Otwórz menu główne

Zmiany

Rozmiar się nie zmienił, 10 lat temu
m
lit.
'''Republika Huculska''' - efemeryczne państwo, utworzone przez [[Huculska Rada Narodowa|Huculską Radę Narodową]] [[9 stycznia]] [[1919]], przyłączone do [[Zachodnioukraińska Republika Ludowa|Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej]], a następnie (w lipcu 1919) do [[Rumunia|Rumunii]].
 
Wstępem do utworzenia Republiki Huculskiej było zawiązanie się w [[Jasinia|JasiniiJasini]] wiosną 1918 roku kilkudziesięcioosobowego oddziału miejscowej samoobrony, której zadaniem było zapobieganie nasilającym się grabieżom i gwałtom czynionym przez zdemobilizowanych żołnierzy i dezerterów. Na początku listopada 1918 dowództwo nad samoobroną powierzono austro-węgierskiemu oficerowi - [[Stepan Kłoczurak|Stepanowi Kłoczurakowi]]. Samoobrona, licząca wówczas około 200 osób, została zreorganizowana i przemianowana na ''Narodną Oboronę''.
 
Na wieść o wybuchu polsko-ukraińskich walk o [[Lwów]], [[8 listopada]] 1918 odbyło się powszechne zebranie mieszkańców Jasinii i okolicznych wsi, na którym uchwalono całkowite przejęcie władzy i secesję od Węgier. Powołano lokalny samorząd o nazwie – '''[[Huculska Rada Narodowa]] w Jasinii'''Jasini.
 
Na przełomie listopada i grudnia wysłano delegację do rządu ZURL przebywającego w Stanisławowie, z prośbą o włączenie Zakarpacia do ZURL oraz udzielenie pomocy wojskowej. Sydir Hołubowycz obiecał pomoc, jeśli sytuacja pozwoli, nie podjęto jednak żadnych zobowiązań.
 
[[22 grudnia]] 1918 do JasiniiJasini wkroczył batalion [[Honwedzi|honwedów]] i przywrócił funkcjonowanie węgierskich urzędów. Jednak działacze Rady i Narodnoj Oborony, uprzedzeni przez swego łącznika w Syhocie - Jewhena Puzo, ukryli się w górach.
 
[[7 stycznia]] [[1919]] na wschodnie [[Zakarpacie]] wkroczył ukraiński oddział z [[Kołomyja|Kołomyi]], liczacyliczący dwa kurenie, czyli ponad 100 żołnierzy. Kłoczurak, powiadomiony o ich przybyciu w ostatniej chwili, w celu uśpienia podejrzeń Węgrów przebrał żołnierzy Norodnoj Oborony za grupy kolędnicze, które chodziły z bronią od domu do domu, werbując ochotników i rozdzielając zadania bojowe. W ciągu jednej nocy zdobyto bez strat Jasinię, a oddziały węgierskie po krótkiej wymianie ognia zostały rozbrojone. Zajęto pocztę, urzędy, stację kolejową, na której zdobyto transport wojskowy, co znacznie wzmocniło siły ukraińsko-huculskie.
 
[[9 stycznia]] 1919 proklamowano Republikę Huculską, która objęła wschodnie Zakarpacie. Jej prezydentem został Stepan Kłoczurak. [[13 stycznia]] rozpoczęto drugi etap akcji, opanowując Kwasy, Uścieryki, Bogdan, Trebuszany, oraz zdobywając w walce stacje kolejowe w Rachowie i Byczkowie. [[17 stycznia]] zdobyto [[Sighetu Marmaţiei|Syhot]], a 19 stycznia rozpoczęto atak w kierunku [[Chust]]u.
 
Akcja ta spotkała się z natychmiastową odpowiedzią wojsk rumuńskich. Silne ugrupowanie z dywizji stacjonującej w [[Satu Mare]] zatrzymało atak sił ukraińskich, a następnie zaatakowało Syhot. Części wojsk ukraińskich udało się wycofać pociągiem, reszta pozostała w okrążeniu. Podczas walk zginęło 18 żolnierzyżołnierzy ukraińskich, a rannych zostało 39. Wszyscy żywi zostali internowani.
 
Wojsko ukraińskie wycofało się z Zakarpacia, nie chcąc rozpoczynać konfliktu z Rumunią podczas trwającej [[wojna polsko-ukraińska|wojny polsko-ukraińskiej]], a wojska rumuńskie zajęły niewielki obszar sięgający po okolice Byczkowa i Trebuszan. W ''rachowskiej strefie buforowej'' opuszczonej przez powstańców, a nie zajętej przez wojska rumuńskie, przywrócono działalność węgierskiej policji i administracji. Natomiast od Uścieryk nadal działała Republika Huculska, obejmująca również "stolicę" w JasiniiJasini oraz Bogdan, Łuhy, Bielin, Kwasy, Kewele, Łazeszczynę Mohelki i Stebną.
 
W początku czerwca 1919 Republika została zlikwidowana przez wojska rumuńskie w ramach ofensywy sięgającej aż [[Mukaczewo|Mukaczewa]]. Rząd Republiki Huculskiej zdecydował o poddaniu się bez walki. Jasinia została zdobyta 11 czerwca, kończąc tym samym działalność Republiki.
64 474

edycje