Smak słodki

smak podstawowy u człowieka


Smak słodki jest jednym z pięciu podstawowych smaków. Jest powszechnie uznawany za przyjemny. Zazwyczaj kojarzy się z nim jedzenie bogate w proste węglowodany, mimo że istnieją inne, zarówno naturalne, jak i sztuczne, składniki które są równie słodkie już przy dużo niższych stężeniach, co pozwala na używanie ich jako nisko-kalorycznych substytutów cukru. Cukier może zastąpić m.in. sacharyna, aspartam, ksylitol czy acesulfam K. Niektóre związki, choć same w sobie nie są słodkie, poprawiają percepcję tego smaku.

Badania chemosensoryczne wykrywania smaku rozpoczęły się stosunkowo niedawno. Wielopunktowa teoria połączeń jest najnowszym teoretycznym modelem odczuwania smaku słodkiego. Zakłada ona istnienie wielu połączeń między receptorem a substancją.

Studia wykazują, że reakcja na słodkość występuje u najprostszych organizmów - wskazuje na to zjawisko chemotaksji na przykład u bakterii roślin motylkowych takich jak E. coli. Nowonarodzone niemowlęta również preferują wysokie stężenia cukru i wybierają roztwory, które są słodsze od laktozy, cukru występującego w mleku z piersi. Słodycz jest stosunkowo trudno wykrywalna: 1 cząstka na 200 zapewnia wykrycie, w porównaniu do 1 : 2000000 cząstek w przypadku smaku gorzkiego.

W środowisku naturalnym życia dawnego człowieka umiejętność wykrycia goryczy zwiększała szanse na przetrwanie, gdyż gorycz najczęściej oznaczała truciznę. Wysoki próg wykrycia cukru zmuszał do poszukiwania bogatych w energię pokarmów. Także roślinożernych zwierząt istnieje tendencja do wybierania niedojrzałych liści, które zazwyczaj zawierają więcej protein, a mniej włókien i trucizn niż dojrzałe liście