Proterozoik: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 174 bajty ,  12 lat temu
merytoryczne
m (robot dodaje: da:Proterozoikum)
(merytoryczne)
<tr><td align="center" bgcolor="#FFCC99"><font size="2">[[archaik]]</font></td>
<td align="center" bgcolor="#FFCC99"><font size="2"><b></b>proterozoik</font></td>
<td align="center" bgcolor="#FFCC99"><font size="2">[[paleozoikfanerozoik]]</font></td>
</tr>
<tr><td align="center" bgcolor="#FFFFCC" colspan="3"><font size="2">[[tabela stratygraficzna]]</font></td>
</table>
</div>
'''Proterozoik''' (algonkium, algonk, eozoik) - [[eon]] w historii [[Ziemia|Ziemi]], zaliczany do [[prekambr]]u; trwał od 2,6 mld do 570 mln lat temu.
 
* w sensie [[geochronologia|geochronologicznym]]: drugi [[eon]] w dziejach Ziemi, młodszy od [[archaik]]u a starszy od [[fanerozoik]]u. Proterozoik trwał około dwóch miliardów lat (od około 2,5 do 542 mln lat temu). Dzieli się na trzy [[era (chronologia)|ery]]: [[paleoproterozoik]], [[mezoproterozoik]] i [[neoproterozoik]].
 
* w sensie [[chronostratygrafia|chronostratygraficznym]]: drugi [[eonotem]], wyższy od archaiku niższy od fanerozoiku. Proterozoik dzieli sie na trzy [[eratem]]y: paleoproterozoik, mezoproterozoik i neoproterozoik.
 
Według periodyzacji wprowadzonej przez [[Międzynarodowa Unia Nauk Geologicznych|Międzynarodową Unię Nauk Geologicznych]] w&nbsp;2004&nbsp;r. '''proterozoik''' trwał od 2,5 mld do 542 mln lat temu.
 
==Klimat==
 
==Geologia==
W proterozoiku lądy Ziemi skupione są razem, tworząc wielki ląd o nazwie [[Pangea]]. Skorupa ziemska powoli stawała się grubsza i stabilniejsza, nasiliły się procesy sedymentacji, dzięki którym pojawiły się skały osadowe. W tym długim czasie nastąpiło kilka [[orogeneza|orogenez]], które spowodowały [[metamorfizm|metamorfozę]] wcześniej powstałych utworów osadowych, wulkanicznych i po części plutonicznych, oraz kilka etapów niszczenia gór. Były to: [[orogeneza algomijska]] na pograniczu archaiku i proterozoiku, [[orogeneza karelska]], [[orogeneza hudsońska|hudsońska]], [[orogeneza penakaen|penakaen]], [[orogeneza grenwilska|grenwilska]], [[orogeneza dalslandzka|dalslandzka]], [[orogeneza katangijska|katangijska]], [[orogeneza kadomijska|kadomijska]] (kadomska), [[orogeneza assyntyjska]], [[orogeneza bajkalska|bajkalska]]. Początkowo atmosfera ziemska była pozbawiona tlenu. Dzięki rozwojowi życia na Ziemi, pod koniec proterozoiku następuje znaczny wzrost zawartości tlenu w atmosferze.
 
==Flora==
 
==Fauna==
Ewolucja zwierząt zapoczątkowana w [[Archaikarchaik]]u postępuje. Pod koniec Proterozoikuproterozoiku pojawiają się prymitywne [[tkankowce]], takie jak [[jamochłony]], [[gąbki]], [[pierścienice]], [[stawonogi]]. Życie ograniczone jest wyłącznie do morza. Środowiska ekstremalne powszechnie zasiedlają [[archeowce]] i [[bakterie]].
 
==Skamieniałości==
Skamieniałości z tego okresu są wyjątkowo rzadkie, co wiąże się z brakiem szkieletu u ówczesnych zwierząt. Wprawdzie nie udało się wyróżnić jednoznacznie [[Skamieniałość przewodnia|skamieniałości przewodnich]] dla proterozoiku, ale wiele informacji o tamtym okresie dostarczyła tzw. [[fauna ediakarańska]], o której wszakże trudno powiedzieć by występowała powszechnie, miała szerokie spektrum środowiskowe, szybko ewoluowała i była łatwa do identyfikacji - a to są właśnie cechy wyróżniające [[skamieniałość przewodniąprzewodnia|skamieniałości przewodnie]].
 
Zobacz też: [[tabela stratygraficzna]]