Otwórz menu główne

Sosna Waligóra – ponad 160-letni okaz sosny zwyczajnej (Pinus sylvestris) rosnący przy drodze krajowej nr 32 w pobliżu Sulechowa, na terenie Leśnictwa Klępsk w obrębie Nadleśnictwa Sulechów. Objęte ochroną jako pomnik przyrody. Jest jednym ze 102 tego typu obiektów znajdujących się na terenie gminy Sulechów.

Sosna Waligóra
POL Pomnik Przyrody.svg pomnik przyrody ustanowiony 30 grudnia 1982 / 19 maja 2006
Ilustracja
Sosna Waligóra
Państwo  Polska
Województwo  lubuskie
Nazwa systematyczna sosna zwyczajna
Obwód 527 cm
Położenie na mapie województwa lubuskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubuskiego
Sosna Waligóra
Sosna Waligóra
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Sosna Waligóra
Sosna Waligóra
Ziemia52°05′32,3″N 15°40′14,7″E/52,092306 15,670750

Sosna Waligóra jest drugą pod względem grubości pnia sosną w Polsce (najgrubszą jest Sosna Rzepicha). W roku 2002, w ramach konkursu „Najgrubsze drzewo w Polsce”, organizowanego przez Przegląd Leśniczy, została uznana za najgrubszą ze zgłoszonych sosen.

Spis treści

PołożenieEdytuj

Sosna rośnie około 1,5 kilometra na wschód od Sulechowa[1], przy drodze gruntowej 50 metrów na południe od drogi krajowej nr 32[2], na terenie leśnictwa Klępsk w obrębie nadleśnictwa Sulechów[3].

Drzewo znajduje się przy trasie dwóch szlaków turystycznych gminy Sulechów: zielonego szlaku pomników przyrody gminy Sulechów o długości 44 km[4] i czarnego szlaku południowego o długości 10,5 km[5]. Do pomnikowego drzewa prowadzi także leśna ścieżka dydaktyczna „Do Waligóry”[1]. Ponadto obok Waligóry przechodzi także szlak rowerowy „Wolność jest w naturze”[6].

CharakterystykaEdytuj

 
Pień Sosny Waligóry

Sosna Waligóra powstała najprawdopodobniej ze zrośnięcia się co najmniej dwóch drzew[a][7]. Prawdopodobnie początkowo rosło ono na skraju lasu i pola, na co wskazywać ma jego pokrój – pole to po II wojnie światowej zostało zalesione, w związku z czym sosna rośnie obecnie w głębi lasu[8].

Gruby odziomek drzewa rozgałęzia się na wysokości około 2 metrów[b][7]. Z jednego pnia wyrasta osiem powyginanych konarów, które tworzą rozłożystą koronę. Konary zabezpieczone są stalowymi linami[9]. Sosna Waligóra nazwę zawdzięcza swojemu pokrojowi. Obwód drzewa mierzony przy powierzchni ziemi wynosi 527 cm, pierśnica sosny ma 620 cm[10][11], wysokość 23 m, a wiek około 160 lat[c][12]. Sosna otoczona jest niewielkim, drewnianym ogrodzeniem[13].

Przez długi czas Sosna Waligóra była uznawana za najgrubszą sosnę w Polsce, jednak z powodu zmiany metodyki pomiarów obecnie zajmuje drugie miejsce, a za najgrubszą sosnę w Polsce uznaje się Sosnę Rzepichę, rosnącą w tym samym nadleśnictwie[14] (drzewo to ma 568 cm obwodu[15]).

HistoriaEdytuj

Dla wyeksponowania sosny w 1998 roku powstała leśna ścieżka dydaktyczna „Do Waligóry” mierząca 3,4 kilometra i zawierająca 18 stanowisk dydaktycznych[5].

W roku 2002 drzewo było najgrubszą sosną zgłoszoną do konkursu „Najgrubsze drzewo w Polsce”, organizowanego przez Przegląd Leśniczy[13].

W 2004 roku wyznaczono trasy siedmiu szlaków turystycznych gminy Sulechów, z których dwa przechodzą koło Sosny Waligóry[16].

Podstawę prawną dla ochrony pomnikowej drzewa stanowi decyzja wojewody lubuskiego Marka Asta z dnia 19 maja 2006 roku[12]. Drzewo ma jednak dłuższą tradycję ochrony – jako pomnik przyrody (sosna bez nazwy własnej o obwodzie wówczas 620 cm) wymieniona została na liście pomników przyrody w gminie Sulechów w 1990 roku[17], a początek jego ochrony prawnej w formie pomnika przyrody miał miejsce na przełomie 1982 i 1983 roku za sprawą zarządzenia wojewody zielonogórskiego z dnia 30 grudnia 1982 roku[18].

W czerwcu 2013 roku kilkadziesiąt metrów od Sosny Waligóry otwarto „miejsce postoju”, pełniące funkcję wypoczynkową i postojową, a także edukacyjną (poprzez umieszczone w tym miejscu tablice informacyjne), które pomieścić może od kilku do kilkunastu samochodów[19][20].

W 2015 roku Lasy Państwowe, w ramach akcji „Wolność jest w naturze”, wyznaczyły szlak rowerowy, którego początek i koniec znajdują się w pobliżu Sosny Waligóry[6].

Zobacz teżEdytuj

UwagiEdytuj

  1. Podaje tak oficjalna strona miasta Sulechów, z kolei według RDLP w Zielonej Górze drzewo mogło powstać ze zrośnięcia nawet 7 pni.
  2. Część źródeł podaje, że pierśnica drzewa ma 625 cm.
  3. Wiek drzewa jest jedynie szacowany, według niektórych źródeł może mieć około 170 lat.

PrzypisyEdytuj

  1. a b Lubuskie informator turystyczny (pol.). lotur.eu. s. 81, 137. [dostęp 2011-07-29].
  2. Tadeusz Czwałga: Przyroda gminy Sulechów. Świebodzin-Sulechów: Wydawnictwo Lubuskiego Klubu Przyrodników, 1998, s. 11. ISBN 83-87846-03-1.
  3. Sosna „Waligóra” (pol.). regiopedia.pl, 2009-02-05. [dostęp 2011-07-29].
  4. Marek Maćkowiak: Szlak Pomników Przyrody (pol.). sulechow.pl. [dostęp 2011-08-31].
  5. a b Marek Maćkowiak: Szlak Południowy (pol.). sulechow.pl. [dostęp 2011-07-29].
  6. a b Wolność jest w naturze. gazetalubuska.pl, 2015-09-10. [dostęp 2015-12-02].
  7. a b Pomniki przyrody (pol.). sulechow.pl. [dostęp 2011-07-29].
  8. Marek Maciantowicz: Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Zielonej Górze. Przewodnik turystyczny. Oficyna Wydawnicza FOREST, 2015, s. 9. ISBN 978-83-60450-78-9.
  9. Leon Okowiński: Środowisko geograficzno-przyrodnicze gminy Sulechów. Sulechów: ZM Druk Zenon Makowski, 2002, s. 100. ISBN 83-917045-1-3.
  10. Rekordy przyrodnicze Polski i Europy (pol.). lodz.lasy.gov.pl. [dostęp 2011-07-29].
  11. Gmina Sulechów – sport i turystyka (pol.). ziemialubuska.pl. [dostęp 2011-07-29].
  12. a b Plan urządzenia lasu Nadleśnictwa Sulechów na okres od 1 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2019 r. Program ochrony przyrody (pol.). bip.lasy.gov.pl, 2010-11-22. s. 86–87. [dostęp 2011-07-29].
  13. a b Koncepcja szlaków rowerowych w Euroregionie „Sprewa – Nysa – Bóbr” (pol.). euroregion-snb.pl. s. 94. [dostęp 2011-07-29].
  14. Dariusz Chajewski: Tajemnicze i niezwykłe miejsca w naszych lasach: Tutaj są najgrubsze drzewa (pol.). gazetalubuska.pl, 2011-04-12. [dostęp 2011-07-29].
  15. Sosna zwyczajna (pol.). mlodziez.erys.pl. [dostęp 2011-07-29].
  16. Marek Maćkowiak: Szlaki turystyczne gminy Sulechów (pol.). sulechow.pl. [dostęp 2011-07-29].
  17. Stanisław Król: Województwa gorzowskie i zielonogórskie. Warszawa: Liga Ochrony Przyrody, 1990, s. 146, seria: Nasza przyroda.
  18. Formularz danych dla pomnika przyrody. crfop.gdos.gov.pl. [dostęp 2017-03-15].
  19. Aleksander Winnicki: Atrakcyjne udostępnianie lasu (pol.). zielonagora.lasy.gov.pl, 2013-06-10. [dostęp 2013-06-19].
  20. Eugeniusz Kurzawa: Atrakcyjny leśny postój pod Sulechowem (pol.). gazetalubuska.pl, 2013-06-17. [dostęp 2013-06-19].

BibliografiaEdytuj

  • Leon Okowiński: Środowisko geograficzno-przyrodnicze gminy Sulechów. Sulechów: ZM Druk Zenon Makowski, 2002. ISBN 83-917045-1-3.
  • Tadeusz Czwałga: Przyroda gminy Sulechów. Świebodzin-Sulechów: Wydawnictwo Lubuskiego Klubu Przyrodników, 1998. ISBN 83-87846-03-1.