Znak wodny: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 5 bajtów ,  10 lat temu
m
Poprawki interpunkcyjne; poprawka ortograficzna.
m (Removing external link: *.razboifilatelic.blogspot.com -- per m:User:COIBot/XWiki/razboifilatelic.blogspot.com.)
m (Poprawki interpunkcyjne; poprawka ortograficzna.)
Pierwotnie znaki wodne powstawały w trakcie ręcznego [[papier czerpany|czerpania papieru]], dzięki przymocowanym do [[sito papiernicze|sita]] prostym, linearnym wizerunkom wykonanym z cienkiego drutu. Warstwa papieru w tym miejscu była cieńsza, co pozwalało zobaczyć filigran przy spoglądaniu pod światło. Najstarsze znaki wodne znaleziono na papierach [[Włochy|włoskiej]] czerpalni w [[Fabriano]] z [[1282]] r. W [[Polska|Polsce]] najdawniejszym znakiem jest podwójny krzyż z papierni w [[Prądnik Czerwony|Prądniku Czerwonym]] pod Krakowem z końca [[XV]] wieku.
Początkowo stanowiły prosty znak firmowy wytwórcy lub majstra, przedstawiały zwykle uproszczone, niewielkie wizerunki [[heraldyka|heraldyczne]], inicjały, symbole religijne, umieszczane pośrodku jednego [[arkusz|półarkusza]] papieru.
Od [[XVI]] w. zaczęły oznaczać także gatunek i format papieru, znaki stawały się bogatsze, większe i umieszczane bywały w kilku miejscach sita. Zaczęto także doceniać rolę znaku wodnego jako jednego z dowodów autentyczności dokumentu. W miarę rozwoju technologii [[papier|papiernictwa]], zaczęto stosować znaki tonowe, tworzące niekiedy skomplikowane i piękne przedstawienia plastyczne.
Maszynowa produkcja papieru zmieniła technologię wykonywania znaków wodnych, które zaczęły być tłoczone maszynowo na wstędze wilgotnego papieru przez blaszane ornamenty przymocowane do [[eguter]]a. Technika pozwala na uzyskanie skomplikowanych wzorów różnego typu:
*Znak wodny jednotonowy jasny (zwany pozytywowym): znak wodny jaśniejszy niż papier. Uzyskuje się go przez wypukłe tłoczenie wstęgi papieru (w tym miejscu papier jest cieńszy).
Znaki wodne na papierach czerpanych nie występują na papierach [[Daleki Wschód|dalekowschodnich]] produkowanych na tzw.miękkim sicie.
 
W maszynowej produkcji stosowana bywa także metoda tworzenia znaków wodnych przez naniesienie na powierzchniepowierzchnię gotowego papieru [[kwas siarkowy|kwasu siarkowego]] przy pomocy gumowego stempla. Kwas jest szybko spłukiwany, a w miejscu jego działania włókna celulozy, częściowo rozpuszczone, stają się bardziej przezroczyste. Metoda ta bywa także stosowana przez fałszerzy. Kolejną, dość prostą metodą podrabiania znaku wodnego jest dokładne sklejenie dwóch cienkich arkuszy papieru stronami z podrobionym znakiem wodnym (jest ona jednak rzadko stosowana ze względu na łatwość rozpoznawania).
 
Po raz pierwszy znaku wodnego jako zabezpieczenia banknotu użyto w Szwecji w 1661 r. w postaci napisu ''Stokhols Banco Pappier'' i ''Banco''. W Polsce zastosowano go po raz pierwszy na banknotach [[Księstwo Warszawskie|Księstwa Warszawskiego]].
Znak wodny jest również cyfrową techniką ukrywania danych w obrazach (np. informujących o autorze, czy [[Prawo autorskie|prawach autorskich]]).
 
Badaniem historii znaków wodnych zajmuje się [[filigranistyka]], jedna z nauk pomocniczych historii.