Bitwa morska pod North Foreland: Różnice pomiędzy wersjami

m
robot dodaje: fr:Bataille de North Foreland poprawia: de:St. James’s Day Fight; zmiany kosmetyczne
(poprawa linków, drobne redakcyjne)
m (robot dodaje: fr:Bataille de North Foreland poprawia: de:St. James’s Day Fight; zmiany kosmetyczne)
Bitwa została stoczona pomiędzy [[flota|flotą]] [[Anglia|angielską]] a flotą [[Holandia|holenderską]], dowodzoną przez słynnego [[admirał]]a [[Michiel de Ruyter|de Ruytera]]. W Holandii bitwa znana jest także jako '''bitwa dwudniowa'''.
 
== Zamierzenia Holendrów ==
Po tym jak Holendrzy zadali flocie angielskiej potężny cios w [[bitwa morska czterodniowa|bitwie czterodniowej]], czołowy holenderski polityk [[Johan de Witt]] rozkazał admirałowi-porucznikowi [[Michiel de Ruyter|de Ruyterowi]] kontynuować realizację planów opracowanych przed ponad rokiem: lądowanie w [[Medway]] w celu zniszczenia floty angielskiej, gdy ta była poddawana generalnym naprawom w [[stocznia|stoczni]] [[Chatham]] w [[Kent]]. W tym celu na 10 [[fleuta|fleut]] załadowano 2700 żołnierzy holenderskiej piechoty morskiej. Do tego de Ruyter miał połączyć swą flotę z flotą [[Francja|francuską]].
 
Francuzi jednak nie pokazali się, a do tego zła pogoda uniemożliwiła wysadzenie [[desant]]u. De Ruyter musiał ograniczyć swoje działania do blokowania [[Tamiza|Tamizy]]. Dnia [[1 sierpnia]] zauważył, że angielska flota opuszcza port - wcześniej niż się spodziewano. Następnie sztorm odrzucił holenderską flotę do tyłu, w kierunku [[Flamandia|flamandzkiego]] wybrzeża. Dnia [[3 sierpnia]] de Ruyter zostawił z tyłu fleuty z wojskiem i ponownie zbliżył się do angielskiego wybrzeża.
 
== Pierwszy dzień bitwy ==
Wczesnym rankiem [[4 sierpnia]] holenderska flota licząca 88 okrętów odkryła w pobliżu [[North Foreland]] flotę angielską liczącą 89 okrętów, żeglującą na północ. Holendrzy rozpoczęli pościg z południowego wschodu, będąc w [[zawietrzna|pozycji zawietrznej]], gdyż wiatr wiał z północnego zachodu. Nagle wiatr zmienił kierunek na północno-wschodni. Dowódca angielskiej floty, [[Rupert Reński|książę Rupert]], dokonał ostrego [[zwrot]]u, by odzyskać korzystny wiatr; de Ruyter szedł naprzód, by dopaść Anglików. Wykonany w tym celu manewr okazał się fatalny dla floty holenderskiej. Teraz płynęli prosto w centrum obszaru o podwyższonym ciśnieniu atmosferycznym. Holenderska [[awangarda (wojsko)|awangarda]] pod wodzą admirała-porucznika [[Johan Evertsen|Johana Evertsena]], wytraciła całą szybkość i nie była w stanie utrzymać linii bojowej. Kłopotliwa sytuacja utrzymywała się od wielu godzin; następnie znowu lekka [[bryza]] powiała z północnego wschodu. Wówczas od razu awangarda floty angielskiej dowodzona przez [[Thomas Allin|Thomasa Allina]] oraz część angielskiego centrum sformowały linię bojową i pożeglowały prosto na holenderską awangardę, wciąż pomieszaną i przez to niemal bezbronną.
 
Teraz Rupert połączył całą awangardę i centrum i obrócił się naprzeciw holenderskiego centrum. Towarzyszący Rupertowi [[George Monck]], przewidywał, że de Ruyter odda dwie salwy burtowe i ucieknie, jednak on podjął zażartą walkę, kierując bitwą ze swego okrętu flagowego ''[[De Zeven Provinciën (1665-1694)|De Zeven Provinciën]]'', który musiał stawić opór połączonemu atakowi angielskich okrętów ''[[Sovereign of the Seas]]'' i ''[[Royal Charles]]'', zmuszając Ruperta do przeniesienia się z uszkodzonego okrętu ''Royal Charles'' na okręt ''[[Royal James]]''. W ten sposób ochronił odwrót holenderskiej awangardy.
 
W międzyczasie admirał-porucznik [[Cornelis Tromp]], dowodzący holenderską [[ariergarda|ariergardą]], dostrzegł z daleka smutne wydarzenia. Rozdrażniony tym widokiem, postanowił dać właściwy przykład. Dokonał ostrego zwrotu na zachód, przebił się przez linię angielskiej ariergardy, dowodzonej przez [[Jeremy Smith|J. Smitha]], oddzielając go od reszty angielskiej floty, po czym, mając korzystny wiatr, przystąpił do gwałtownego natarcia w wyniku którego angielska ariergarda została pobita i uciekła na zachód. Prowadził pościg aż do nocy, niszcząc okręt angielski ''[[Resolution]]'' za pomocą [[brander]]a. Po tym, jak trzykrotna salwa Trompa zmiotła całą załogę okrętu flagowego Smitha ''[[Loyal London]]'', okręt ten, niezdolny już do samodzielnego rejsu, musiał być odholowany do Anglii. Zastępcą dowódcy angielskiej ariergardy był [[Edward Spragge]], który poczuł się tak bardzo upokorzony przez minione zdarzenia, że stał się osobistym wrogiem Trompa. Zginął podczas próby zabicia swego wroga podczas [[bitwa morska pod Texel|bitwy pod Texel]].
 
== Drugi dzień bitwy ==
Z rana o 5:00 [[Cornelis Tromp|Tromp]] przerwał pościg, w pełni zadowolony ze swojej pierwszej prawdziwej wiktorii jako dowódcy [[eskadra|eskadry]]. W czasie nocy jeden z okrętów przyniósł wiadomość, że [[Michiel de Ruyter|de Ruyter]] także odniósł zwycięstwo, tak więc ogarnął Trompa euforyczny nastrój.
 
Holendrzy błyskawicznie sformowali linię bojową i przedostali się przez flamandzkie płycizny na bezpieczną pozycję. Odwrót wszystkich uszkodzonych okrętów zabezpieczał wiceadmirał [[Adriaen Banckert]], dowódca floty [[Zelandia (prowincja)|Zelandii]]. Do tego siły holenderskie znacznie wzrosły, gdyż większość okrętów, które posądzono o dezercję, w ciągu nocy zdryfowały, a teraz przy zmienionych warunkach pogodowych, powróciły do sił głównych, włączając się do bitwy.
 
== Skutki bitwy ==
Bitwa ta była wielkim zwycięstwem [[flota|floty]] [[Anglia|angielskiej]], przy jednoczesnym oddzielnym zwycięstwie [[ariergarda|ariergardy]] [[Holandia|holenderskiej]] [[Cornelis Tromp|Trompa]] nad ariergardą angielską.
Straty holenderskie były ogromne, tuż po bitwie szacowane na około 5000 ludzi, chociaż dokładne rachunki wykazały, że było 1200 zabitych i poważnie rannych.
W Holandii klęska pod North Foreland miała daleko idące polityczne skutki. Tromp był czołową postacią Oranżystów. Oskarżenie Trompa o ciężkie zaniedbanie podzieliło kraj. Broniąc się Tromp pozwolił swemu bratu przyrodniemu [[Johan Kievit|Kievitovi]] opublikować raport o swoim postępowaniu. Wkrótce odkryto, że Kievit planował sekretnie negocjować traktat pokojowy z królem Anglii. Uciekł do Anglii i został zaocznie skazany na śmierć. Rodzina Trompa została oczyszczona z zarzutów, jednak sam Tromp nie mógł wrócić do służby we flocie wojennej Holandii. W listopadzie [[1669]] zwolennik Trompa próbował zamordować de Ruytera w hali wejściowej jego domu. W [[1672]] Tromp wziął rewanż na [[Johan de Witt|Johanie de Witt]], doprowadzając do jego śmierci. Nowy władca [[Wilhelm III Orański]] z wielkim trudem doprowadził do pojednania Trompa z de Ruyterem w [[1673]].
 
== Literatura ==
* Mała Encyklopedia Wojskowa, 1967, Wydanie I
 
== Zobacz też ==
* [[słynne bitwy]]
 
[[Kategoria:bitwyBitwy morskie|North Foreland]]
 
[[de:St. James'sJames’s Day Fight]]
[[en:St. James's Day Battle]]
[[fr:Bataille de North Foreland]]
[[nl:Tweedaagse Zeeslag]]
2 766 947

edycji