Otwórz menu główne

Skrzyp bagienny (Equisetum fluviatile L.) – gatunek rośliny bagiennej należący do rodziny skrzypowatych. Występuje w strefie umiarkowanej na półkuli północnej. W Polsce dość pospolity gatunek rodzimy. Roślina zarodnikowa[2], roślina trująca[2]. Przodkowie skrzypów, kalamity, szczególnie w epoce karbonu odegrały dużą rolę; ich wysokość dochodziła do 30 m[2]. Wszystkie skrzypy posiadają błonę komórkową przesyconą krzemionką, dzięki czemu pędy ich są sztywne i szorstkie; przy dotknięciu "skrzypią", czemu zawdzięczają swą nazwę[2].

Skrzyp bagienny
Ilustracja
Szczyt kłosa płonnego
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo naczyniowe
Gromada skrzypy
Klasa skrzypowe
Rząd skrzypowce
Rodzina skrzypowate
Rodzaj skrzyp
Gatunek skrzyp bagienny
Nazwa systematyczna
Equisetum fluviatile L. em. Ehrh.
Sp. Pl. 2: 1062. 1753
Synonimy

E. limosum L. em. Roth

Spis treści

MorfologiaEdytuj

 
Kłos zarodnionośny
 
Pochwa liściowa
 
Skrzyp bagienny - przerwany pęd z widocznym kanałem powietrznym.
Pokrój
Roślina szuwarowa. Pędy płonne i zarodnionośne podobne, prosto wzniesione, walcowate, barwy szarozielonej[2].
Łodyga 
Dorasta do wysokości (30) 50 – 150 cm, szerokości 0,2-1,2 cm. Dęta, zielona, gładka, biało prążkowana, słabo rozgałęziona, z 10-30 płaskimi żeberkami. Kanał powietrzny zajmuje min. 4/5 średnicy łodygi. Bruzdkowane, długie międzywęźla i krótkie węzły. Z węzłów wyrastają w okółkach boczne nieliczne rozgałęzienia[2].
Liście
Z węzłów wyrastają także liście zrośnięte w tutkowate pochwy[2], które otulają łodygę w węzłach, tworząc wokół węzła ząbkowany kołnierzyk[2]. Pochwy są długie na 1 cm, zielone, połyskujące, przylegające, zaś trójkątne lancetowate ząbki czarne, wąsko, biało obrzeżone[2], długie na 3-4 mm. Ząbków (10)15-30.
Kłos zarodnionośny
Wieloboczne tarczowate liście zarodnionośne osadzone są na trzonkach i zebrane w kłos zaokrąglony na szczycie[2] pędu płodnego. Kłos zbudowany jest ze skupionych na szczycie okółków wolnych liści zarodnionośnych, zakończonych tarczkami pod którymi znajdują się po kilka workowatych zarodnie wytwarzających liczne zarodniki, zaopatrzone w taśmowate wyrostki[2]. Tworzenie i rozsiewanie zarodników odbywa się od maja do lipca[2]. Zarodniki rozsiewane są przez wiatr (anemochoria).

BiologiaEdytuj

Rozwój
Bylina. Hydrofit, geofit. Zarodnikowanie odbywa się od maja do lipca[2]. Skrzypy rozmnażają się nie tylko przez zarodniki, ale także przez kłącza lub tworzące się na nich bulwki[2].
Biotop 
Rośnie na terenach bagiennych, w miejscach podmokłych, przy brzegach wód, w trzcinie[2]. Tworzy gęste kobierce nad brzegami wód stojących na głębokości kilkudziesięciu cm do 1,5 m. Jest w naszym kraju rośliną pospolitą na całym niżu i w niższych położeniach górskich. Zasięgiem obejmuje całą Europę, północną Azję i Amerykę Północną[2]. Gatunek światłolubny, związany z glebami kwaśnymi i ubogimi, stale podmokłymi[2].
Fitosocjologia
Jest gatunkiem charakterystycznym dla klasy (Cl.) roślinności szuwarowej Phragmitetea i zespołu roślinności (Ass.) Equisetetum fluviatilis[3].
Genetyka
2n = 216

PrzypisyEdytuj

  1. Jean-Michel Guillon. Phylogeny of horsetails (Equisetum) based on the chloroplast rps4 gene and adjacent noncoding sequences. „Systematic Botany”. 29 (2), s. 251–259, 2004. DOI: 10.1600/036364404774195467 (ang.). 
  2. a b c d e f g h i j k l m n o p q Maria Polakowska: Rośliny wodne. PZWS, 1969.
  3. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.

BibliografiaEdytuj

  1. Stanisław Kłosowski, Grzegorz Kłosowski: Rośliny wodne i bagienne. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2007. ISBN 978-83-7073-248-6.
  2. Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.