Polscy Socjaliści: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 2797 bajtów ,  11 lat temu
uzupełnienie hasła, źródła/przypisy
(uzupełnienie hasła, źródła/przypisy)
'''Polscy Socjaliści''' – organizacja konspiracyjna [[Polska Partia Socjalistyczna|PPS]] działająca w okresie [[1941]]-[[1943]].
 
Organizacja została powołana na zjeździe [[1 września]] [[1941]] r. organizacji konspiracyjnych "[[Barykada Wolności (grupa konspiracyjna)|Barykada Wolności]]", "[[Gwardia (organizacja konspiracyjna)|Gwardia]]" oraz luźnych grup lewicy z Łodzi i Lwowa. Na zjeździe wyłoniono Komitet Centralny w składzie - [[Adam Próchnik]] [[pseudonim|ps.]] ''Artur'' (przewodniczący), [[Stanisław Chudoba]] [[pseudonim|ps.]] ''Stefan'' {sekretarz), [[Edward Osóbka-Morawski|Edward Osóbka]] [[pseudonim|ps.]] ''Janusz'' (skarbnik), [[Leszek Raabe]] [[pseudonim|ps.]] ''Marek'' (wojsko), [[Henryk Wachowicz]] [[pseudonim|ps.]] ''Aleksander'' (sprawy organizacyjne), [[Piotr Gajewski]] [[pseudonim|ps.]] ''Piotruś'' (wydział zawodowy). PoWyłoniono również Radę Polityczną w śmierciskładzie: [[AdamZygmunt PróchnikSzymanowski]], [[Jan Cynarski|AdamaJan PróchnikaCynarski-Krzesławski]], w[[Włodzimierz majuKaczanowski]], [[1942Włodzimierz Kaczanowski]], r.[[Stanisław kierownictwoPłoski]], organizacji[[Wacław objąłSchayer]], [[HenrykWincenty WachowiczMarkowski]], zaś[[Jadwiga poMarkowska]], jego[[Jan aresztowaniuStefan Haneman]]<ref>Jan Tomicki, Polska Partia Socjalistyczna 1892-1948, Warszawa 1983, s. 418</ref>. W przyjętej na Zjeździe "''Deklaracji politycznej Polskich socjalistów''" zapowiedziano, że Polscy Socjaliści będą dążyć do zjednoczenia ruchu socjalistycznego i porozumienia z ruchem ludowym oraz pracowniczym w celu utworzenia w przyszłosci rzadu ludowego.<ref>Jan Tomicki, op.cit. s. 418</ref> Polscy Socjaliści nie stanowili zatem odrębnej partii politycznej lecz uważali się za grupę PPS równorzędną z [[WincentyPolska MarkowskiPartia Socjalistyczna - Wolność, Równość, Niepodległość|PPS-WRN]]. Pod patronatem przewodniczącego Rady Naczelnej PPS [[Zygmunt Żuławski|Zygmunta Żuławskiego]] toczono od [[1941]] r. rozmowy o połączeniu PS z PPS-WRN.
Organizacja popierała [[Trzeci rząd Władysława Sikorskiego|rząd gen. Sikorskiego]], uczestniczyła w okresie [[1941]]-[[1943]] w pracach [[Polityczny Komitet Porozumiewawczy|Politycznego Komitetu Porozumiewawczego]] jako reprezentant [[Polska Partia Socjalistyczna|Polskiej Partii Socjalistycznej]] po ustąpieniu [[Polska Partia Socjalistyczna - Wolność, Równość, Niepodległość|PPS-WRN]]. Polskich Socjalistów reprezentowali tam [[Adam Próchnik]] (wrzesień [[1941]] - maj [[1942]]) następnie [[Wincenty Markowski]] (czerwiec [[1942]] - marzec [[1943]]).
 
Organizacja popierała [[Trzeci rząd Władysława Sikorskiego|rząd gen. Sikorskiego]], oraz jego politykę wobec [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|ZSRR]], nie zmieniając jednocześnie negatywnej oceny systemu komunistycznego.
Polscy Socjaliści nie stanowili odrębnej partii politycznej lecz uważali się za grupę PPS równorzędną z [[Polska Partia Socjalistyczna - Wolność, Równość, Niepodległość|PPS-WRN]]. Pod patronatem przewodniczącego Rady Naczelnej PPS [[Zygmunt Żuławski|Zygmunta Żuławskiego]] toczono od [[1941]] r. rozmowy o połączeniu PS z PPS-WRN.
 
Po ustąpieniu [[Polska Partia Socjalistyczna - Wolność, Równość, Niepodległość|PPS-WRN]] z [[Polityczny Komitet Porozumiewawczy|Politycznego Komitetu Porozumiewawczego]], na miejsce przeznaczone dla [[Polska Partia Socjalistyczna|PPS]], z inicjatywy [[Zygmunt Żuławski|Zygmunta Żuławskiego]] oraz [[Józef Grudziński|Józefa Grudzińskiego]] ze [[Stronnictwo Ludowe|Stronnictwa Ludowego]], we wrześniu [[1941]] r. wszedł przedstawiciel Polskich Socjalistów [[Adam Próchnik]] (po jego śmierci w okresie czerwiec [[1942]] - marzec [[1943]]) reprezentantem był [[Wincenty Markowski]]). W skład [[Kierownictwo Walki Cywilnej|Kierownictwa Walki Cywilnej]] wszedł [[Leszek Raabe]], zaś oddziały bojowe zaczęły wspołpracę ze strukturami [[Związek Walki Zbrojnej|ZWZ]].
 
Działania zjednoczeniowe Polskich Socjalistów z PPS WRN zostały przerwane [[22 maja]] [[1942]] r. w związku ze śmiercią [[Adam Próchnik|Adamam Próchnika]]. Po śmierci [[Adam Próchnik|Adama Próchnika]] w maju [[1942]] r. kierownictwo organizacji objął usunięty wcześniej z PPS-WRN [[Henryk Wachowicz]]. W tym czasie. w lipcu [[1941]] r. wskutek wejścia do organizacji agenta [[Gestapo]], doszło do licznych aresztowań (aresztowano m.in. [[Henryk Wachowicz|Henryka Wachowicza]], [[Tadeusz Koral|Tadeusza Korala]], [[major|mjr.]] Malinowskiego "Witalis" z [[Zwiazek Walki Zbrojnej|ZWZ]], Wiktora Strzeleckiego "Karol Buka" kuriera rządu w Londynie). Spowodowało to paraliż organizacji. Dodatkowym elementem było wypuszczenie na wolnosc przez [[Gestapo]] [[Henryk Wachowicz|Henryka Wachowicza]]. Wokół tego zwolnienia i roli Wachowicza istnieją kontrowersje, które spowodowały równiez spadek zaufania do organizacji.<ref>Według Jana Mulaka, Wachowicz był jak nazupełniej niewinny usiłując oszukać Gestapo, cyt. za: Jan Mulak, Dlaczego?, Warszawa 2006, s.75, natomiast Kazimierz Pużak jednoznacznie negatywnie ocenia rolę Wachowicza, cyt. za K.Pużak, Wspomnienia 1939-1945, Gdańsk 1989, s. 39</ref>
 
Na czele Polskich Socjalistów stanął [[Wincenty Markowski]], w redakcji [[Robotnik (gazeta)|"Robotnika"]] [[Stanisław Chudoba|Stanisława Chudobę]] zastąpił [[Władysław Jakubowski]]. Spory wewnątrz organizacji pomiędzy zwolennikami jedności PPS oraz zwolennikami wyodrębnienia się osobnej partii politycznej dorpowadziły do silnych podziałów.
W marcu [[1943]] r. część organizacji wraz z przewodniczącym oraz oddziałami wojskowymi ([[Socjalistyczna Organizacja Bojowa]] i młodzieżowymi [[Grupa "Płomienie"|(grupa "Płomienie")]]. weszła w skład [[Polska Partia Socjalistyczna - Wolność, Równość, Niepodległość|PPS-WRN]], zaś [[Wincenty Markowski]] ustąpił miejsce w [[Polityczny Komitet Porozumiewawczy|Politycznym Komitecie Porozumiewawczym]] [[Kazimierz Pużak|Kazimierzowi Pużakowi]].
 
Pozostali członkowie Polskich Socjalistów przekształcili organizację w [[Robotnicza Partia Polskich Socjalistów|Robotniczą Partię Polskich Socjalistów]].
 
Organizacja terenowa Polskich Socjalistów obejmowała: Warszawę, Warszawę-pomiejską, Łódź, Radom, Skarżysko, Końskie, Radmosko, Podlasie, Lubelskie, Zamojskie i zalążki w Krakowie.
 
Organizacja terenowa Polskich Socjalistów obejmowała: Warszawę, Warszawę-pomiejską, Łódź, Radom, Skarżysko, Końskie, RadmoskoRadomsko, Podlasie, Lubelskie, Zamojskie i zalążki w Krakowie.
Główne wydawnictwa: "Barykada Wolności" przekształcona w "Robotnika"(red. [[Stanisław Chudoba]]), miesięcznik "Gwardia" (red. [[Leszek Raabe]]), "Na barykadzie", "Zagadnienia" (red. [[Włodzimierz Kaczanowski]]), "Płomienie" (red. [[Karol Lipiński]], [[Jan Strzelecki]]),
 
Główne wydawnictwa: "Barykada Wolności" przekształcona w "Robotnika"(red. [[Stanisław Chudoba]] później [[Władysław Jakubowski]]), miesięcznik "Gwardia" (red. [[Leszek Raabe]]), "Na barykadzie", "Zagadnienia" (red. [[Włodzimierz Kaczanowski]]), "Płomienie" (red. [[Karol Lipiński]], [[Jan Strzelecki]]),
 
Siłą zbrojną były [[Formacje Bojowo-Milicyjne Polskich Socjalistów]] a następnie [[Socjalistyczna Organizacja Bojowa]].
 
 
{{przypisy}}
 
 
==Bibliografia==