Otwórz menu główne

Zmiany

Dodane 1294 bajty ,  10 lat temu
infobox, drobne redakcyjne, drobne merytoryczne
{{Rzeka infobox
[[Grafika:Vakhsh.JPG|250px|right]]
| nazwa_rzeki = Wachsz
 
| rzeka_grafika = Plik:Nurek_dam_july.JPG
'''Wachsz''' (t. Kyzyłsu, Surchob; [[język tadżycki|tadż.]] وخش, [[język rosyjski|ros.]] ''Вахш'') - rzeka w południowo-wschodnim [[Kirgistan|Kirgistanie]] i w północno-zachodnim [[Tadżykistan|Tadżykistanie]]. Długość - 786 km, powierzchnia [[zlewnia|zlewni]] - 39,1 tys. km², średni przepływ - 156 m³/s. Wody Wachszu pochodzą głównie z topnienia wysokogórskich lodowców. Najwyższe stany wód występują w lipcu i sierpniu. Największe dopływy - [[Muksu]] i [[Obichingu]] (lewe).
| opis_zdjęcia = Zbiornik nurecki na rzecze Wachsz
| kontynent = Azja
| państwa = {{Państwo|KGZ}}, {{Państwo|TJK}}
| lokalizacja1 =
| lokalizacja2 =
| lokalizacja3 =
| źródło_gdzie = [[Dolina Ałajska]]
| źródło_wysokość =
| źródło_stopniN = |źródło_minutN = |źródło_sekundN =
| źródło_stopniE = |źródło_minutE = |źródło_sekundE =
| źródło_stopniW = |źródło_minutW = |źródło_sekundW =
| źródło_stopniS = |źródło_minutS = |źródło_sekundS =
| uchodzi_do = tworzy [[Amu-daria|Amu-darię]] wraz z rzeką [[Piandż]]
| uchodzi_gdzie =
| uchodzi_wysokość =
| uchodzi_stopniN = |uchodzi_minutN = |uchodzi_sekundN =
| uchodzi_stopniE = |uchodzi_minutE = |uchodzi_sekundE =
| uchodzi_stopniW = |uchodzi_minutW = |uchodzi_sekundW =
| uchodzi_stopniS = |uchodzi_minutS = |uchodzi_sekundS =
| długość = 786
| pow_dorzecza = 39 100
| dopływy = [[Muksu]], [[Obichingu]]
| średni_przepływ = 536
| przepływ_gdzie =
| rzeki_kontynent =
| mapa = Vakhsh.JPG
| mapa_podpis =
| szlak =
| commons =
}}
'''Wachsz''' (t.także '''Kyzyłsu''', '''Surchob'''; [[język tadżycki|tadż.]] وخش, [[język rosyjski|ros.]] ''Вахш'') - rzeka w południowo-wschodnim [[Kirgistan|Kirgistanie]] i w północno-zachodnim [[Tadżykistan|Tadżykistanie]]. Długość - 786 km, powierzchnia [[zlewnia|zlewni]] - 39,1 tys. km², średni przepływ - 156 m³/s. Wody Wachszu pochodzą głównie z topnienia wysokogórskich lodowców. Najwyższe stany wód występują w lipcu i sierpniu. Największe dopływy - [[Muksu]] i [[Obichingu]] (lewe). Nazwy ''Kyzyłsu'' i ''Surchob'' oznaczają "czerwona rzeka", odpowiednio w języku [[język perski|perskim]] i [[język kirgiski|kirgiskim]].
 
Wachsz ma źródła w górach zamykających od wschodu [[Dolina Ałajska|Dolinę Ałajską]], łączących [[Góry Ałajskie]] w paśmie [[Ałaj|Ałaju]] z [[Góry Zaałajskie|Górami Zaałajskimi]] w [[Pamir|Pamirze]]. Rzeka płynie na zachód szeroką, wysoką (ponad 2000 m n.p.m.) Doliną Ałajską między Górami Ałajskimi na północy a Górami Zaałajskimi na południu. Na tym odcinku nosi nazwę ''Kyzyłsu''. Na zachodnim krańcu Doliny Ałajskiej Wachsz wypływa na terytorium Tadżykistanu, gdzie z początku nosi nazwę ''Surchob''. Rzeka stopniowo zmienia kierunek na południowo-wschodni i między coraz niższymi górami spływa do rozległej doliny Amu-darii. Koło miejscowości [[Niżnyj Piandż]] Wachsz łączy się z rzeką [[Piandż]], która stanowi tu granicę tadżycko-afgańską, tworząc [[Amu-daria|Amu-darię]].
Na tadżyckim odcinku Wachszu stworzono łańcuch dziewięciu sztucznych jezior zaporowych, z których największe to [[Rogun]] (10,5 mld m³) i [[Zapora Nurecka|Nurek]] (11,6 mld m³). Ten system hydroenergetyczny wytwarza 90% energii elektrycznej produkowanej w Tadżykistanie.
 
===Linki zewnętrzne===
Link zewnętrzny:
* [http://enrin.grida.no/htmls/tadjik/vitalgraphics/eng/html/u27.htm UNEP - system energetyczny na Wachszu]