Kolej szklarniowa Akademii Rolniczej w Poznaniu: Różnice pomiędzy wersjami

m
Popups: Ujednoznacznienie linku z Leśnictwo na Gospodarka leśna, WP:SK
m (kat.)
m (Popups: Ujednoznacznienie linku z Leśnictwo na Gospodarka leśna, WP:SK)
[[plikPlik:Kolej szklarniowa AR Poznan wazony.JPG|thumb|250px|Kolej szklarniowa Akademii Rolniczej w Poznaniu - widok ogólny na szklarnię (widoczne wazony wegetacyjne na platformach)]]
[[plikPlik:Kolej szklarniowa AR Poznan typ Podlaska.JPG|thumb|250px|Kolej szklarniowa Akademii Rolniczej w Poznaniu - wózek typu ''Podlaska'' (pozbawiony nadwozia)]]
[[plikPlik:Kolej szklarniowa AR Poznan typ Baborowko.JPG|thumb|250px|Kolej szklarniowa Akademii Rolniczej w Poznaniu - wózek typu ''Baborówko'']]
'''Kolej szklarniowa Akademii Rolniczej w Poznaniu''' - [[kolej przemysłowa]] dzialająca w ramach Katedry Chemii Rolnej [[Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu|Akademii Rolniczej]] w [[Poznań|Poznaniu]] (obecnie Uniwersytetu Przyrodniczego) od [[Lata 40. XX wieku|lat 40. XX w.]] do około [[1998]].
 
== Problematyka badań Katedry Chemii Rolnej i jej krótka historia ==
Katedra Chemii Rolnej Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu zajmuje się szerokim zakresem problematyki związanej z aspektami chemicznymi i fizykochemicznymi [[rolnictwo|rolnictwa]], [[leśnictwoGospodarka leśna|leśnictwa]] i dziedzin pokrewnych. Szczególną odmianą tego rodzaju badań są prace nad właściwościami [[hydrologia|hydrologicznymi]] gleby, jej podatnością na przesiąkanie oraz odpornością roślin na [[susza|suszę]]. Doświadczenia te odbywają się w specjalnych pomieszczeniach zwanymi halami wegetacyjnymi. Hele te, to dość duże budowle kratownicowe o ścianach i dachu osłoniętych siatką drucianą. Wewnątrz rozstawia się tzw. wazony doświadczalne napełnione różnymi typami [[gleba|gleb]], często również umieszczonymi weń sadzonkami roślin. Istota badań polega np. na określeniu ilości przepuszczonej przez glebę [[woda|wody]] lub zachowaniu roślin w warunkach naturalnych, bądź sztucznie stworzonych. O ile zapewnienie warunków naturalnych nie stwarza żadnych problemów (rośliny po prostu stoją w wazonach), o tyle trudności sprawia pilotowanie sztucznych wymagań (np. gdy trzeba codziennie dostarczać określoną dawkę wody). W zadaszonej tylko siatką drucianą hali wyniki byłyby zaburzone przez [[opad atmosferyczny|opady atmosferyczne]]. Aby umożliwić pełną kontrolę badań, do hali wegetacyjnej dobudowuje się więc podobną rozmiarami [[szklarnia (ogrodnictwo)|szklarnię]], do której w razie zmiany pogody, przetransportować można wazony. Komunikację wewnętrzną trudno opierać jednak na siłach fizycznych kadry naukowej, czy studentów. Jeden wazon doświadczalny ważyć może nawet kilkadziesiąt kilogramów, a badania zwyczajowo przeprowadza się na kilkunastu lub kilkudziesięciu sztukach. Najefektywniejszy jest w takich wypadkach transport kołowy, w tym szynowy. Na ten drugi postawili kiedyś twórcy hali wegetacyjnej przy ul. Podlaskiej w Poznaniu, należącej do Akademii Rolniczej w Poznaniu (obecnie Uniwersytet Przyrodniczy). Z uwagi na fakt, że kolej szklarniowa nie doczekała zmiany nazwy (została zlikwidowana wcześniej), to w tekście używana będzie stara nazwa – Akademia Rolnicza.
 
Katedra Chemii Rolnej Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu zajmuje się szerokim zakresem problematyki związanej z aspektami chemicznymi i fizykochemicznymi [[rolnictwo|rolnictwa]], [[leśnictwo|leśnictwa]] i dziedzin pokrewnych. Szczególną odmianą tego rodzaju badań są prace nad właściwościami [[hydrologia|hydrologicznymi]] gleby, jej podatnością na przesiąkanie oraz odpornością roślin na [[susza|suszę]]. Doświadczenia te odbywają się w specjalnych pomieszczeniach zwanymi halami wegetacyjnymi. Hele te, to dość duże budowle kratownicowe o ścianach i dachu osłoniętych siatką drucianą. Wewnątrz rozstawia się tzw. wazony doświadczalne napełnione różnymi typami [[gleba|gleb]], często również umieszczonymi weń sadzonkami roślin. Istota badań polega np. na określeniu ilości przepuszczonej przez glebę [[woda|wody]] lub zachowaniu roślin w warunkach naturalnych, bądź sztucznie stworzonych. O ile zapewnienie warunków naturalnych nie stwarza żadnych problemów (rośliny po prostu stoją w wazonach), o tyle trudności sprawia pilotowanie sztucznych wymagań (np. gdy trzeba codziennie dostarczać określoną dawkę wody). W zadaszonej tylko siatką drucianą hali wyniki byłyby zaburzone przez [[opad atmosferyczny|opady atmosferyczne]]. Aby umożliwić pełną kontrolę badań, do hali wegetacyjnej dobudowuje się więc podobną rozmiarami [[szklarnia (ogrodnictwo)|szklarnię]], do której w razie zmiany pogody, przetransportować można wazony. Komunikację wewnętrzną trudno opierać jednak na siłach fizycznych kadry naukowej, czy studentów. Jeden wazon doświadczalny ważyć może nawet kilkadziesiąt kilogramów, a badania zwyczajowo przeprowadza się na kilkunastu lub kilkudziesięciu sztukach. Najefektywniejszy jest w takich wypadkach transport kołowy, w tym szynowy. Na ten drugi postawili kiedyś twórcy hali wegetacyjnej przy ul. Podlaskiej w Poznaniu, należącej do Akademii Rolniczej w Poznaniu (obecnie Uniwersytet Przyrodniczy). Z uwagi na fakt, że kolej szklarniowa nie doczekała zmiany nazwy (została zlikwidowana wcześniej), to w tekście używana będzie stara nazwa – Akademia Rolnicza.
 
== Początki ==
 
Dwie niewielkie hale wegetacyjne istniały już w Poznaniu w [[Lata 30. XX wieku|latach 30. XX w.]] Pozostawały one w gestii Wydziału Rolniczo-Leśnego [[Uniwersytet im. Adama Mickiewicza|Uniwersytetu Poznańskiego]], gdyż nie było jeszcze wówczas Akademii Rolniczej. Prawdopodobnie były one wyposażone w jakąś ręczną kolej szklarniową, której nie ma jednak żadnych informacji pisemnych ani wspomnień. Rozebrano je prawdopodobnie niedługo po [[II wojna światowa|II wojnie światowej]], kiedy to z inicjatywy prof. Terlikowskiego (nestora poznańskiego [[Gleboznawstwo|gleboznawstwa]]) przystąpiono do budowy dużej i nowoczesnej hali wegetacyjnej przy ul. Podlaskiej. Wg zgodnych opinii pracowników naukowych uczelni halę zbudowano w okresie około jednego roku, najpewniej [[1947]] lub [[1948]] i od razu wyposażono w wewnętrzną, ręczną [[kolej wąskotorowa|kolej wąskotorową]]. W roku [[1951]] powstała (na bazie wydziałów rolnych UAM) Akademia Rolnicza i przejęła, tak halę, jak i sąsiednie budynki. W późniejszym okresie, w wyniku zmian administracyjnych, zarządzano nimi w imieniu: Katedry Fizjologii Roślin, Instytutu Gleboznawstwa i Chemii Rolnej oraz Katedry Chemii Rolnej.
 
== Sieć kolei i jej budowa ==
 
Sieć kolei szklarniowej Akademii Rolniczej w Poznaniu umieszczona była w znakomitej większości wewnątrz hali wegetacyjnej i szklarni przy ul. Podlaskiej w Poznaniu ([[Sołacz (Poznań)|Sołacz]]). Składała się z 20 równoległych [[tor (kolejnictwo)|torów]] szerokości 600mm, między którymi nie było żadnego połączenia, np. w formie [[zwrotnica torowa|zwrotnic]]. Były to więc tory niezależne i aby umieścić któryś z wózków na innym torze, trzeba go było po prostu ręcznie przestawić. Faktycznie wózki były na stałe przypisane do poszczególnych torów. Długość każdego z torów wynosiła około 21m, z czego większość przypadała na szklarnię (około 60%), a reszta na przyległą doń halę wegetacyjną. Torowiska wybudowano z [[szyna (profil)|szyn]] lekkich (wyjątek stanowiły tory 6 i 16 licząc od wejścia czyli od zachodu, które zbudowano z szyn ciężkich). Szyny były zabetonowane w podłożu, a [[beton]] międzytorza był pochylony dośrodkowo pod kątem około 5-10 stopni do rynienki odprowadzającej nadmiar wody. Podczas późniejszej modernizacji ulicy Niestachowskiej hala uległa niewielkiemu zmniejszeniu (likwidacja kilku torów, których poprzednio było więcej), w związku z czym występowała nadwyżka taboru. Wszystkie tory były bliźniaczo podobne pod względem przebiegu, a wyjątek stanowił tor nr 6, który był jedynym torem zewnętrznym – wybiegał na zewnątrz hali, do śmietnika, a jego zewnętrzna długość wynosiła około 13m w kierunku północnym.
 
== Eksploatowany tabor ==
 
Tabor stanowiły dwuosiowe wózki ręczne (platformy). Żaden z wózków nie posiadał napędu własnego. Co do genezy ich powstania nie było jednoznacznych informacji. Część taboru mogła pochodzić z przedwojennych hal wegetacyjnych (lata 30. XX w.). Tabor mógł też zostać specjalnie zbudowany dla potrzeb uczelni wraz z budową hali w latach 40. XX w. Ta druga teoria jest bardziej prawdopodobna – część wózków mogły wykonać we własnym zakresie warsztaty UAM, z użyciem gotowych podzespołów z likwidowanych w tamtych czasach masowo [[Kolej folwarczna|kolei folwarcznych]] (np. [[oś pojazdu|osie)]].
 
# Witold Stasiewski, ''Kolejka szklarniowa Akademii Rolniczej w Poznaniu'', w: Stożne - periodyk poświęcony archeologii kolejowej, nr 6/2000r., s.4.
{{Bibliografia stop}}
 
{{stub}}
 
[[Kategoria:Gleboznawstwo]]
[[Kategoria:Kolejnictwo]]
 
[[Kategoria:Kolej w Poznaniu]]
[[Kategoria:Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu]]