Otwórz menu główne

Smolec

wieś w województwie dolnośląskim

Smolec (do 1945 niem. Schmolz, 1945-47 Smolice Śląskie) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie wrocławskim, w gminie Kąty Wrocławskie. W latach 1945-54 siedziba gminy Smolec.

Smolec
Ruiny pałacu w Smolcu
Ruiny pałacu w Smolcu
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat wrocławski
Gmina Kąty Wrocławskie
Liczba ludności (31.12.2018) 4561[1]
Strefa numeracyjna (+48) 71
Kod pocztowy 55-070, 55-080
Tablice rejestracyjne DWR
SIMC 0875187
Położenie na mapie gminy Kąty Wrocławskie
Mapa lokalizacyjna gminy Kąty Wrocławskie
Smolec
Smolec
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Smolec
Smolec
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Smolec
Smolec
Położenie na mapie powiatu wrocławskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu wrocławskiego
Smolec
Smolec
51°05′N 16°53′E/51,083333 16,883333
[www.smolec24.pl Strona internetowa miejscowości]

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wrocławskiego.

Najstarsza informacja o Jeschcone von Smolcz (Jaśku ze Smolca) pochodzi z dokumentu wystawionego przez księcia wrocławskiego Henryka VI Dobrego w dniu 4 stycznia 1316 roku. Tego dnia książę nadaje prawo do wybudowania młyna w Maślicach wrocławskiemu zakonowi klarysek. Jaśko ze Smolca występuje w nim jako świadek aktu nadania tego prawa.[2][3]

Spis treści

NazwaEdytuj

Nazwa miejscowości po raz pierwszy zanotowana w łacińskim dokumencie z 1323 roku jako Smolz. 1324/1326 - Smolcz[3], w 1328 Smolicz oraz Smolize, 1336 Schmolz, 1337 Schmolcz oraz Smolcz polonicale[4]. W 1630 oraz 1736 Smoltz, 1795 Smoltsch oraz 1802 Schmoltsch[4].

Według niemieckiego językoznawcy Heinricha Adamy nazwa miejscowości pochodzi od polskiej nazwy smoły[5] i wiąże ją z miejscem jej produkcji. W swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia on jako najstarszą zanotowaną nazwę miejscowości Smolcz podając jej znaczenie „Teerosenplatz” czyli po polsku „miejsce smoły”[5]. Niemcy zgermanizowali nazwę na Schmolz w wyniku czego utraciła ona swoje pierwotne znaczenie[5]. Podobny wywód przedstawia również niemiecki językoznawca Paul Hefftner. W książce o nazwach miejscowych regionu wrocławskiego z 1910 roku pisze „Abgeleitet vom poln. smoła, asl. smola = bitumen Pech, Teer”[4].

Osiedle LeśneEdytuj

Nowa część Smolca. Osiedle domów wielo- i jednorodzinnych zbudowane od podstaw na północ od wsi, ok. 2 km od granic Wrocławia, docelowo dla pięciu tysięcy mieszkańców. Budynki wielorodzinne w niskiej zabudowie. Osiedle sąsiaduje z Portem Lotniczym im. Mikołaja Kopernika we Wrocławiu.

ZabytkiEdytuj

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisany jest[6]:

  • zespół kościoła ewangelickiego, obecnie par. rzym.-kat. pw. Narodzenia NMP, z 1908 r.:
    • kościół
    • plebania
    • cmentarz kościelny
  • zamek w ruinie, zbudowany na wyspie w 1523 r. w stylu renesansowym z prostokątną wieżą od strony wschodniej, i dwukrotnie przebudowany w XVIII i XIX w. Zniszczony w 1945.

SportEdytuj

 
Stadion piłkarski Pogoni

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Spis miejscowości i statystyka ludności na dzień 2018-12-31, Gmina Kąty Wrocławskie, 31 grudnia 2018 [dostęp 2018-12-31] (pol.).
  2. Schreiben Heinrichs VI., des Herzogs von Schlesien-Breslau, durch welches er dem Kloster der Heiligen Klara in Breslau das Recht zugensteht Mühlen in Maslitz zu errichten, AP Wrocław, Rep. 63 nr 36; Komisja Generalna Rejencji Wrocławskiej sygn. WR 165; Konserwator Zabytków Prowincji Dolnośląskiej, sygn. 1206, I/1354, I/14; Rejencja Wrocławska, Widz. Kat. sygn. 156894., 4 stycznia 1316.
  3. a b Izabela Różowiec, Sebastian Kotlarz, Smolec wczoraj i dziś. 1316-2016., Tomasz Soróbka (red.), wyd. I, Smolec: Kursor Multimedia, 2016, 15 i nn., ISBN 978-83-88726-00-2.
  4. a b c Paul Hefftner: Ursprung und Bedeutung der Ortsnamen im Stadt und Landkreise Breslau. Breslau: Ferdinand Hirt, 1910, s. 149.
  5. a b c Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 41.
  6. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 231. [dostęp 30.10.2012].

BibliografiaEdytuj

  • Czesław Cetwiński, Zabytki architektury w województwie wrocławskim, Wyd. Urzędu Wojewódzkiego we Wrocławiu, 1987.
  • Grzegorz Stasik Historia Smolca

Linki zewnętrzneEdytuj