalę Fahrenheita definiuje się przez porównanie ze skalą Celsjusza (32 °F = 0 °C; 212 °F = 100 °C)[4].

PrzeliczanieEdytuj

Sposób dokładnyEdytuj

 
 
Przelicznik °F na °C i na K w zakresie 0-1000 K

Sposób praktycznyEdytuj

Do szybkiego przeliczania temperatury wyrażonej w stopniach Fahrenheita lub Celsjusza (na przykład podczas pobytu w krajach stosujących daną skalę) bez stosowania urządzeń liczących można używać następujących wzorów przybliżonych:

  • przeliczanie °F na °C:
    • od wartości w °F odejmujemy 32, różnicę dzielimy na dwa, co daje wynik w °C zaniżony o 10% w stosunku do dokładnego:
      TCelsjusz = (TFahrenheit − 32)/2
    • od wartości w °F odejmujemy 32, różnicę dzielimy na dwa, i od ilorazu odejmujemy jego 10% (jedną dziesiątą), co daje wynik w °C zaniżony o 1% w stosunku do dokładnego:
      TCelsjusz = [(TFahrenheit − 32)/2] × 1,1
  • przeliczanie °C na °F:
    • wartość w °C mnożymy na dwa i do iloczynu dodajemy 32, co daje wynik w °F zawyżony o 10% w stosunku do dokładnego:
      TFahrenheit = 2 × TCelsjusz + 32
    • od wartości w °C odejmujemy jej 10% (jedną dziesiątą), różnicę mnożymy na dwa, i do iloczynu dodajemy 32, co daje wynik dokładny:
      TFahrenheit = 2 × (TCelsjusz - 0,1 × TCelsjusz) + 32

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Walt Boyes (2009). Instrumentation Reference Book. Butterworth-Heinemann. s. 273–274. ​ISBN 978-0-7506-8308-1​. Data dostępu: 2013-05-05.
  2. Frautschi, Steven C.; Richard P. Olenick, Tom M. Apostol, David L. Goodstein (2008-01-14). The mechanical universe: mechanics and heat. Cambridge University Press. p. 502. ​ISBN 978-0-521-71590-4​.
  3. a b Cecil Adams. „On the Fahrenheit scale, do 0 and 100 have any special significance?”. The Straight Dope.
  4. skala Fahrenheita. Encyklopedia PWN. [dostęp 2010-06-25].

Linki zewnętrzneEdytuj