Prowincje Francji: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 17 119 bajtów ,  10 lat temu
rozbudowa
(grafika)
(rozbudowa)
Terminu '''prowincje''' używa się obecnie celem uproszczenia dla opisu podziałów geograficznych, kulturalnych, etnologicznych, historycznych, także administracyjnych [[Francja|Francji]] przed podziałem kraju na [[Departament (Francja)|departamenty]] w 1790 r.
[[Grafika:Départements et provinces de France.png|thumb|200px|Prowincje na mapie współczesnych [[Regiony administracyjne i departamenty Francji|departamentów]]]]
 
'''Prowincje Francji''' - podział administracyjny [[Królestwo Francji|Królestwa Francji]] do [[4 marca]] [[1790]] r.
W swoim współczesnym sensie słowo pojawiło się w XV w. i odtąd nasilało się jego wykorzystanie zarówno w aktach urzędowych jak i obiegu potocznym. Występowało w tak różnych kontekstach, że odnosząc się do dowolnej epoki czy słownika, znajdziemy zawsze definicje nie do końca precyzyjne. Najbardziej rozpowszechniona pozostaje ta dotycząca jednostki terytorialnej. Kwestionowali ją niektórzy francuscy geografowie, wśród nich [[Onésime Reclus]], wskazując, że pojęcie « prowincja » nie opisuje żadnej konkretnej rzeczywistości. Dlatego też liczne listy i mapy wyliczające prowincje [[Francja|Francji]] nie będą nigdy idealnie przystające ani dokładnie porównywalne.
 
Próba definicji: terytorium przeważnie dużej wielkości, którego mieszkańcy dzielą szereg cech charakterystycznych, wspólną historię, kulturę i obyczaje, szczególne tradycje, przywileje i prawa zwyczajowe różne od prowincji sąsiednich, nieraz także odrębny język lub przynależność etniczną, często istniejące uprzednio i niezależnie od całej organizacji administracyjnej. Prowincję tworzy zazwyczaj kilka różnych krain, na jej terenie położona jest większa liczba miast, a jej najczęstszy podział wyróżnia część « górną » (''haute'') i « dolną » (''basse'').
 
I tak, przed [[Rewolucja francuska|rewolucją]], na terytorium francuskie składało się wiele obszarów wyodrębnionych geograficznie czy demograficznie, zwłaszcza zaś wyznaczonych przez prawo, różnych wedle kryterium obejmujących je władz, takich jak: [[Metropolia (religia)|metropolie]], [[diecezja|diecezje]], księstwa, [[Baronia|baronie]], [[Gubernia (Ancien Régime)|gubernie]] (''gouvernements''), [[Stany Prowincjonalne (Ancien Régime)|stany]] (''états''), [[Elekcja (Ancien Régime)|elekcje]] (''élections''), [[Okręg generalny (Ancien Régime)|okręgi generalne]] (''généralités''), [[Baliwaty i seneszalie (Ancien Régime)|baliwaty]] (''baillages''), obszary jurysdykcji [[Parlament (Ancien Régime)|parlamentów]] (''parlements'') itd. Często po instytucjach tych następowała nazwa regionu, która, choć jednego brzmienia we wszystkich przypadkach, mogła wskazywać na nieprzystające geograficznie terytorium. Przykładowo obszar jurysdykcji parlamentu, gubernia i okręg generalny [[Artois]] nie odnosiły się do tego samego terytorium.
 
Francuska [[Konstytuanta]], zniósłwszy w nocy z 4 na 5 sierpnia 1789 r. wszystkie regionalne prawa feudalne, zadecydowała wprowadzić jednolity podział terytorium kraju na [[Departament (Francja)|departamenty]], ten sam dla wszystkich funkcji państwa: wojskowej, religijnej, administracyjnej, sądowniczej, fiskalnej itd. Miasto wybrane stolicą każdego departamentu miało skupiać ośrodki wszystkich tych funkcji, goszcząc jednocześnie prefekturę, trybunał, uniwersytet, jednostkę wojskową, biskupstwo, targ czy szpital. Pełnej realizacj planu stanęły na przeszkodzie protesty miast pozbawionych swojego arsenału, uniwersytetu czy sądu, które dotąd odgrywały ważną rolę w ich życiu.
 
== Plemiona galijskie: najstarsze rozumienie ==
[[Galia|Galię]] zamieszkiwało ponad sto plemion (trzysta wedle [[Józef Flawiusz|Józefa Flawiusza]]), często różnych w zwyczajach. [[Juliusz Cezar]] dla określenia każdego z tych niezależnych "państw" używał pojęcia ''civitas'', część z nich dzieląc na ''pagi''. Wiele mniejszych plemion galijskich pozostawało w stosunku zależności i podległości wobec sąsiadów. Wspólnoty plemienne można by opisać jako najwcześniejsze prowincje Francji, istniejące jeszcze przed wkroczeniem alfabetu.
 
{{Cytat|[[Fustel de Coulanges]]|Warto zauważyć, że dawne państwa galisjkie zachowały aż do czasów bardzo nam niedalekich swoje nazwy, granice i swego rodzaju zwyczajowy byt w ludzkich wspomnieniach i afektach. Tak samo Rzymianie jak i Germanie, feudalizm czy monarchia nie zniszczyły tych żywotnych jednostek. Odnajdziemy je jeszcze w prowincjach i krainach współczesnej Francji.}}
 
== Prowincje rzymskie: organizacja normatywna ==
[[Grafika:MapGalliaParts.png|thumb|280px|right|Części Galii (58 r. p.n.e.)]]
Łacińska [[etymologia]] terminu wksazuje na jego pierwotny sens: ''pro vincere'', terytorium zdobyte. Wszystkie rzymskie prowincje [[Galia|Galii]] (''provincia'') miały precyzyjnie określony status prawny, jasno wytyczone granice i skodyfikowane struktury administracyjne. Liczba, granice i organizacja tych prowincji zmieniały się znacząco na przestrzeni wieków. Każdą zarządzał [[prokonsul]] lub [[propretor]]. W ciągu czterech wieków rzymskiego panowania liczba prowincji w Galii zwiększyła się od 3 do 11, w związku z ekspansją [[Cesarstwo rzymskie|Cesarstwa]] i przekształceniami jego podziałów za czasów [[Tetrarchia|tetrarchii]]. Liczba mniejszych jednostek, ''civitas'', wzrosła z 33 do 113.
 
== Prowincje kościelne: od ''civitas'' do diecezji ==
We Francji prowincjami nazywa się czasem także [[Metropolia (religia)|metropolie]], terytoria objęte zwierzchnictwem arcybiskupa metropolitalnego kościoła rzymskokatolickiego. Związane jest to z ich pochodzeniem od prowincji rzymskich, gdzie u schyłku [[Cesarstwo Rzymskie|Cesarstwa]] administrowali pierwsi biskupi.
 
Na metropolie składały się [[Diecezja|diecezje]], które w wyniku tego samego procesu zastąpiły galijsko-rzymskie ''civitas'' utrzymując ich nazwę. Diecezje dzieliły się na [[Parafia|parafie]], czyli wspólnoty mieszkańców zdolne zebrać się w jednym kościele. Nazwy i granice parafii skutecznie zachowały się w 36 tys. współczesnych [[Gmina (Francja)|gmin]] francuskich.
 
Francuskie okręgi kościelne w związku z ich statusem dóbr [[Martwa ręka|martwej ręki]] pozostają najstarszym i najstabilniejszym podziałem terytorialnym kraju, choć zmienianym kilkakrotnie, np. w reformie 1802 r.
 
== Prowincje sądownicze: parlamenty, baliwaty i seneszalie ==
Pod względem prawa i zwyczajów terytorium korony francuskiej dzieliło się z jednej strony na obszar prawa pisanego (w większości obszar zwany dziś [[Oksytania|Oksytanią]]) i obszar prawa zwyczajowego (Północ). W obrębie obu funkcjonowało po kilka [[Parlament (Ancien Régime)|parlamentów]] (najwyższych sądów). Ich obszary jurysdykcji to prowincje sądownicze (''provinces judiciaires'') Francji. Podlegało im całe sądownictwo królewskie podzielone na okręgi sądownicze - nazywane [[Baliwaty i seneszalie (Ancien Régime)|baliwatami]] (''baillages'') na Północy lub [[Baliwaty i seneszalie (Ancien Régime)|seneszaliami]] (''sénéchaussées'') na Południu. Każdy taki okręg mógł obejmować kilka obszarów o szczególnych zwyczajach, zwanych krajami (''pays''). Najogólniej mówiąc te ostanie wywodziły się z dawnych ''[[viguerie]]s'', które utrzymały lokalne zwyczaje. Przykładowo seneszalia [[Quercy]] podzielona była na pięć seneszalii drugiego rzędu, wywodzących się z pięciu dawnych ''vigueries''.
 
{{Details|Parlament (Ancien Régime)|Baliwaty i seneszalie (Ancien Régime)}}
 
== Prowincje fiskalne: stany, elekcje i okręgi generalne ==
Część autorów wiąże koncepcję prowincji Francji z [[Okręg generalny (Ancien Régime)|okręgiem generalnym]]. Bez wątpienia oba pojęcia nakładają się niejednokrotnie, wówczas gdy obszar okręgu generalnego odzwierciedla mniej czy więcej obszar starszej jednostki terytorialnej jak np. któregoś z lenn Francji. Nie można jednak dopatrywać się tu synonimiczności - terminu "prowincja" nie użyjemy np. dla opisu okręgu generalnego [[Auch]] czy okręgu generalnego [[Soissons]].
 
{{Details|Okręg generalny (Ancien Régime)}}
 
== Prowincje wojskowe: od wielkich lenn do guberni ==
Wielkie lenna to lenna zależne bezpośrednio od korony francuskiej (księstwa, hrabstwa, marchie) i winne jej pomoc wojskową.
 
Oprócz księstwa Francji, które stało się domeną królewską, sześć pierwszych wielkich lenn posiadało rangę [[Par Francji|parostwa]]:
* trzy księstwa - [[Akwitania|Akwitanii]], [[Gaskonia|Gaskonii]] i [[Normandia|Normandii]]
* trzy hrabstwa - [[Tuluza|Tuluzy]], [[Flandria Francuska|Flandrii]], [[Szampania|Szampanii]].
Ich beneficjenci uprawnieni byli do wyboru króla Francji wespół z sześcioma parami kościelnymi:
* trzy biskupstwa-księstwa - arcybiskupstwa [[Reims]], [[Sens (miasto)|Sens]] i [[Langres]]
* trzy biskupstwa-hrabstwa - biskupstwa [[Beauvais]], [[Noyon]] i [[Châlons]].
 
Liczba wielkich lenn zmieniała się na przestrzeni wieków w wyniku dziedziczenia, konfiskat, podbojów, strat, traktatów i wzrastała wraz z definitywnymi przyłączeniami hrabstwa [[Prowansja|Prowansji]], księstwa [[Burgundia|Burgundii]], księstwa [[Bretania|Bretanii]], księstwa [[Sabaudia|Sabaudii]], księstwa [[Lotaryngia|Lotaryngii]] itd. Niektóre z tych lenn po prostu powracały do korony, jak księstwo Burgundii, którego pierwszym beneficjentem był brat [[Hugo Kapet|Hugona Kapeta]], niektóre zaś były rzeczywistymi nabytkami jak księstwo Sabaudii, [[Korsyka]], [[Komturia Wenassyjska]] czy hrabstwo [[Nicea|Nicei]].
 
W przeciwieństwie do prowincji kościelnych ich obszar nie był stały i zależał od aktualnych posiadłości ich beneficjentów i zmian politycznych. Przykładowo w XII w. zniknęło księstwo [[Gaskonia|Gaskonii]].
 
Pojęciem o kluczowym znaczeniu będą tu jednak [[Gubernia (Ancien Régime)|gubernie]] (''gouvernements'') - okręgi, które obejmowały wszystkie mniejsze i większe lenna i służyły ich zarządowi. Stanowiły podstawowe okręgi terytorialne dla celów obronności i sądów marszałkowskich, zaciągu do wojska, budowy placów, arsenałów i twierdz, sądownictwa wojskowego i w związku z tym wszystkich kwestii szlacheckich, heraldycznych itp.
 
Pod koniec istnienia ancien régime'u, nie licząc terytoriów zamorskich, jak [[Antyle]] czy [[Pondichéry]], we Francji istniało trzydzieści sześć [[Gubernia (Ancien Régime)|guberni]], obsadzonych przez gubernatorów odpowiedzialnych za obronność.
 
Wraz z regionami przyłączonymi do Francji po 1791 r. będą tym, co dziś najczęściej nazywamy '''prowincjami Francji'''.
 
{{Details|Gubernia (Ancien Régime)}}
 
 
=== Lista prowincji Francji ===
Orientacyjna mapa przedstawia główne prowincje [[Francja|Francji]] wraz z ich stolicami (w nawiasach), przed podziałem na [[Departament (Francja)|departamenty]] w 1790 r., na podstawie podziału na [[Gubernia (Ancien Régime)|gubernie]] (''gouvernements''). Miasta pogrubioną czcionką były także siedzibą [[Parlament (Ancien Régime)|parlamentu]] lub ''conseil souverain''.
 
[[Grafika:Provinces of France.png|right|400px|Prowincje Francji]]
[[Grafika:Départements et provinces de France.png|thumb|300px|Prowincje na mapie współczesnych [[Regiony administracyjne i departamenty Francji|departamentów]]]]
 
== Lista Prowincji ==
[[Image:Provinces of France.png|right|300px|Provinces of France]]
{|
! colspan="3" style="font-weight: normal; text-align: left;" |
|-
| style="font-size: smallernormal;" |
 
1. <span class="fr">[[Île-de-France]] ('''[[Paryż]]''')</span><br />
16. <span class="fr">[[Prowansja]] ('''[[Aix-en-Provence]]''')</span><br />
17. <span class="fr">[[Angoumois]] ([[Angoulême]])</span><br />
18. <span class="fr">[[Burbonia]] ([[Moulins (Allier)|Moulins]])</span><br />
19. <span class="fr">[[Marche]] ([[Guéret]])</span><br />
20. <span class="fr">[[Bretania]] ('''[[Rennes]]''')</span>
 
| style="font-size: smallernormal;" |
 
18. <span class="fr">[[Burbonia]] ([[Moulins (Allier)|Moulins]])</span><br />
19. <span class="fr">[[Marche (Francja)|Marche]] ([[Guéret]])</span><br />
20. <span class="fr">[[Bretania]] ('''[[Rennes]]''')</span><br />
21. <span class="fr">[[Maine (Francja)|Maine]] ([[Le Mans]])</span><br />
22. <span class="fr">[[Turenia]] ([[Tours]])</span><br />
25. <span class="fr">[[Owernia]] ([[Clermont-Ferrand]])</span><br />
26. <span class="fr">[[Béarn]] ('''[[Pau (Pyrénées-Atlantiques)|Pau]]''')</span><br />
27. <span class="fr">[[Alzacja]] ([[Strasburg]]</span>, cons.''conseil souv.souverain'' w '''<span lang="fr">[[Colmar]]</span>''')<br />
28. <span class="fr">[[Artois]] ([[Arras (Pas-de-Calais)|Arras]])</span><br />
29. <span class="fr">[[Roussillon (Francja)|Roussillon]] ('''[[Perpignan]]''')</span><br />
30. [[Flandria Francuska|Flandria]] i część <span lang="fr">[[ProwincjaHrabstwo Hainaut|Hainaut]] ([[Lille]]</span>, <span lang="fr">''parlement''</span> w '''<span lang="fr">[[Douai]]</span>''')<br />
31. <span class="fr">[[Franche-Comté]] ('''[[Besançon]]''')</span><br />
32. <span class="fr">[[Lotaryngia]] ('''[[Nancy]]''')</span><br />
33. <span class="fr">[[Korsyka]]</span> (poza mapą, [[Ajaccio]], cons.''conseil souv.souverain'' w '''[[Bastia|Bastii]]''')<br />
34. <span class="fr">[[Nivernais]] ([[Nevers]])</span><br />
35. <span class="fr">[[Komturia Wenassyjska]]</span>, lenno [[Państwo Kościelne|papieskie]]<br />
36. [[Wolne Miasto]] [[Miluza]]<br />
37. <span class="fr">[[Sabaudia]]</span>, lenno [[Królestwo Sardynii|Sardynii]]<br />
38. <span class="fr">[[Nicea]]</span>, lenno [[Królestwo Sardynii|Sardynii]]<br />
39. <span class="fr">[[Montbéliard]]</span>, lenno [[Wirtembergia|Wirtembergii]]<br />
40. (nie zaznaczone) <span class="fr">[[Trzy Biskupstwa]]</span> ('''[[Metz]]''', [[Toul]] i [[Verdun (Meuse)|Verdun]]).<br />
|}
 
Pewna część współczesnych francuskich terytoriów nie stanowiła części królestwa w 1789 r.:
<ol start="35">
<li> [[Komturia Wenassyjska]] ([[Carpentras]]) : lenno [[Państwo Kościelne|papieży]] (1791). Tak samo miasto [[Awinion]].
<li> Republika [[Miluza|Miluzy]] : w federacji z kantonami [[Szwajcaria|szwajcarskimi]] (1798).
<li> [[Sabaudia]] ([[Chambéry]]) : lenno [[Królestwo Sardynii|Sardynii]] (1860).
<li> [[Nicea]] ([[Nicea]]) : lenno [[Królestwo Sardynii|Sardynii]] (1860).
<li> Księstwo [[Montbéliard]] ([[Montbéliard]]) : (1793)
<li> (nie zaznaczone) [[Trzy Biskupstwa]] ([[Metz]], [[Toul]] i [[Verdun (Meuse)|Verdun]]).
</ol>
 
== Prowincje Francji - lista szeroka ==
Najbardziej oficjalną listę prowincji [[Francja|Francji]] można odnaleźć w patentach królewskich z 4 marca 1790 r. wydanych na podstawie dekretów [[Zgromadzenie Narodowe (Francja)|Zgromadzenia Narodowego]] z 15 stycznia oraz 16 i 26 lutego 1790 r. zarządzających podział kraju na 83 departamenty. Mimo normatywnej rangi, jej wartość jako źródła była kilkakrotnie krytykowana (Romanet de Beaune<ref>O. Romanet de Beaune, Les provinces de la France, Nouvelle Librairie Nationale, Paryż 1913</ref>, Berlet<ref>C. Berlet, Les provinces au XVIIIe siècle et leur division en départements: essai sur la formation de l'Unité française, Bloud, 1913</ref>), co pokazuje, że do dziś złudna pozostaje możliwość stworzenia pojedynczego spójnego, racjonalnego, systematycznego i ustrukturyzowanego zbioru prowincji, jak i zawarcie go w jednym graficznym czy tekstowym założeniu.
"Doprawdy zawstydzające jest, kiedy dostrzegamy, z jaką śmiałością geografowie-historycy od ponad wieku nauczają, że Francja podzielona była na ustaloną liczbę metodycznie sklasyfikowanych i wytyczonych prowincji."<ref>A. Brette, Les limites et les divisions territoriales de la France en 1789, Edouard Cornély et cie., Paryż 1907, s. 57, [http://www.euraldic.com/txt_br1907_divisions_som.html dostępne w sieci]</ref> pisał Armand Brette.
Stąd też prezentowana poniżej szeroka lista oparta jest o różnorodne niekoniecznie koherentne podziały i ma na celu jedynie jak najpełniejsze wyliczenie krain, których dotyczyć może pojęcie ''prowincja Francji''.
 
*[[Alzacja]]
**[[Dolna-Alzacja]]
**[[Górna-Alzacja]]
*[[Angoumois]]
*[[Andegawenia]]
**[[Baugeois]]
**[[Mauges]]
**[[Saumurois]]
**[[Segréen]]
*[[Artois]]
**[[Boulonnais]]
*[[Aunis]]
*[[Owernia]]
**[[Artense]]
**[[Brivadois]]
**[[Caldagues]]
**[[Carlades]]
**[[Cézallier]]
**[[Châtaigneraie (Cantal)|Châtaigneraie]]
**[[Combraille auvergnate]]
**[[Grande Limagne]]
**[[Livradois]]
**[[Margeride]]
**[[Mauriacois]]
**[[Monts Dôme]]
**[[Monts Dore]]
**[[Monts du Cantal]]
**[[Planèze de Saint-Flour|Planèze]]
*[[Béarn]]
*[[Beaujolais]]
*[[Berry]]
**[[Górne Berry]]
**[[Sancerrois]]
**[[Pays-Fort]]
**[[Księstwo Boisbelle]] / Henrichemont
**[[Szampania berrijska]]
**[[Boischaut]]
**[[Dolne Berry]]
*[[Burbonia]]
*[[Burgundia]]
**[[Autunois]]
**[[Auxerrois]]
**[[Auxois]]
**[[Bassigny]]
**[[Châlonnais]]
**[[Charollois]]
**[[Dijonnais]]
**[[Mâconnais]]
**[[Bresse]]
**[[Revermont]]
**[[Bugey]]
**[[Dombes]]
**[[Pays de Gex]]
**[[Valromey]]
*[[Bretania]]
**[[Cornouaille]] (bret. Kerne / Bro Gerne)
**[[Biskupstwo Léon|Léon]] (bret. Leon / Bro Leon)
**[[Biskupstwo Dol-de-Bretagne|Pays de Dol]] (bret. Bro Zol)
**[[Biskupstwo Nantes|Pays Nantais]] (bret. Bro Naoned)
**[[Biskupstwo Rennes|Pays Rennais]] (bret. Bro Roazhon)
**[[Biskupstwo Saint-Brieuc|Pays de Saint-Brieuc]]
**[[Biskupstwo Saint-Malo|Pays de Saint-Malo]] (bret. Bro Sant-Maloù)
**[[Trégor]] (bret. Treger / Bro Dreger)
**[[Biskupstwo Vannes|Vannetais]] lub [[Broërec]] (bret. Bro gWened / Broereg)
*[[Szampania]]
**[[Brie champenoise]]
**[[Perthois]]
**[[Rhemois]]
**[[Senonais]]
**[[Vallage]]
*[[Korsyka]]
**[[Balagne]]
*[[Delfinat]]
**[[Baronnies]]
**[[Briançonnais]]
**[[Champsaur]]
**[[Diois]]
**[[Gapençais]]
**[[Grésivaudan]]
**[[Embrunais]]
**[[Valentinois]]
**[[Viennois]]
*[[Flandria francuska|Flandria]]
**[[Blootland|Flandria morska]]
**[[Flandria walońska]]
**[[Hrabstwo Hainaut|Hainaut]] (w części)
**[[Cambrésis]]
*[[Hrabstwo Foix]]
**[[Donnezan]]
*[[Forez]]
*[[Franche-Comté]]
*[[Gaskonia]]
**[[Agenois]]
**[[Aguais]]
**[[Airais]]
**[[Albret]]
**[[Armagnac]]
**[[Astarac]]
**[[Dolna Nawarra]] (w [[Kraj Basków|Kraju Basków]])
**[[Bazadais]]
**[[Bigorre]]
**[[Brassenx]]
**[[Chalosse]]
**[[Comminges]]
**[[Condomois]]
**[[Couserans]]
**[[Gabardan]]
**[[Grave]]
**[[Grande-Lande]]
**[[Labourd]] (w [[Kraj Basków|Kraju Basków]])
**[[Lomagne]]
**[[Maremne]]
**[[Marensin]]
**[[Médoc]]
**[[Pays de Born]]
**[[Pays de Buch]]
**[[Pays de Gosse]]
**[[Pays de Marsan]]
**[[Pays d'Orthe]]
**[[Petites Landes]]
**[[Quatre-Vallées]]
**[[Seignanx]]
**[[Soule]] (w [[Kraj Basków|Kraju Basków]])
**[[Tursan]]
*[[Gujenna]]
**[[Bordeaux|Bordelais]]
**[[Górna Gujenna]]
**[[Lannes]]
**[[Périgord]]
**[[Quercy]]
**[[Rouergue]]
*[[Île-de-France]]
**[[Beauvaisis]]
**[[Brie francuskie]]
**[[Gâtinais]]
**[[Hurepoix]]
**[[Laonnois]]
**[[Mantois]]
**[[Quart de Noyon]]
**[[Soissonnois]]
**[[Vexin francuskie]]
**[[Comté de Valois|Valois]]
*[[Langwedocja]]
**[[Gévaudan]]
**[[Księstwo Orange]]
**[[Velay]]
**[[Vivarais]]
* [[Landau]] ([[Wolne miasta Rzeszy|Wolne miasto cesarskie]] przyłączone do Francji w 1680 r., do [[Bawaria|Bawarii]] w 1815 r.)
*[[Limousin]]
*[[Lotaryngia]]
**[[Barrois]]
*[[Lyonnais]]
**[[Lyonnais|Plat pays de Lyonnais]]
**[[Lyon|Miasto Lyon]]
**[[Franc-Lyonnais]]
*[[Maine (Francja)|Maine]]
*[[Marche (Francja)|Marche]]
**[[Combrailles]]
*[[Nivernais]]
*[[Normandia]]
**[[Dolna Normandia]]
***[[Pays d'Auge|Auge]]
***[[Avranchin]]
****[[Mortainais]]
***[[Bessin]]
***[[Bocage virois]]
***[[Campagne de Caen]]
***[[Półwysep Cotentin|Cotentin]]
****[[Bauptois]]
****[[Bocage (valognais)|Bocage]]
****[[Coutançais]]
****[[Hague]]
****[[Plain]]
****[[Pays Saint-Lois]]
****[[Val de Saire]]
***[[Hiémois]]
***[[le Houlme]]
***[[Lieuvin]]
***[[Passais]] (Domfrontais)
**[[Górna Normandia]]
***[[Pays de Bray]]
***[[Pays de Caux]]
****[[Grand Caux]]
****[[Petit Caux]]
****[[Talou]]
***[[Marais Vernier]]
***[[Campagne du Neubourg]]
***[[Pays d'Ouche]]
***[[Roumois]]
***[[Campagne de Saint-André]]
***[[Vexin normandzkie]]
*[[Orleania]]
**[[Blaisois]]
**[[Chartres|Kraj Chartres]]
**[[Dunois]]
**[[Gâtinais]] (część orleańska, zw. ''Gâtinais orléanais'')
**[[Vendômois]]
*[[Hrabstwo Perche|Perche]]
**[[Górne Perche]] (Grand Perche)
**[[Perche-Gouët]] (Dolne Perche)
**[[Thymerais]]
*[[Pikardia]]
**[[Amiénois]]
**[[Boulonnais]]
**[[Calaisis]]
**[[Ponthieu]]
**[[Santerre]]
**[[Thiérache]]
**[[Vermandois]]
**[[Vimeu]]
*[[Poitou]]
*[[Prowansja]]
*[[Roussillon]]
**[[Cerdagne]]
**[[Conflent]]
*[[Saintonge]]
*[[Turenia]]
*[[Trzy Biskupstwa]]
 
== Bibliografia ==
 
* [[Almanach royal]], rocznik administracyjny dający wgląd w stan podziałów administracyjnych, kościelnych, wojskowych, uniwersyteckich, sądowych, fiskalnych itd. królestwa Francji wraz z listami osób dzierżących w nich stanowiska; ukazywał się do 1789 r.
[[Kategoria:Podział administracyjny Francji|!]]
* Armand Brette, Les divisions administratives de la France en 1789, [http://www.euraldic.com/txt_br1907_divisions_som.html dostępne w sieci].
[[Kategoria:Krainy historyczne Francji|!]]
* Olivier Romanet de Beaune, Les Provinces de la France, la Nouvelle Librairie Nationale, 1913
* Charles Berlet, Les Provinces au XVIIIe siecle et leur division en départements de la France, Bloud, 2e éd., 1913
* Charles Poisson, Provinces et Pays de France par l’Abbé Alfred Jarry, (3 premiers tomes seulement avec 1 carte), 1943
* Jean Bancal, Les circonscriptions administratives de la France, Recueil Sirey, 1945
 
{{Przypisy}}
[[an:Probinzias istoricas de Franzia]]
[[frp:Ancianes provinces de France]]
[[br:Proviñsoù Bro-C'hall]]
[[da:Frankrigs provinser]]
[[de:Historische Provinzen Frankreichs]]
[[en:Provinces of France]]
[[eu:Frantziako eskualde historikoak]]
[[fr:Anciennes provinces de France]]
[[ko:프랑스의 옛 프로뱅스]]
[[it:Antiche province francesi]]
[[nl:Provincies van Frankrijk]]
[[ja:フランスの州 (フランス革命以前)]]
[[oc:Províncias istoricas de França]]
[[pt:Antigas províncias da França]]
[[ru:Исторические области Франции]]
[[sl:Seznam francoskih provinc]]
[[sv:Frankrikes provinser]]
[[vi:Tỉnh (đơn vị hành chính cũ của Pháp)]]
[[tr:Fransa'nın tarihî bölgeleri]]
[[vec:Provinçe storiche de ła Francia]]
[[wuu:法国省份一览表]]
[[zh:行省 (法国)]]
322

edycje