Otwórz menu główne

Zmiany

Dodane 375 bajtów ,  11 lat temu
m
drobne redakcyjne
 
==Życie==
Pochodził z [[Herakleja|Heraklei]] w [[Lukania|Lukanii]] (południowa [[Italia]]). Jego prawdziwe imię brzmiało Zeuksippos. Był uczniem [[Damofilos z Himery|Damofilosa z Himery]] lub [[Neseus z Tazos|Neseusa z Tazos]], a być może terminował u obu. Pracował głównie w [[Ateny|Atenach]], [[Efez]]ie i [[Pella|Pelli]] (na dworze [[starożytna Macedonia|macedońskiego]] króla [[Archelaos]]a). Zyskał tak wielką sławę i ogromny majątek, tak że spacerował po [[Olimpia|Olimpii]] w płaszczu ze swoim imieniem wyszytym [[złoto|złotymi]] literami, a pod koniec kariery nie sprzedawał swoich dzieł, lecz je ofiarowywał, uważając, że nie ma na nie ceny. Był rywalem [[Parrasjos]]a. Sławny stał się ich „pojedynek”, w którym Zeuksis musiał uznać wyższość przeciwnika. Pomimo, że znany był ze swojej [[pycha|pychy]], [[Sokrates]] nazwał go wtedy ''kalos kagatos''.
 
Według przekazów umarł ze śmiechu podczas malowania obrazu przedstawiającego [[Afrodyta|Afrodytę]]. Staruszka, która zamówiła u niego dzieło, zażądała bowiem od malarza, żeby posłużył się nią jako modelką przy tworzeniu wizerunku pięknej bogini. Pomysł ów wydał się artyście tak absurdalny, że dostał ataku śmiechu, który doprowadził do jego śmierci.
 
==Działalność artystyczna==
Zeuksis był czołowym przedstawicielem iluzjonizmu malarskiego, nowego kierunku ostro krytykowanego przez [[Platon]]a za tworzenie złudnej iluzji rzeczywistości, szkodliwej społecznie. Zeuksis, rozwijając osiągnięcia [[Apollodoros z Aten|Apollodorosa z Aten]], po mistrzowsku operował [[światłocień|światłocieniem]], a kształty modelował nie tyle linią co kolorem o różnym natężeniu. W tonacji kolorystycznej używał czasami efektu monochromatycznego w brązach i szarościach, co dawało wrażenie prostoty i celowej archaizacji. Opracował też własny [[kanon]] proporcji, podobno o „zbyt dużych głowach i wiązaniach kości". Jako pierwszy stworzył ideał piękna kobiecego ciała w słynnym obrazie [[Helena Trojańska|Heleny]] (wykonanym na podstawie 5 modelek wyłonionych w konkursie) dla [[Herajon]]u w [[Kroton]]ie, namalował również pierwszą scenę rodzajową (''Rodzina Centaurów'' dla Aten; oryginał zrabowany przez [[Sulla|Sullę]] w [[86 p.n.e.]] zatonął podczas transportu). Zeuksis humanizował naturę [[mitologia|mitologicznych]] [[hybryda|hybryd]], przydając im ludzkie cechy psycho-fizycznepsychofizyczne (np. sławny Pan o ludzkich nogach w Pelli, Tryton i Boreasz w Atenach, ''Związany Marsjasz''). Wczesne obrazy artysty cechował [[etos]] (np. Penelopa), późniejsze niekiedy - [[patos (estetyka)|patos]] i zestawianie [[kontrast]]ów (m.in. ''Herakles jako dziecko duszący węże w obecności Alkmeny i Amfitriona'' dla świątyni [[Zeus]]a w [[Agrigentum]]). Niezwykły iluzjonizm jego dzieł podkreśla anegdota o obrazie ''Chłopiec z winogronami'' (namalowanym na konkurs z Parrasjosem), które miały wabić ptaki. Repliki jego dzieł można zobaczyć w malowidłach [[Pompeje|pompejańskich]].
 
==Bibliografia==
24 151

edycji