Skrypt seksualny

Skrypt seksualny (ang. sexual script) – wyuczony społecznie schemat zachowań seksualnych[1]. Teoria skryptów zakłada brak uniwersalnego i niezmiennego popędu płciowego, a zachowania seksualne traktuje jako wyuczone przez jednostkę skrypty zachowań. Wyróżniane są trzy kategorie skryptów:

  1. Skrypty kulturowe oferowane przez organy społeczne takie jak rodzice, nauczyciele, media, Kościół, prawo, naukę i inne.
  2. Skrypty interpersonalne wyuczone w wyniku kontaktów pomiędzy partnerami seksualnymi. Są efektem indywidualnego dopasowania do ogólnych skryptów kulturowych.
  3. Skrypty indywidualne będące regułami zachowań seksualnych jednostki. Skrypty indywidualne powstają w wyniku przetworzenia i dopasowania skryptów oferowanych przez kulturę i doświadczeń seksualnych z partnerami[2].

Skrypty seksualne określają wyrażanie seksualności, orientację seksualną, zachowania seksualne, pożądanie seksualne i seksualny komponent samookreślenia każdego człowieka[3].

Twórcami teorii skryptów są dwaj socjolodzy John H. Gagnon i William Simon, którzy opublikowali swoją teorię w 1973 roku w książce „Sexual Conduct: The Social Sources of Human Sexuality”[4].

Powstawanie skryptów seksualnychEdytuj

Skrypty seksualne są przyswajane przez ludzi w dwóch pierwszych dekadach życia. Nie jest to jednak okres jednorodny. Najważniejszym okresem kształtowania własnych skryptów seksualnych jest okres dojrzewania, jednak istnieją dowody wskazujące na inne kluczowe okresy. Bezpośrednio po urodzeniu człowiek nie posiada żadnych szczegółowych instrukcji zachowań seksualnych. Brak tych instrukcji jest przyczyną żywego zainteresowania wszystkim, co seksualne. Zainteresowania te narastają u nastolatków. W efekcie osoby dorosłe mają już wykształcone specyficzne reakcje seksualne. Pewne elementy skryptów seksualnych mogą być wykształcone u dzieci nawet przed ukształtowaniem umiejętności mówienia. Abstrakcyjne symbole, słowa, obrazy, przedmioty z czasem stają się bodźcem seksualnym. Umysł człowieka zmuszony do porządkowania losowych rzeczy łączy je w spójne historie i fantazje, które jako skrypty pozostają do końca życia[5].

Homoseksualizm jako skrypt seksualnyEdytuj

Historycznie skrypty homoseksualne były traktowane jako zupełnie odmienne od skryptów heteroseksualnych. Według teorii skryptów seksualnych homoseksualizm jest jednym ze skryptów wykształcanych w pierwszym dwudziestoleciu życia. Wstępne badania nad parami homoseksualnymi wychowującymi dzieci wskazują, że skrypty homoseksualne nie są w prosty sposób przejmowane przez wychowywane dzieci i nie mogą być traktowane jako nauczanie. Wiele osób, które stwierdza u siebie występowanie skryptów homoseksualnych, jest tym zaskoczona i stara się zmienić swoje reakcje seksualne. Udaje się to jednak tylko niektórym. Zmiana nieakceptowanego skryptu seksualnego jest możliwa przy położeniu większego nacisku na inne posiadane skrypty niż ten nieakceptowany, kontroli zachowań seksualnych, które zawsze są dokonywane świadomie, dokonywaniu zmian w rozumieniu pojęć i mentalności oraz przekraczaniu własnych skryptów seksualnych, aby stworzyć więzi seksualne. Każdy rodzaj skryptów seksualnych jest jednak równocenny, a wraz ze zwiększaniem różnorodności zachowań seksualnych w społeczeństwie akceptacja dla skryptu homoseksualnego rośnie[6].

Odmiany skryptów seksualnychEdytuj

Homoseksualizm i heteroseksualizm to najbardziej podstawowy podział skryptów seksualnych ze względu na płeć partnera. Ze względu na osobę, która jest obiektem seksualnym, skrypty seksualne mogą zawierać: gwiazdy filmowe, gwiazdy muzyki, polityków lub inne sławne osoby. Część skryptów seksualnych wymaga ciągłej zmiany partnera, co prowadzi do promiskuityzmu życia seksualnego. Zwykle w fantazjach erotycznych partnerem jest osoba tej samej rasy, jednak część ludzi fantazjuje o partnerze innej rasy lub określonego pochodzenia etnicznego. Niektóre skrypty seksualne kierują zainteresowania w kierunku członków rodziny, np. ojca, matki, siostry lub brata. Kazirodztwo jest zakazane w większości społeczeństw. Inne skrypty seksualne, wymagające łamania norm społecznych oraz przepisów prawa, to scenariusze, w których w aktywność seksualną angażowane są dzieci – pedofilia lub aktywność związana z przemocą wobec partnera – gwałt. Grupa skryptów seksualnych wykraczających poza normy społeczne określana jest jako parafilie. Jeśli urazy z dzieciństwa spowodowały skojarzenie bodźców seksualnych z karą lub upokorzeniem, skrypty seksualne stają się masochizmem lub sadyzmem. Cześć skryptów seksualnych wiąże pobudzenie seksualne z obecnością określonych przedmiotów – fetyszyzm, inne mogą wymagać określonej sytuacji (np. frotteuryzm, tanatofilia), gestów, obecności dodatkowych osób lub wypowiadania określonych słów[7].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Słownik PWN. [dostęp 2011-12-22].
  2. Erwin J. Haeberle: Critical Dictionary of Sexology. [dostęp 2011-12-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-06-03)].
  3. Ron Hammond, Paul Cheney, Sandi Ness i wsp.: Sociology of the family (ang.). [dostęp 2011-12-22].
  4. E. J. Haeberle and R. Gindorf (eds.): Bisexualities – The Ideology and Practice of Sexual Contact with both Men and Women. New York: Continuum, 1998, s. 13-51. ISBN 978-0-8264-0923-2.
  5. James Leonard Park: Imprinted Sexual Fantasies: A New Key for Sexology. Existential Books, 2008, s. 26-44. ISBN 978-0-89231-561-7.
  6. James Leonard Park: Imprinted Sexual Fantasies: A New Key for Sexology. Existential Books, 2008, s. 101-110. ISBN 978-0-89231-561-7.
  7. James Leonard Park: Imprinted Sexual Fantasies: A New Key for Sexology. Existential Books, 2008, s. 119-121. ISBN 978-0-89231-561-7.