Spółgłoska zwarto-szczelinowa zadziąsłowa bezdźwięczna: Różnice pomiędzy wersjami

m
WP:SK, {{IPA}}, {{IPA3}}
m (WP:SK, {{IPA}}, {{IPA3}})
'''Spółgłoska zwarto-szczelinowa zadziąsłowa bezdźwięczna''' to rodzaj dźwięku [[spółgłoska|spółgłoskowego]] występujący w [[Język (mowa)|językach naturalnych]], oznaczany w międzynarodowej transkrypcji fonetycznej [[Międzynarodowy alfabet fonetyczny|IPA]] symbolem [{{IPAIPA3|[ʧ]}}].
 
== Artykulacja ==
=== Opis ===
W czasie [[artykulacja (fonetyka)|artykulacji]] tej spółgłoski:
* modulowany jest strumień powietrza wydychany z płuc, czyli jest to [[spółgłoska płucna egresywna]]
* tylna część podniebienia miękkiego zamyka dostęp do jamy nosowej, jest to [[spółgłoska ustna]]
* prąd powietrza w jamie ustnej uchodzi wzdłuż środkowej linii języka - [[spółgłoska środkowa]]
* koniuszek [[język (anatomia)|języka]] i jego brzeżek kontaktuje się tuż za górnymi dziąsłami - jest to [[spółgłoska zadziąsłowa]].
* Dochodzi do całkowitego zablokowania przepływu powietrza przez jamę ustną i nosową, a następnie do przejścia bepośrednio, bez plozji, do spółgłoski [[spółgłoska szczelinowa zadziąsłowa bezdźwięczna|[{{unicodeIPA|ʃ}}]]].
* wiązadła głosowe nie drgają , spółgłoska ta jest [[dźwięczność|bezdźwięczna]]
 
=== Warianty ===
* wzniesienie środkowej części grzbietu języka w stronę podniebienia twardego, mówimy wtedy o '''spółgłosce zmiękczonej''' ([[palatalizacja|spalatalizowanej]]): [{{IPA|[ʧʲ]}}]
* wzniesienie tylnej części grzbietu języka w kierunku podniebienia tylnego, mówimy '''spółgłosce [[welaryzacja|welaryzowanej]]''': [{{IPA|[ʧˠ]}}]
* napięcie mięśni [[gardło|gardła]] - mówimy o spółgłosce '''[[faryngalizacja|faryngalizowanej]]''' [{{IPA|[ʧˁ]}}]
* zaokrąglenie warg, mówimy wtedy o '''[[labializacja|spółgłosce labializowanej]]''' [{{IPA|[ʧʷ]}}]
 
== Przykłady ==
* w [[język polski|języku polskim]]: czyn [{{IPA3|ʧɨn}}]
* w [[język amharski|języku amharskim]]: አንቺ [{{IPA3|anʧi}}] "ty" (forma kobieca)
* w [[język angielski|języku angielskim]]: cheese [{{IPA3|ʧi:s}}] "ser"
* w [[język baskijski|języku baskijskim]]: etxea [{{IPA3|e'ʧea}}] "dom"
* w [[język hiszpański|języku hiszpańskim]]: mucho [{{IPA3|'muʧo}}] "dużo"
 
==Przykłady==
*w [[język polski|języku polskim]]: czyn [{{IPA3|ʧɨn}}]
*w [[język amharski|języku amharskim]]: አንቺ [{{IPA3|anʧi}}] "ty" (forma kobieca)
*w [[język angielski|języku angielskim]]: cheese [{{IPA3|ʧi:s}}] "ser"
*w [[język baskijski|języku baskijskim]]: etxea [{{IPA3|e'ʧea}}] "dom"
*w [[język hiszpański|języku hiszpańskim]]: mucho [{{IPA3|'muʧo}}] "dużo"
{{Spółgłoski}}
 
[[Kategoria:Spółgłoski]]
 
16 600

edycji