Podwozie (lotnictwo): Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 82 bajty ,  11 lat temu
m
drobne techniczne
(grafikę usunięto z commons)
m (drobne techniczne)
[[Plik:Ju-52-landing gear.jpg|thumb|250px|Stałe podwozie główne samolotu [[Junkers Ju 52]]]]
{|align=right
[[Plik:Underc.a330.arp.750pix.jpg|thumb|250px|Trójpodporowe chowane podwozie samolotu [[Airbus A330]] - widoczne wielokołowe wózki i luki podwozia]]
|-
|[[Plik:Ju-52-landing_gearUndercarriage.b747.arp.jpg|thumb|250px|right|StałeChowane podwozie główne samolotu [[JunkersBoeing Ju 52747]] (w nietypowym układzie czterech goleni)]]
|[[Plik:747-Gear.jpg|thumb|250px|right|Podkadłubowa goleń podwozia z wózkiem samolotu [[Boeing 747]]]]
|-
|[[Plik:Underc.a330.arp.750pixSu7 Płoza Radom.jpg|thumb|250px|right|TrójpodporowePłoza chowaneprzy podwozielewym kole samolotu [[Airbus A330Su-7]] - widoczne wielokołowewspomagająca wózkioperowanie iz lukinawierzchni podwozianieutwardzonych]]
'''Podwozie''' to zespół [[płatowiec|płatowca]] ([[samolot]]u, [[śmigłowiec|śmigłowca]] lub [[szybowiec|szybowca]]) umożliwiający postój na podłożu oraz przejście ze stanu spoczynku do lotu w powietrzu i odwrotnie. Podwozie umożliwia postój płatowca na ziemi, wodzie lub konstrukcji (np. pokładzie [[okręt]]u), jego przemieszczanie po podłożu (kołowanie), start i lądowanie (lub wodowanie).
|-
|[[Plik:Undercarriage.b747.arp.jpg|thumb|250px|right|Chowane podwozie główne samolotu [[Boeing 747]] (w nietypowym układzie czterech goleni)]]
|-
|[[Plik:747-Gear.jpg|thumb|250px|right|Podkadłubowa goleń podwozia z wózkiem samolotu [[Boeing 747]]]]
|-
|[[Plik:Su7 Płoza Radom.jpg|thumb|250px|right|Płoza przy lewym kole samolotu [[Su-7]] wspomagająca operowanie z nawierzchni nieutwardzonych]]
|}
'''Podwozie''' to zespół [[płatowiec|płatowca]] ([[samolot]]u, [[śmigłowiec|śmigłowca]] lub [[szybowiec|szybowca]]) umożliwiający postój na podłożu oraz przejście ze stanu spoczynku do lotu w powietrzu i odwrotnie. Podwozie umożliwia postój płatowca na ziemi, wodzie lub konstrukcji (np. pokładzie [[okręt]]u), jego przemieszczanie po podłożu (kołowanie), start i lądowanie (lub wodowanie).
 
W przypadku samolotów, podwozie najczęściej składa się z ogumionych kół, mocowanych na [[goleń podwozia|goleniach]], ramach lub innych wspornikach, zwykle zaopatrzonych w elementy amortyzujące ([[amortyzator]]y), czasami podpieranych [[zastrzał (lotnictwo)|zastrzałami]]. Podwozie kołowe może być '''stałe''' lub '''chowane''' (wciągane) w locie. Podwozie chowane cechuje się bardziej skomplikowaną konstrukcją, lecz sprzyja zmniejszeniu oporów aerodynamicznych, dlatego jest stosowane na wszystkich samolotach rozwijających większe prędkości. Podwozie chowane najczęściej wciągane jest do luków w skrzydłach, kadłubie lub gondolach silnikowych.
 
W zależności od masy samolotu stosowane są golenie z kołami pojedynczymi lub zespołami kół, w tym wózkami kilkukołowymi. W ciężkich samolotach transportowych stosowane są nawet zespoły wielokołowych goleni. Golenie podwozia można podzielić na: '''główne''' (przenoszące zasadniczą część masy płatowca), '''pomocnicze''' (przenoszące mniejszą część masy płatowca) i '''dodatkowe''' (nie przenoszące masy płatowca lub przenoszące niewielką część).
 
Podstawowe układy konstrukcyjne podwozia kołowego:
* '''klasyczny''': dwie główne golenie podwozia znajdują się przed środkiem ciężkości płatowca, rozstawione na boki w linii poprzecznej do osi płatowca w celu zapewnienia stabilności na podłożu, a pod [[ogon (lotnictwo)|ogonem]] płatowca znajduje się pomocnicze kółko ogonowe lub płoza ogonowa. Płatowiec na ziemi jest przechylony na ogon w stosunku do swojej osi podłużnej i podparty na kółku ogonowym. W układzie tym golenie główne przenoszą 80-90% masy płatowca.
 
* '''trójpodporowy (trójkołowy)''': dwie główne golenie podwozia znajdują się za środkiem ciężkości płatowca, rozstawione na boki w linii poprzecznej do osi płatowca w celu zapewnienia stabilności na podłożu, a pod częścią [[dziób (lotnictwo)|dziobową]] płatowca znajduje się pomocnicza przednia goleń. W układzie tym golenie główne przenoszą 80-90% masy płatowca.
 
* '''jednotorowy''': dwie główne golenie podwozia znajdują się w osi symetrii płatowca. Tylna główna goleń znajduje się za jego środkiem ciężkości, przenosząc ok. 50-60% masy płatowca, a przednia główna goleń podwozia znajduje się pod częścią dziobową płatowca, przenosząc ok. 40-50% masy płatowca. Dla stabilizacji na ziemi zwykle stosowane są podpierające koła dodatkowe pod skrzydłami. Układ ten jest rzadko stosowany.
 
* '''dwutorowy''': sporadycznie stosowany układ podobny do jednotorowego, w którym golenie główne przednie i tylne podwozia umieszczone są w dwóch rzędach obok siebie, bez kół dodatkowych (np. [[Boeing B-52 Stratofortress|B-52 Stratofortress]])
* stosowane są również różne mniej typowe układy mieszane, np. w [[Boeing 747]]
 
Układ klasyczny podwozia stosowany był w większości samolotów śmigłowych do lat 50. XX wieku, stąd przyjęła się jego nazwa. Stosowany był jedynie w nielicznych [[samolot odrzutowy|samolotach odrzutowych]] (np. [[Jak-17]]). Obecnie układ klasyczny jest stosowany już tylko na niewielką skalę w lekkich samolotach śmigłowych. Układ trójkołowy był stosowany na małą skalę od początku lotnictwa (np. [[Caproni Ca.3]]), zaczął być jednak powszechnie stosowany dopiero w [[lata 40. XX wieku|latach 40.]] (w tym okresie głównie w samolotach konstrukcji [[Stany Zjednoczone|amerykańskiej]]). Stosowany był i jest nadal w zdecydowanej większości samolotów odrzutowych i, od [[lata 50. XX wieku|lat 50.]], również w większości samolotów śmigłowych.
 
Rzadko stosowane jest podwozie na nartach lub płozach, głównie w warunkach zimowych, czasami do lądowania na trawiastej nawierzchni. Podwozie takie zwykle występowało w układzie klasycznym, analogicznym do kołowego (zwykle istniała możliwość wymiany nart na koła). Prowadzono także eksperymenty z podwoziem [[podwozie gąsienicowe|gąsienicowym]] lub na [[poduszkowiec|poduszce powietrznej]].
 
W przypadku [[wodnosamolot|wodnosamolotów]]ów pływakowych, podwozie stanowią [[pływak]]i (podwozie pływakowe). W [[łódź latająca|łodziach latających]], funkcję podwozia pełni dolna część [[kadłub samolotu|kadłuba]] zwana podłodziem (z tym, że samoloty [[amfibia (samolot)|amfibie]] posiadają oprócz tego chowane podwozie kołowe).
 
W [[śmigłowiec|śmigłowcach]] stosowane jest podwozie kołowe albo płozowe. Płozy występują tylko w lżejszych konstrukcjach. Podwozie kołowe w śmigłowcach występuje w różnych układach, najczęściej jest stałe. Jedynie nieliczne śmigłowce mają podwozie chowane (np. [[Mi-24]]). W śmigłowcach operujących z wody stosowane są pływaki do wodowania, albo wyprofilowany spód kadłuba (podłodzie), jak w łodziach latających (np. [[Mi-14]]). Pływaki mogą być albo stałe, zastępujące płozy, albo nadmuchiwane, uzupełniające podwozie lądowe (jak w morskich wersjach śmigłowca [[W-3 Sokół]]).
 
W [[szybowiec|szybowcach]] podwozie często ogranicza się do jednego koła albo płozy pod kadłubem.