Święta Anna Samotrzecia (rzeźby Wita Stwosza): Różnice pomiędzy wersjami

drobne redakcyjne, linki wewnętrzne, lit., int.
(drobne redakcyjne)
(drobne redakcyjne, linki wewnętrzne, lit., int.)
'''Święta Anna Samotrzeć tzw. Tarnowska i Bernardyńska''' - gotyckie rzeźby związane z twórczością [[Wit Stwosz|Wita Stwosza]]. Pod tym pojęciem rozumie się dwie rzeźby wiązane z krakowską działalnością Wita Stwosza. O ile [[atrybucja (sztuka)|atrybucja]] zaginionego dziś dzieła, które znajdowało się do II wojny światowej w [[Muzeum Diecezjalne w Tarnowie|Muzeum Diecezjalnym]] w [[Tarnów|Tarnowie]] jest przyjęta przez niektórych badaczy, to w przypadku drugiej rzeźby, znajdującej się dziś w kaplicy Śwśw. Anny przy [[Kościół Bernardynów w Krakowie|kościele Bernardynów w Krakowie]] naukowcy przypisywali dzieło naśladowcy, bądź uczniowi Stwosza.
==Św.Święta Anna Samotrzeć z Tarnowa==
 
Pierwotne miejsce i funkcja grupy figuralnej nie są znane. Została przeniesiona do kościoła w [[Olszyny|Olszynach]] ([[gmina Brzesko]]), przypuszczalnie z krakowskiej [[Kolegiata Śwśw. Anny w Krakowie|kolegiaty Śwśw. Anny]], lub do któryśktórejś z kaplic [[Kościół Mariacki w Krakowie|kościoła Mariackiego]]. W II poł. XIX wieku przekazana do Muzeum Diecezjalnego w Tarnowie. W [[1940]] okupanci hitlerowcyhitlerowscy pod pretekstem wystawy dzieł Wita Stwosza w zabrali to dzieło, a odtąd ślad opo nim niejzaginął zaginął.
 
Jest to grupa figuralna wykonana z drewna lipowego, niegdyś pokryta [[polichromia|polichromią]]. Przedstawia siedzące obok siebie Matkę Boską i Śwśw. Annę. Maria karmi piersią Dzieciątko, które leży na jej łonie. Anna zwraca się do Marii, kładąc lekko lewą dłoń na ramieniu córki, oraz podaje owoc [[granat (owoc)|granatu]]. Obie w długich sukniach, gładkich u góry, od pasa w dół o pionowych fałdach. Ponadto okryte są płaszczami o dynamicznym, modelunku fałd. Anna ma głowę owiniętą chustą i nakrytą welonem. Przedstawienie to zdradza trafne utrwalenie momentu oraz rodzajowy charakter, który jest wpisany w religijną treść.
 
W dziele tym zawarta jest symbolika napojów o najwyższym mistycznym znaczeniu. Syn Boży jest karmiony mlekiem nadającym mu pełnię życia ciała ludzkiego, zaś ukazany przez Annę owoc granatu prorokuje przelaną krew, która zbawi ludzkość, którąi pod postacią wina będzie poić przyszłe pokolenia. Tym samym scena ta zapowiada sakramentalny wymiar [[Eucharystia|Eucharystii]].
 
==Św.Święta Anna Samotrzeć z kościoła Bernardynów==
 
Przypuszczalnie powstała z inicjatywy [[Bernardyni|Bernardynów]] pod wpływem tarnowskiego wzoru. Akta wizytacji kościoła Śwśw. Anny wzmiankują o corocznych procesjach zakonników ze Stradomia do kolegiaty.
 
Przedstawienie to posiada podobny do tarnowskiej rzeźby typ kompozycji - siedzących na ławie Marię i Annę; wyraz twarzy oraz stroje. Dzieciątko stoi na kolanach Marii, delikatnie przytrzymywane przez matkę i babkę, które kierują wzrok ku Jezusowi. Maria trzyma w swej prawicy [[glob]]. Przedstawienie to cechuje reprezentacyjność, co sugeruje postawa Dzieciątka, który lekko kieruje wzrok ku widzowi.
 
Kompozycja ta zawiera bogatą symbolikę odnoszącą się zarówno do Marii, jak i Jezusa. Punktem odniesienia jest glob ziemski, który Maria przekazuje pod opiekę i łaskę dłoni Dzieciątka, wyrażając tym rolę Marii jako protektorki i patronki ludzkości. Dzieciątko dotyka globu, co jest nawiązaniem do symboliki Chrystusa jako ''[[Salvator Mundi]]''.
 
{{wEdycji|Ludwig Schneider}}
 
==Literatura==