Anthony Ashley-Cooper (3. hrabia Shaftesbury): Różnice pomiędzy wersjami

m
lit.
m (robot poprawia: nl:Anthony Ashley Cooper (3e graaf van Shaftesbury); zmiany kosmetyczne)
m (lit.)
[[GrafikaPlik:Anthony Ashley Cooper, 3. Earl of Shaftesbury.jpg|thumb|right|250px|Anthony Ashley Cooper, trzeci Lord Shaftesbury]]
'''Lord Shaftesbury''' (''The 3<sup>rd</sup> Earl of Shaftesbury'') '''Anthony Ashley Cooper''' ([[26 lutego]] [[1671]] - [[4 lutego]] [[1713]]), [[Wielka Brytania|brytyjski]] [[filozofia|filozof]] i [[etyka|etyk]].
 
=== Elementy biograficzne ===
 
Edukacja trzeciego księcia Shaftesbury nadzorowana była przez jego dziadka, Anthony Ashleya Coopera, pierwszego księcia Shaftesbury, i on właśnie polecił [[John Locke|Johnowi Locke]] zająć się wnuczkiem. Trzeci książę Shaftesbury służył w brytyjskim parlamencie oraz w [[Izba Lordów|Izbie Lordów]], stan jego zdrowia jednak zmusił go do porzucenia kariery politycznej w wieku 30 lat. Jego najważniejsze prace powstały w latach [[1705]]-[[1710]]; zbiór esejów ''Characteristics'' był, do końca XIX wieku, jednym z fundamentalnych tekstów poświęconych [[etyka|etyce]] w filozofii brytyjskiej.
 
=== Ogólna postawa filozoficzna ===
Anthony Ashley Cooper był pod filozoficznym wpływem [[John Locke|Johna Locke'a]], który był przez kilka lat sekretarzem lorda – wpływ ten jednak nie oznaczał zaakceptowania przez niego wszyskichwszystkich poglądów mistrza, zwłaszcza tych na istnienie ''idei wrodzonych'' (''innate ideas''). Lord Shaftesbury sprzeciwiał się także [[Kartezjusz|kartezjańskiemu]] dowodowi na istnienie (''Cogito ergo sum''), gdyż wydawało mu się wystarczającym zaufanie w tej dziedzinie [[zdrowy rozsądek|zdrowemu rozsądkowi]] (''sensus communis'').
 
Postawę Shaftesbury'ego charakteryzowała [[teleologia]], przekonanie o celowości świata i o jego harmonii, a w nim o celowości życia człowieka, którego obserwacja dostarcza wiedzę na temat owego celu. Spłycaniem wizji człowieka było, wg lorda, rozważanie na jego temat poza tym konkretnym kontekstem, a winnymi tego spłycania są, m.in., Locke i Kartezjusz.
 
=== Twórczość ===
* ''Characteristics of Men, Manners, Opinions, Times'' ([[1711]]):
# "A Letter Concerning Enthusiasm"
# "Sensus Communis, an essay on the Freedom of Wit and Humor"
# "Soliloquy, or Advice to an Author"
# "An Inquiry Concerning Virtue and Merit"
# "The Moralist, a Philosophical Rhapsody"
# "Miscellaneous Reflections on the said Treatises, and other critical Subjects,"
# "A Notion of the Historical Draught or Tablature of the Judgment of Hercules, with a Letter concerning Design"
# "An Inquiry Concerning Virtue and Merit."
* ''Second Characters or the Language of Forms by the Right Honourable Anthony, Early of Shaftesbury'', edited by Benjamin Rand, Cambridge: Cambridge University Press, [[1914]].
 
=== Linki zewnętrzne ===
* [http://ljaffro.chez-alice.fr/letter_concerning_enthusiasm.pdf "List dotyczący entuzjazmu"] (po [[język angielski|ang.]], format [[Portable Document Format|pdf]])
* [http://plato.stanford.edu/entries/shaftesbury/ Shaftesbury w ''Stanford Encyclopedia of Philosophy'']
 
[[Kategoria{{DEFAULTSORT:Brytyjscy filozofowie|Shaftesbury]]}}
[[Kategoria:UrodzeniBrytyjscy w 1671|Shaftesburyfilozofowie]]
[[Kategoria:Zmarli w 1713|ShaftesburyEtycy]]
[[Kategoria:Etycy|ShaftesburyUrodzeni w 1671]]
[[Kategoria:Zmarli w 1713]]
 
[[de:Anthony Ashley Cooper, 3. Earl of Shaftesbury]]