Polimeraza RNA: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 21 bajtów ,  11 lat temu
m
ASCII ART => Unicode, drobne techniczne - patrz WP:CHECK, WP:SK
m (robot poprawia: da:RNA-polymerase)
m (ASCII ART => Unicode, drobne techniczne - patrz WP:CHECK, WP:SK)
'''Polimeraza RNA, RNAP''' - [[enzym]] wytwarzający nić [[Kwas rybonukleinowy|RNA]] na matrycy [[Kwas deoksyrybonukleinowy|DNA]] w procesie zwanym [[transkrypcja (genetyka)|transkrypcją]]. Polimeraza porusza się wzdłuż nici DNA w kierunku 3'->5', a nić RNA powstaje w kierunku 5'->3' z szybkością 50-100 zasad na sekundę.
 
Polimeraza RNA wykorzystująca jako matrycę nić DNA to polimeraza RNA zależna od DNA. U [[wirus]]ów i roślin występują też polimerazy RNA zależne od RNA, które wykorzystują jako matrycę nić RNA.
 
[[ImagePlik:RNA polymerase (1i6h).png|thumb|right|Polimeraza RNA]]
 
== Polimerazy u bakterii ==
U [[bakterie|bakterii]] występuje jedna polimeraza RNA, syntetyzująca wszystkie rodzaje RNA. Składa się ona z 5 podjednostek: dwóch podjednostek α rozpoznających czynniki regulatorowe, podjednostki β katalizującej syntezę RNA, podjednostki β' wiążącej niespecyficznie DNA i podjednostki ω tworzących razem część rdzeniową enzymu. Do związania się z sekwencjami [[promotor genu|promotorowymi]] potrzebna jest jeszcze szósta podjednostka - sigma (σ). Taki enzym określa się jako holoenzym. Transkrypcja z większości promotorów ''[[Escherichia coli]]'' prowadzona jest przez polimerazę RNA zawierającą czynnik σ<sup>70</sup>, ale podczas transkrypcji niektórych genów wykorzystywane są alternatywne czynniki sigma rozpoznające inne sekwencje promotorowe.
 
== Polimerazy u Eukariota ==
=== Polimerazy RNA zależne od DNA ===
 
===Polimerazy RNA zależne od DNA===
U [[jądrowe|eukariota]] występuje kilka jądrowych polimeraz RNA składających się z kilkunastu (12 do 17) podjednostek:
* Polimeraza RNA I (Pol I) syntetyzuje pre-[[rRNA]] 45S, z którego powstają 28S, 18S i 5.8S rRNA, wchodzące w skład [[rybosom]]u. Zlokalizowana jest w [[jąderko|jąderku]].
* Polimeraza RNA II (Pol II) syntetyzuje [[pre-mRNA]] i większość [[snRNA]].
* Polimeraza RNA III (Pol III) syntetyzuje [[tRNA]], 5S rRNA i inne małe jądrowe RNA.
* Polimeraza RNA IV jest specyficzna dla roślin (bierze udział w tworzeniu [[siRNA]] zaangażowanych w zależną od RNA [[metylacja|metylację]] DNA, wyciszanie transkrypcji i formowanie [[heterochromatyna|heterochromatyny]]
Jądrowe polimerazy RNA [[jądrowe|eukariota]] - w przeciwieństwie do polimerazy RNA bakterii - potrzebują do rozpoczęcia transkrypcji zestawu podstawowych [[czynnik transkrypcyjny|czynników trankrypcyjnych]] ([[kompleks preinicjacyjny]]), ponieważ rozpoznają nie sekwencję promotora, ale kompleks [[kwas nukleinowy]]-[[białko]].
 
Ponadto u eukariota istnieją polimerazy RNA specyficzne dla [[mitochondrium|mitochodriów]] i [[chloroplast]]ów.
 
Polimerazy mitochondrialne są kodowane przez [[genom]] jądrowy, charakteryzują się znaczną homologią do polimeraz [[bakteriofag]]ów z rodziny T3/T7 i zbudowane są z jednej podjednostki. Alternatywny transkrypt [[gen]]u kodującego ludzką polimerazę mitochondrialną daje jądrowo-specyficzną polimerazę RNA, która odpowiada za transkrypcję niektórych [[mRNA]].
 
W chloroplastach roślin wyższych występują dwa rodzaje polimeraz. Polimeraza pierwszego rodzaju (PEP) jest homologiczna do polimeraz bakteryjnych, a jej podjednostki kodowane są przez genom chloroplastów (z wyjątkiem podjednostek sigma (σ), kodowanych przez genom jądrowy). Polimeraza drugiego rodzaju (NEP) jest homologiczna do polimeraz bakteriofagów, składa się z jednej podjednostki, i jest kodowana przez genom jądrowy.
 
=== Polimerazy RNA zależne od RNA ===
U roślin występują też polimerazy RNA zależne od RNA, które biorą udział w odpowiedzi na infekcje [[wirus]]ami i [[wiroid]]ami, oraz w normalnych procesach rozwoju roślin, wykorzystując mechanizm [[RNAi|interferencji RNA]].
 
=== Polimeraza poli(A) ===
U eukariota występuje też polimeraza poliA (PAP), która podczas obróbki posttranskrypcyjnej dobudowuje na końcu [[mRNA]] ogon poliA w procesie [[poliadenylacja|poliadenylacji]].
 
== Polimerazy u Archea ==
U [[Archeowce|Archea]] występuje jedna polimeraza RNA składająca się z 13 podjednostek o dużej homologii do podjednostek eukariotycznych polimeraz RNA (a zwłaszcza polimerazy RNA II). Podobnie jak eukariotyczne polimerazy RNA potrzebuje do rozpoczęcia transkrypcji obecności [[Ogólne czynniki transkrypcyjne|ogólnych czynników transkrypcyjnych]].
 
== Polimerazy u wirusów ==
Wiele [[wirus]]ów posiada własne polimerazy RNA. Są wśród nich polimerazy RNA zależne od DNA i polimerazy RNA zależne od RNA. Polimeraza RNA bakteriofaga T7 składa się z jednej podjednostki i jest podobna do polimeraz mitochondrialnych i chloroplastowych. Charakteryzuje się też znaczną homologią do [[polimeraza DNA|polimerazy DNA]].
 
== Bibliografia ==
* [http://www.sciencedirect.com/science/article/B6VS6-452VM6X-H/2/e5356461de07ae489ee18a5201195702 Cramer P, Multisubunit RNA polymerases, COiSB 2002, Vol12(1), 89-97]
* [http://www.sciencedirect.com/science/article/B6TD1-4J84T2D-3/2/495d2b08d8be120f2e094712fbf421fb Wassenegger M, Krczal G, Nomenclature and functions of RNA-directed RNA polymerases, TiPS 2006, Vol11(3), 142-151]
 
== Zobacz też ==
* [[primaza]]
* [[polimeraza]]
* [[Mediator (biologia)]]
 
== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&db=OMIM&dopt=Detailed&tmpl=dispomimTemplate&list_uids=601778 OMIM - polimeraza mitochondrialna]
 
[[ru:РНК-полимераза]]
[[fi:RNA-polymeraasi]]
[[vi:RNA polymerase]]
[[tr:RNA polimeraz]]
[[uk:РНК-полімераза]]
[[vi:RNA polymerase]]
[[zh:RNA聚合酶]]