Otwórz menu główne

Zmiany

Dodane 22 055 bajtów ,  9 lat temu
rozwinięcie
{{Okręt rozszerzony infobox
| nazwa =SMS Derfflinger
| grafika =[[Plik:SMS Hindenburg ScapaFlow1919.jpg|300px]]
| bandera =[[Plik:War Ensign of Germany 1903-1918.svg|45px]]
| położenie stępki =30 marca 1912
| oddanie do służby =1 września 1914
| wycofanie ze służby =
| status okrętu =samozatopiony przez załogę 21 czerwca 1919<br />złomowany 1946 - 19481946–1948
| stocznia =[[Blohm + Voss]], [[Hamburg]]
| wcześniejsza nazwa =
| prędkość =26,5 węzła
| zasięg =5600 Mm przy 12 w.
| załoga =1112 - 11821391
| uzbrojenie =8 dział kal. 305 mm<br />12 dział kal. 150 mm<br />8 dział kal. 88 mm<br />4 wyrzutnie torped kal. 550500 mm
| wyposażenie lotnicze =
}}
'''SMS Derfflinger''' − [[Niemcy|niemiecki]] [[krążownik liniowy]] (w Niemczech klasyfikowany jako wielki krążownik - [[język niemiecki|niem.]]: ''Große Kreuzer'') zoddany okresudo służby tuż przed wybuchem [[I wojna światowa|I wojny światowej]]. Wraz z bliźniaczymi [[SMS Lützow|SMS "Lützow"]] i [[SMS Hindenburg|SMS "Hindenburg"]] należał do [[krążowniki liniowe typu Derfflinger|typu ''Derfflinger'']], będącego ulepszoną i powiększoną modyfikacją poprzednich konstrukcji niemieckich krążowników liniowych. Nazwę otrzymał na cześć [[Georg von Derfflinger|Georga von Derfflingera]], [[Brandenburgia-Prusy|brandenburskiego]] feldmarszałka z czasów [[wojna trzydziestoletnia|wojny trzydziestoletniej]].
 
Podczas I wojny światowej SMS "Derfflinger" brał udział w [[bitwa na Dogger Bank (1915)|bitwie na Dogger Bank]] w 1915 roku i [[bitwa jutlandzka|bitwie jutlandzkiej]] w 1916 roku, uczestniczył także w dwóch operacjach ostrzału miejscowości na wschodnim wybrzeżu [[Anglia|Anglii]]. Po zakończeniu wojny został, wraz z całą [[Hochseeflotte]], internowany w [[Scapa Flow]], gdzie jak pozostałe okręty został [[samozatopienie|zatopiony przez własną załogę]] 21 czerwca 1919 roku.
 
== Budowa ==
[[stępka|Stępkę]] pod okręt określany jako "krążownik K"<ref name=Jung16>{{cytuj książkę|nazwisko=Jung|imię=Dieter|tytuł=Die Schiffe der Kaiserlichen Marine 1914-1918|strony=16}}</ref> położono w [[stocznia|stoczni]] [[Blohm + Voss|Blohm und Voss]] w [[Hamburg]]u 30 marca 1912 roku<ref name=MSS>Maciej S. Sobański, ''Krążowniki liniowe typu Derfflinger''</ref> (według innych źródeł w styczniu tegoż roku<ref name=Conway154>{{cytuj książkę|autor=Robert Gardiner (red.)|tytuł=Conway's All the World's Fighting Ships 1906-1921|strony=154}}</ref>). Jednostka otrzymała numer stoczniowy 213<ref name=Jung16/>. [[Wodowanie]] miało odbyć się 14 czerwca 1913 roku w obecności generała [[August von Mackensen|Augusta von Mackensena]], którego żona została [[chrzest statku|matką chrzestną]] okrętu<ref name=Staff39>{{cytuj książkę|nazwisko=Staff|imię=Gary|tytuł=German Battlecruisers 1914-18|strony=39}}</ref>, jednak kadłub krążownika zablokował się na [[pochylnia (okrętownictwo)|pochylni]], na której był budowany<ref name=MSS/>.
SMS "Derfflinger" został zbudowany jako pierwszy okręt [[krążowniki liniowe typu Derfflinger|typu ''Derfflinger'']], ulepszonej i powiększonej modyfikacji krążownika liniowego [[SMS Seydlitz|SMS "Seydlitz"]]. Nazwę otrzymał na cześć [[Georg von Derfflinger|Georga von Derfflingera]], [[Brandenburgia-Prusy|brandenburskiego]] feldmarszałka z czasów [[wojna trzydziestoletnia|wojny trzydziestoletniej]].
 
Ponowne wodowanie odbyło się, już bez przeszkód, 12 lipca 1913 roku<ref name=Apalkow5>{{cytuj książkę|autor=J. W. Apałkow|tytuł=WMS Giermanii 1914-1918|strony=5}}</ref>. Po zakończeniu budowy SMS "Derfflinger" został przeprowadzony przez załogę stoczniową do [[Kilonia|Kilonii]], gdzie przeprowadzono prace przy wykończeniu i uzbrojeniu okrętu<ref name=MSS/>. 1 września 1914 roku krążownik został oficjalnie przejęty przez [[Kaiserliche Marine]] i skierowany na próby odbiorcze<ref name=Apalkow5/>. Po ich ukończeniu miał od października wejść w skład 1. Grupy Rozpoznawczej (''1. Aufklärungsgruppe''), dowodzonej przez [[kontradmirał]]a [[Franz von Hipper|Franza von Hippera]], jednak awaria turbiny opóźniła przyjęcie okrętu do linii<ref name=Staff39/>, co ostatecznie nastąpiło 12 listopada 1914 roku<ref>{{cytuj książkę|nazwisko=Jung|imię=Dieter|tytuł=Die Schiffe der Kaiserlichen Marine 1914-1918|strony=17}}</ref>.
[[stępka|Stępkę]] pod okręt położono w [[stocznia|stoczni]] [[Blohm + Voss|Blohm und Voss]] w [[Hamburg]]u 30 marca 1912 roku. [[Wodowanie]], planowane początkowo na 14 czerwca 1913 roku, zostało opóźnione, ponieważ kadłub krążownika zablokował się na [[pochylnia (okrętownictwo)|pochylni]]. Zwodowano go dopiero 12 lipca. Na początku 1914 roku SMS "Derfflinger" został przeprowadzony przez załogę stoczniową do [[Kilonia|Kilonii]], gdzie przeprowadzono prace przy wykończeniu i uzbrojeniu okrętu. Został on oficjalnie przyjęty w skład [[Kaiserliche Marine]] 1 września 1914 roku.
 
== Opis konstrukcji ==
[[kadłub statku wodnego|Kadłub]] SMS "Derfflinger" o całkowitej długości 210,4 m został podzielony [[gródź wodoszczelna|grodziami]] na 16 [[przedział wodoszczelny|przedziałów wodoszczelnych]]<ref name=Groner56>{{cytuj książkę|nazwisko=Gröner|imię=Erich|tytuł=German Warships: 1815-1945|strony=56}}</ref>. Pancerz burtowy składał się z pasa pancernego grubości 305 mm, chroniącego wszystkie mechanizmy okrętu oraz dodatkowych pasów pancernych na dziobie (grubości 120 - 152 mm), rufie (grubości 120 mm) i poniżej [[konstrukcyjna linia wodna|linii wodnej]], grubego na 152 mm. Pas burtowy przechodził w cytadelę pancerną o grubości ścian 228 mm, zamkniętą [[gródź|grodziami]] pancernymi (200 - 250 mm). Pancerz poziomy składał się ze skośnych elementów grubości 30 mm na [[śródokręcie|śródokręciu]], łączących się z pancerzem burtowym i [[pokład statku|pokładu]] pancernego o grubości od 50 do 80 mm. Główne [[mostek kapitański|stanowisko dowodzenia]] miało pancerz o grubości 300 mm<ref name=Jung16/><ref name=MSS/><ref name=Apalkow5/>.
 
Napęd krążownika stanowiły dwa zespoły [[turbina parowa|turbin parowych Parsonsa]] wysokiego i niskiego ciśnienia (razem cztery turbiny w czterech osobnych [[siłownia okrętowa|maszynowniach]]), o łącznej projektowanej mocy 63 000 KM (na próbach z przeforsowaniem maszyn 76 600 KM<ref name=Conway154/>), poruszające 4 [[śruba okrętowa|śruby]] o średnicy 3,9 m<ref>{{cytuj książkę|nazwisko=Staff|imię=Gary|tytuł=German Battlecruisers 1914-18|strony=37}}</ref> i pozwalające osiągnąć stałą maksymalną prędkość 26,5 [[węzeł (jednostka prędkości)|węzła]]<ref name=Conway154/>. Parę do turbin dostarczało 18 [[kocioł parowy|kotłów parowych]], rozmieszczonych w 12 [[kotłownia]]ch. Cztery(cztery z nich zostały przystosowanedostosowane do opalania [[mazut|paliwem płynnym]]) rozmieszczonych w 12 [[kotłownia]]ch. Okręt posiadał dwa stery[[ster]]y, ustawione w tandem, jeden za drugim. Normalny zapas paliwa wynosił 738 ton węgla i 246 ton paliwa płynnego, maksymalny, odpowiednio 3640 ton i 1180 ton, pozwalał osiągnąć zasięg 6800 [[mila morska|mil morskich]] przy prędkości ekonomicznej 14 węzłów<ref name=MSS/>.
 
W odróżnieniu od dwóch pozostałych okrętów typu, SMS "Derfflinger" miał tylny komin niższy o 2 m od przedniego<ref name=Staff38>{{cytuj książkę|nazwisko=Staff|imię=Gary|tytuł=German Battlecruisers 1914-18|strony=38}}</ref>.
 
Główne uzbrojenie SMS "Derfflinger" składało się z ośmiu [[działo okrętowe|dział]] [[kaliber broni|kal.]] 305 mm, umieszczonych w czterech dwudziałowych [[wieża artyleryjska|wieżach artyleryjskich]], po dwie na [[dziób (statek wodny)|dziobie]] i [[rufa|rufie]], w superpozycjach<ref name=Conway154/>. Maksymalny kąt podniesienia luf wynosił 13,5°<ref name=MSS/>, po bitwie Jutlandzkiej został zwiększony do 16°<ref name=Conway154/>. [[artyleria okrętowa|Artylerię]] średniego kalibru stanowiło 12 dział kal. 150 mm, zainstalowanych w [[kazamata]]ch, po 6 na każdej [[burta (statek wodny)|burcie]]. Po cztery stanowiska z każdej burty mogło prowadzić ogień w kierunku dziobu, dwa pozostałe w kierunku rufy<ref name=Staff36>{{cytuj książkę|nazwisko=Staff|imię=Gary|tytuł=German Battlecruisers 1914-18|strony=36}}</ref>. Poza tym okręt posiadał 8 dział kal. 88 mm dla ochrony przed atakami [[niszczyciel]]i i [[torpedowiec|torpedowców]] na małych odległościach. Cztery z nich umieszczono w kazamatach poniżej mostka, cztery pozostałe na otwartych stanowiskach na rufie. W trakcie działań wojennych działa te zostały zastąpione ośmioma [[działo przeciwlotnicze|działami przeciwlotniczymi]] kal. 88 mm<ref name=Jung16/><ref name=Groner56/>. Wszystkie działa okrętu zostały wyprodukowane w zakładach [[Friedrich Krupp AG]]<ref name=MSS/>.
 
Wieże artyleryjskie głównego kalibru były chronione pancerzem, który z przodu i z tyły miał grubość 270 mm, z boków 220 mm, zaś z góry 80 - 110 mm. [[barbeta|Barbety]] wież miały grubość do 260 mm. Artyleria w kazamatach była opancerzona staląpłytami pancernąze stali pancernej o grubości do 150 mm<ref name=Jung16/>.
 
Krążownik posiadał cztery podwodne [[wyrzutnia torpedowa|wyrzutnie torpedowe]] kalibru 500 mm, z których jedna znajdowała się na dziobie, druga w części rufowej, zaś dwie pozostałe na burtach, prostopadle do osi podłużnej kadłuba okrętu<ref name=Staff36/>.
 
W 1915 roku na SMS "Derfflinger" prowadzono próby z [[wodnosamolot]]em pokładowym<ref name=Staff38/>.
 
== Służba operacyjna ==
Pierwszym dowódcą SMS "Derfflinger" został ''[[komandor|Kapitän zur See]]'' Ludwig von Reuter<ref name=MSS/>. Pierwsze bojowe wyjście w morze, bez kontaktu z przeciwnikiem miało miejsce 20 listopada<ref name=Staff39/>.
Pierwszym dowódcą SMS "Derfflinger" został ''[[komandor|Kapitän zur See]]'' Ludwig von Reuter. Okręt wszedł w skład 1. Grupy Rozpoznawczej (1. Aufklärungsgeschwader), dowodzonej przez [[admirał]]a [[Franz von Hipper|Hippera]]. W jej składzie wziął udział w [[rajd na Scarborough, Hartlepool i Whitby|działaniach]] przeciw miastom na wschodnich wybrzeżach [[Anglia|Anglii]] w dniach 16 i 17 grudnia 1914 roku. Razem z krążownikiem liniowym [[SMS von der Tann|SMS "von der Tann"]] i [[krążownik lekki|lekkim krążownikiem]] [[SMS Kolberg|SMS "Kolberg"]] ostrzelały wówczas [[Scarborough]] i [[Whitby (Anglia)|Whitby]]. Pomimo kontrakcji okrętów [[Royal Navy]], eskadra admirała Hippera powróciła bez przeszkód na [[kotwicowisko]] u ujścia [[Jade (rzeka)|rzeki Jade]].
 
=== Bombardowanie Scarborough i Whitby ===
{{main|Rajd na Scarborough, Hartlepool i Whitby}}
W dniach 15–16 grudnia 1914 roku okręty 1. Grupy Rozpoznawczej w osłonie [[krążownik lekki|lekkich krążowników]] i [[torpedowiec|torpedowców]] przeprowadziły rajd na nadbrzeżne miasta wschodniej Anglii: [[Scarborough]], [[Hartlepool]] i [[Whitby (Anglia)|Whitby]]. Ich głównym celem było wciągnięcie do walki części jednostek [[Grand Fleet]] i wyprowadzenie ich pod ogień oczekujących w okolicy [[Dogger Bank]] głównych sił Hochseeflotte<ref>{{cytuj książkę|autor=Robert K. Massie|tytuł=Castles of Steel|strony=328}}</ref>. Krążowniki admirała Hippera: flagowy [[SMS Seydlitz|SMS "Seydlitz"]], SMS "Derfflinger", [[SMS Moltke (1911)|SMS "Moltke"]], [[SMS von der Tann|SMS "von der Tann"]] oraz [[SMS Blücher|SMS "Blücher"]] opuściły [[kotwicowisko]] u ujścia [[Jade (rzeka)|rzeki Jade]] nad ranem 15 grudnia<ref>{{cytuj książkę|autor=V. E. Tarrant|tytuł=Jutland: The German Perspective|strony=31}}</ref>.
 
Po osiągnięciu 16 grudnia wybrzeży Anglii SMS "Derfflinger", SMS "von der Tann" i krążownik lekki [[SMS Kolberg|SMS "Kolberg"]] zostały wysłane w kierunku Scarborough. SMS "Kolberg" postawił w drodze zagrodę złożoną ze 100 [[mina morska|min morskich]] wzdłuż wybrzeży [[Yorkshire and the Humber|Yorkshire]]<ref>{{cytuj książkę|autor=Robert K. Massie|tytuł=Castles of Steel|strony=329}}</ref>. Krążowniki liniowe otworzyły ogień w kierunku miasta około 8.00 rano, wystrzeliwując w ciągu pół godziny ponad 300 pocisków dużego kalibru, które spowodowały śmierć 17 i ranienie 97 mieszkańców miasta oraz duże straty materialne<ref name=Butler112>{{cytuj książkę|autor=Daniel Allen Butler|tytuł=Distant Victory|strony=112}}</ref>. Następnie okręty niemieckie skierowały się w stronę rybackiego miasteczka Whitby, gdzie w ciągu około 10 minut ostrzelały posterunek straży wybrzeża i budynki miejskie, trafiając również w zabytkowe ruiny opactwa z XII wieku<ref>{{cytuj książkę|autor=Robert K. Massie|tytuł=Castles of Steel|strony=321}}</ref>. W Whitby zginęły kolejne dwie osoby<ref name=Butler112/>.
 
W tym samym czasie drugi zespół niemiecki ostrzelał Hartlepool. Obydwie grupy połączyły się o 9.45 i skierowały z powrotem w stronę wybrzeża Niemiec<ref>{{cytuj książkę|autor=V. E. Tarrant|tytuł=Jutland: The German Perspective|strony=33}}</ref>. Okręty brytyjskie, które wyszły w morze przeciwko siłom niemieckim, wykryły co prawda przeciwnika, ale błędy w dowodzeniu pozwoliły Niemcom wymknąć się z próby okrążenia. Nie zrealizowali oni jednak planu wciągnięcia Grand Fleet do bitwy, statyczna taktyka dowodzącego Hochseeflotte admirała [[Friedrich von Ingenohl|von Ingenohla]] spowodowała, że jej przewaga nie została wykorzystana. Po zakończeniu akcji krążowniki admirała Hippera nie niepokojone powróciły do ujścia Jade<ref>{{cytuj książkę|autor=Robert K. Massie|tytuł=Castles of Steel|strony=349-351}}</ref>.
 
=== Bitwa na Dogger Bank ===
{{main|Bitwa na Dogger Bank (1915)}}
[[Plik:Batalla de Dogger Bank.jpg|thumb|300px|Niemieckie krążowniki liniowe płynące w kierunku Dogger Bank]]
W styczniu 1915 roku niemieckie dowództwo postanowiło zaatakować okręty brytyjskie patrolujące rejon Dogger Bank. Admirał von Ingenohl powierzył to zadanie 1. Grupie Rozpoznawczej kontradmirała Hippera, wzmocnionej czterema krążownikami lekkimi 2. Grupy Rozpoznawczej i 18 torpedowcami osłony<ref name=Campbell6>{{cytuj książkę|tytuł=Jutland: An Analysis of the Fighting|nazwisko=Campbell|imię=John|strony=6}}</ref>. Eskadra niemiecka opuściła kotwicowisko 23 stycznia. Obok krążowników liniowych SMS "Seydlitz", SMS "Derfflinger" i SMS "Moltke" (SMS "von der Tann" przebywał na okresowym remoncie w stoczni<ref>{{cytuj książkę|autor=V. E. Tarrant|tytuł=Jutland: The German Perspective|strony=35}}</ref>) dołączył do niej ponownie [[krążownik pancerny]] SMS "Blücher", wolniejszy i słabiej uzbrojony od pozostałych okrętów<ref>{{cytuj książkę|autor=Daniel Allen Butler|tytuł=Distant Victory|strony=118-119}}</ref>. Miał on zaatakować brytyjskie [[trawler]]y, łowiące ryby w rejonie ławicy oraz ich ewentualną eskortę<ref>{{cytuj książkę|nazwisko=Carolan|imię=Victoria|tytuł=WW1 at Sea|strony=53-54}}</ref>.
24 stycznia 1915 roku SMS "Derfflinger" wraz z krążownikami liniowymi SMS "Seydlitz" i [[SMS Moltke|SMS "Moltke"]] oraz [[krążownik pancerny|krążownikiem pancernym]] [[SMS Blücher|SMS "Blücher"]] z towarzyszącymi lekkimi okrętami [[bitwa na Dogger Bank (1915)|starły się]] z siłami Royal Navy na ławicy [[Dogger Bank]]. SMS "Derfflinger" wystrzelił w tej bitwie 316 [[pocisk]]ów kal. 305 mm i 86 kal. 150 mm oraz otrzymał co najmniej jedno (według źródeł brytyjskich trzy<ref>[http://www.worldwar1.co.uk/dogger.htm World War I Naval Combat] [dostęp 8 września 2009]</ref>) trafienie pociskiem kalibru 343 mm, jednak odniesione uszkodzenia były nieznaczne. Ich usuwanie trwało do 14 lutego 1915 roku, po czym okręt powrócił do czynnej służby.
 
Dzięki wykryciu i rozszyfrowaniu niemieckich sygnałów radiowych [[Admiralicja]] brytyjska miała rozeznanie w planie działania i ruchach okrętów admirała Hippera. Przeciwko nim zostały wysłane krążowniki liniowe 1. i 2. Eskadry Krążowników Liniowych dowodzone przez admirała [[David Beatty|Davida Beatty'ego]], 2. Eskadra Krążowników Lekkich [[komodor]]a [[William Goodenough|Williama Goodenougha]] oraz okręty [[Harwich Force]] komodora [[Reginald Tyrwhitt|Reginalda Tyrwhitta]]. Ogółem dysponowali oni pięcioma krążownikami liniowymi, siedmioma krążownikami lekkimi i 35 niszczycielami<ref name=Campbell6/>.
W maju 1915 roku nastąpiła zmiana dowódcy okrętu. Nowym został ''Kapitän zur See'' Paul Heinrich. Po awarii turbin, która miała miejsce pod koniec czerwca<ref>[http://www.german-navy.de/hochseeflotte/ships/battlecruiser/derfflinger/operations.html German Naval History] [dostęp 8 września 2009]</ref>, krążownik został skierowany do stoczni na remont. Do linii wrócił 31 sierpnia. Następnie brał udział w osłonie operacji minowych na ławicy Swarte i w kolejnym wypadzie floty w październiku 1915 roku. Kolejne tego typu działania miały miejsce w marcu 1916 roku. W kwietniu kolejnym dowódcą SMS "Derfflinger" został ''Kapitän zur See'' Johannes Hartog. W nocy z 24 na 25 kwietnia okręt pod jego dowództwem uczestniczył w kolejnym ataku na wschodnie wybrzeża Anglii. Nad ranem ostrzelane zostały [[Lowestoft]] i [[Great Yarmouth]].
 
Okręty obydwu stron nawiązały kontakt wzrokowy o godzinie 7.14 rano 24 stycznia 1915 roku<ref>{{cytuj książkę|autor=Daniel Allen Butler|tytuł=Distant Victory|strony=119}}</ref>. Brytyjskie krążowniki liniowe otworzyły ogień o 9.05, jako pierwszy cel obierając pozostający w tyle za resztą eskadry niemieckiej SMS "Blücher"<ref>{{cytuj książkę|autor=Daniel Allen Butler|tytuł=Distant Victory|strony=120}}</ref>. W wyniku skoncentrowanego ognia krążownik pancerny zatonął o 12.13 wraz z 792 członkami załogi<ref name=Campbell8>{{cytuj książkę|tytuł=Jutland: An Analysis of the Fighting|nazwisko=Campbell|imię=John|strony=8}}</ref>. Skupienie się Brytyjczyków na zniszczeniu najsłabszego z niemieckich okrętów pozwoliło pozostałym oderwać się od przeciwnika<ref>{{cytuj książkę|autor=Robert K. Massie|tytuł=Castles of Steel|strony=407}}</ref>. Poważnie uszkodzony został SMS "Seydlitz", ponadto trafione zostały SMS "Derfflinger" oraz lekki krążownik SMS "Kolberg"<ref>{{cytuj książkę|nazwisko=Carolan|imię=Victoria|tytuł=WW1 at Sea|strony=55}}</ref>. Po stronie brytyjskiej poważne uszkodzenia odniósł [[HMS Lion (1912)|HMS "Lion"]] i jeden z niszczycieli, lżejsze [[HMS Tiger (1914)|HMS "Tiger"]]<ref name=Campbell8/>.
 
SMS "Derfflinger" wystrzelił w bitwie 316 pocisków dużego i średniego kalibru, uzyskując między innymi trafienia na HMS "Lion", które wyłączyły ten okręt z akcji<ref>{{cytuj książkę|autor=V. E. Tarrant|tytuł=Jutland: The German Perspective|strony=40}}</ref>. Sam otrzymał co najmniej jedno (według źródeł brytyjskich trzy<ref name=Conway154/>) trafienie pociskiem kalibru 343 mm, jednak odniesione uszkodzenia były nieznaczne. Ich usuwanie trwało do 14 lutego 1915 roku, po czym okręt powrócił do czynnej służby<ref name=Staff39/>.
 
W maju 1915 roku nastąpiła zmiana dowódcy okrętu. Nowym został Kapitän zur See Paul Heinrich<ref name=MSS/>. Po awarii turbin, która miała miejsce pod koniec czerwca, krążownik został skierowany do stoczni na remont. Do linii wrócił 31 sierpnia. Następnie brał udział w osłonie operacji minowych na ławicy Swarte i w kolejnym wypadzie floty w październiku 1915 roku<ref name=Staff39/>. Kolejne tego typu działania miały miejsce w marcu 1916 roku. W kwietniu kolejnym dowódcą SMS "Derfflinger" został ''Kapitän zur See'' Johannes Hartog<ref name=MSS/>. W dniach 21–22 kwietnia okręty 1. Grupy Rozpoznawczej w eskorcie małych jednostek przeprowadziły operację mającą na celu zagrożenie wschodnim wybrzeżom [[Anglia|Anglii]], przerwaną po uszkodzeniu na nierozpoznanym [[mina morska|polu minowym]] małego krążownika [[SMS Graudenz|SMS "Graudenz"]]<ref name=Staff40>{{cytuj książkę|nazwisko=Staff|imię=Gary|tytuł=German Battlecruisers 1914-18|strony=40}}</ref>.
 
=== Bombardowanie Lowestoft i Yarmouth ===
{{main|Bombardowanie Yarmouth i Lowestoft}}
Kolejny raz siły niemieckie wyszły w morze rankiem 24 kwietnia 1916 roku. Celem akcji było zbombardowanie angielskich miast: [[Lowestoft]] i [[Great Yarmouth]]. 1. Grupą Rozpoznawczą dowodził, w zastępstwie chorego admirała Hippera, [[wiceadmirał]] [[Friedrich Bödicker]]<ref>{{cytuj książkę|autor=V. E. Tarrant|tytuł=Jutland: The German Perspective|strony=52}}</ref>. Jego okręt flagowy, SMS "Seydlitz" wszedł w trakcie rejsu na minę i został uszkodzony, w wyniku czego admirał Bödicker przeniósł się ze swoim sztabem na niedawno przyjęty do linii [[SMS Lützow|SMS "Lützow"]]<ref>{{cytuj książkę|autor=V. E. Tarrant|tytuł=Jutland: The German Perspective|strony=53}}</ref>. W ślad za krążownikami liniowymi podążały główne siły Hochseeflotte pod dowództwem admirała [[Reinhard Scheer|Reinharda Scheera]], stanowiące daleką osłonę na wypadek kontrakcji okrętów brytyjskiej Grand Fleet<ref>{{cytuj książkę|nazwisko=Carolan|imię=Victoria|tytuł=WW1 at Sea|strony=101}}</ref>.
 
Cztery pozostałe w boju okręty 1. Grupy Rozpoznawczej rozpoczęły bombardowanie Lowestoft o godzinie 4.10 rano 25 kwietnia 1916 roku, niszcząc w ciągu dziesięciu minut około 200 domów, dwie [[artyleria nadbrzeżna|baterie brzegowe]] oraz zabijając trzech i raniąc dwunastu ludzi<ref name=Massie559>{{cytuj książkę|autor=Robert K. Massie|tytuł=Castles of Steel|strony=559}}</ref>. Skuteczne zbombardowanie Great Yarmouth uniemożliwiła mgła, toteż niemieckie krążowniki oddały tylko kilka niecelnych salw. Jedynie SMS "Derfflinger" prowadził ogień nieco dłużej<ref name=Massie559/>. Interweniujące lekkie krążowniki brytyjskich Harwich Force zostały ostrzelane przez wycofujących się Niemców. Ostatecznie, pomimo znacznej przewagi, admirał Bödicker podjął decyzję o odwrocie, obawiając się ataków brytyjskich [[okręt podwodny|okrętów podwodnych]], zaś siły główne admirała Scheera podążyły w ślad za nim<ref>{{cytuj książkę|autor=V. E. Tarrant|tytuł=Jutland: The German Perspective|strony=54}}</ref>.
 
Jednostki Grand Fleet nie były w stanie doścignąć wycofujących się Niemców, zaś lekkie okręty nie zaryzykowały pościgu, słusznie obawiając się napotkania niemieckich pancerników. To kolejne bombardowanie angielskich miast wywołało panikę wśród Brytyjczyków i spowodowało decyzję rządu o przebazowaniu części okrętów do portów na południu Anglii<ref>{{cytuj książkę|autor=Lisle A. Rose|tytuł=Power at Sea. Vol. 1|strony=216}}</ref>. Obydwie strony planowały przeprowadzenie kolejnych rajdów w najbliższym czasie, licząc na wciągnięcie nieprzyjaciela do walnej bitwy sił głównych, zwycięstwo w której miało zdecydować o panowaniu na morzu<ref>{{cytuj książkę|nazwisko=Flisowski|imię=Zbigniew|tytuł=Bitwa jutlandzka 1916|strony=44-46}}</ref>.
 
=== Bitwa jutlandzka ===
{{main|Bitwa jutlandzka}}
[[Plik:HMS Queen Mary Jutland.jpg|thumb|300px|Eksplozja HMS "Queen Mary" w trakcie bitwy jutlandzkiej]]
31 maja i 1 lipca 1916 roku SMS "Derfflinger", wciąż w składzie 1. Grupy Rozpoznawczej admirała Hippera, wziął udział w największej bitwie morskiej I wojny światowej, znanej jako bitwa jutlandzka a w historiografii niemieckiej jako bitwa na [[Skagerrak]]u. Doszło do niej w dniach 31 maja i 1 czerwca 1916 roku na skutek spotkania się na morzu głównych sił morskich Niemiec i Wielkiej Brytanii. Niemieckie krążowniki liniowe 1. Grupy Rozpoznawczej, którym towarzyszyły mniejsze okręty wyszły w morze z kotwicowiska u ujścia rzeki Jade o godzinie 2.00 ([[czas środkowoeuropejski|czasu środkowoeuropejskiego]]) w nocy 31 maja i skierowały się najpierw w stronę wybrzeży [[Norwegia|Norwegii]] a następnie na [[Skagerrak]], gdzie miały przeprowadzić działania przeciwko żegludze brytyjskiej. W przypadku napotkania przeważających sił miały się wycofać pod osłonę dział podążającej za nimi Hochseeflotte<ref>{{cytuj książkę|nazwisko=Flisowski|imię=Zbigniew|tytuł=Bitwa jutlandzka 1916|strony=57}}</ref>.
31 maja i 1 lipca 1916 roku SMS "Derfflinger", wciąż w składzie 1. Grupy Rozpoznawczej admirała Hippera, wziął udział w największej bitwie morskiej I wojny światowej, znanej jako [[bitwa jutlandzka]] (w Niemczech bitwa na [[Skagerrak]]u). Zadaniem krążowników liniowych było wciągnięcie okrętów brytyjskich pod lufy pancerników sił głównych Kaiserliche Marine, dowodzonych przez wiceadmirała [[Reinhard Scheer|Scheera]]. Krążowniki niemieckie starły się w godzinach popołudniowych 31 maja z jednostkami 1. i 2. Eskadry Krążowników Liniowych pod dowództwem wiceadmirała [[David Beatty|Beatty]]. W efekcie skoncentrowanego ognia SMS "Seydlitz" i SMS "Derfflinger", zatopiony został (o godz. 16.26 [[czas uniwersalny|GMT]]), po eksplozji komór amunicyjnych, brytyjski krążownik liniowy [[HMS Queen Mary|HMS "Queen Mary"]]<ref>Tadeusz Klimczyk, ''Utrata HMS "Queen Mary"'', w: ''Morza, Statki i Okręty'', nr 1/2002, ISSN 1426-529X</ref>. Po wycofaniu się okrętów admirała Beatty na północ, niemieckie krążowniki dostały się pod ogień jednostek 3. Eskadry Krążowników Liniowych kontradmirała Hooda. Przy wymianie ognia na dystansie ok. 7000 m SMS "Derfflinger" wspólnie z bliźniaczym [[SMS Lützow|SMS "Lützow"]] zatopiły brytyjski [[HMS Invincible (1909)|HMS "Invincible"]]. Po godzinie 20.00 krążowniki admirała Hippera otrzymały rozkaz przeprowadzenia kontrataku, mającego osłonić manewr odwrotu sił głównych Hochseeflotte. Dostawszy się pod ostrzał okrętów brytyjskich, Niemcy ponieśli bardzo ciężkie straty. Ciężko uszkodzony został flagowiec admirała Hippera, SMS "Lützow" (zatopiony po bitwie przez niemiecki [[niszczyciel]] G38). Zmusiło to głównodowodzącego do zmiany okrętu, a na ten czas kierowanie atakiem przejął dowódca SMS "Derfflinger". Krążownik liniowy otrzymał ponad 20 trafień pociskami dużego i średniego kalibru, które wyłączyły z akcji całą jego artylerię ciężką i zabiły 157 członków załogi, raniąc ponadto 26 ludzi. Największe straty poniosła obsada rufowej wieży artyleryjskiej, w której eksplodowały ładunki miotające<ref>[http://www.wtj.com/archives/hase_03.htm The War Times Journal] [dostęp 8 września 2009]</ref>. Pomimo uszkodzeń (do kadłuba wlało się ok. 3000 t wody) okręt dotarł o własnych siłach do [[Wilhelmshaven]], gdzie poddany został prowizorycznym naprawom. Następnie skierowano go na remont do stoczni Howaldtswerke w Kilonii.
 
Krótko przed godziną 16.00 nastąpiło spotkanie krążowników admirała Hippera z podążającymi w ich kierunku jednostkami 1. i 2. Eskadry Krążowników Liniowych dowodzonymi przez wiceadmirała Davida Beatty'ego. Niemieccy artylerzyści otworzyli ogień o godzinie 16.48<ref>{{cytuj książkę|autor=Daniel Allen Butler|tytuł=Distant Victory|strony=141}}</ref>. Wkrótce potem zniszczeniu w wyniku trafień niemieckimi pociskami dużego kalibru uległy dwa brytyjskie krążowniki liniowe: [[HMS Indefatigable (1911)|HMS "Indefatigable"]] i [[HMS Queen Mary|HMS "Queen Mary"]]. Główną rolę w wywołaniu eksplozji magazynów amunicyjnych na drugim z tych okrętów odegrały celne salwy artylerii SMS "Derfflinger" i SMS "Seydlitz"<ref>{{cytuj książkę|nazwisko=Flisowski|imię=Zbigniew|tytuł=Bitwa jutlandzka 1916|strony=98}}</ref>. W kolejnej fazie bitwy obie strony przeprowadziły ataki torpedowe własnych niszczycieli i [[torpedowiec|torpedowców]], nie uzyskując większych sukcesów. Po nadciągnięciu na pole bitwy głównych sił Hochseeflotte krążowniki liniowe admirała Beatty'ego zmuszone zostały do oderwania się od przeciwnika<ref>{{cytuj książkę|nazwisko=Carolan|imię=Victoria|tytuł=WW1 at Sea|strony=107}}</ref>.
Remont SMS "Derfflinger" trwał do 15 października 1916 roku i był połączony z modernizacją okrętu. W jej wyniku krążownik otrzymał działa artylerii przeciwlotniczej, nowy trójnożny maszt i podwyższony tylny komin. Ponieważ po bitwie jutlandzkiej dowództwo floty niemieckiej faworyzowało działania [[okręt podwodny|okrętów podwodnych]] przeciwko brytyjskim liniom żeglugowym, duże okręty sił nawodnych nie brały udziału w większych akcjach. W 1917 roku SMS "Derfflinger" zajmował się osłanianiem własnych operacji minowych na wodach przybrzeżnych. W grudniu tegoż roku nastąpiła kolejna zmiana dowódcy okrętu, nowym został ''[[komandor porucznik|Fregattenkapitän]]'' Hans-Carl von Schilck.
 
Następnie jednostki 1. Grupy Rozpoznawczej starły się z krążownikami liniowymi 3. Eskadry Krążowników Liniowych kontradmirała [[Horace Hood|Horacego Hooda]], wysłanymi dla wsparcia admirała Beatty'ego. SMS "Derfflinger" wraz z bliźniaczym SMS "Lützow" rozpoczęły pojedynek artyleryjski z okrętem flagowym admirała Hooda, [[HMS Invincible (1909)|HMS "Invincible"]]. W jego trakcie obydwa niemieckie krążowniki otrzymały szereg trafień ciężkimi pociskami (odpowiednio: pięć i osiem<ref>{{cytuj książkę|autor=Daniel Allen Butler|tytuł=Distant Victory|strony=167}}</ref>), jednak pomimo to odniosły sukces: o godzinie 19.33 jeden z niemieckich pocisków przebił pancerz wieży Q brytyjskiej jednostki, powodując eksplozję w komorach amunicyjnych i natychmiastowe przełamanie się i zatonięcie HMS "Invincible", z którego załogi ocalało jedynie sześciu marynarzy<ref>{{cytuj książkę|nazwisko=Flisowski|imię=Zbigniew|tytuł=Bitwa jutlandzka 1916|strony=176}}</ref>.
20 kwietnia 1918 roku krążownik ponownie brał udział w ochronie minowania wód w pobliżu [[wyspy Zachodniofryzyjskie|Wysp Zachodniofryzyjskich]]. W trzy dni później uczestniczył w ostatniej dużej próbie zwalczania brytyjskich [[konwój morski|konwojów]] na trasie do [[Norwegia|Norwegii]]. Operacja ta nie przyniosła żadnych rezultatów. Od tej pory SMS "Derfflinger" pozostawał w porcie aż do czasu [[rozejm|zawieszenia broni]] 11 listopada 1918 roku. Zgodnie z jego warunkami, Niemcy musieli oddać ciężkie okręty pod kontrolę zwycięzców. 17 listopada rozbrojony SMS "Derfflinger", pod dowództwem ''KptzS'' Waltera Hildebranda wyruszył z bazy w Wilhelmshaven do [[Scapa Flow]] na [[Orkady|Orkadach]], gdzie dotarł dwa dni później.
 
Po godzinie 20.00 krążowniki admirała Hippera otrzymały rozkaz przeprowadzenia kontrataku, mającego osłonić manewr odwrotu sił głównych Hochseeflotte. Dostawszy się pod ostrzał okrętów brytyjskich, Niemcy ponieśli bardzo ciężkie straty. Ciężko uszkodzony został flagowiec admirała Hippera, SMS "Lützow" (zatopiony po bitwie przez niemiecki niszczyciel [[G 38]]<ref>{{cytuj książkę|nazwisko=Staff|imię=Gary|tytuł=German Battlecruisers 1914-18|strony=41}}</ref>). Zmusiło to głównodowodzącego do zmiany okrętu, a na ten czas kierowanie atakiem przejął dowódca SMS "Derfflinger"<ref>{{cytuj książkę|nazwisko=Flisowski|imię=Zbigniew|tytuł=Bitwa jutlandzka 1916|strony=194}}</ref>. W czasie bitwy krążownik liniowy otrzymał 21 trafień pociskami dużego kalibru, które wyłączyły z akcji całą jego artylerię ciężką i zabiły 157 członków załogi, raniąc ponadto 26 ludzi<ref name=Staff39/>. Największe straty poniosła obsada rufowej wieży artyleryjskiej, w której eksplodowały ładunki miotające<ref name=MSS/>. Pomimo uszkodzeń (do kadłuba wlało się ok. 3000 t wody) okręt dotarł o własnych siłach do [[Wilhelmshaven]], gdzie poddany został prowizorycznym naprawom. Następnie skierowano go na remont do stoczni Howaldtswerke w Kilonii<ref name=Staff39/>.
Wykonując rozkaz admirała Ludwiga von Reutera (niegdyś pierwszego dowódcy SMS "Derfflinger") o niedopuszczeniu do przejęcia okrętów niemieckich przez siły sprzymierzonych, 21 czerwca 1919 roku szkieletowa załoga krążownika dowodzona przez ''Korvettenkapitäna'' Paula Pastiszyka [[samozatopienie floty niemieckiej w Scapa Flow|zatopiła swoją jednostkę na kotwicowisku w Scapa Flow]]<ref>[http://www.firstworldwar.com/features/scapaflow_scuttling.htm First World War.com] [dostęp 9 września 2009]</ref>. Prace nad wydobyciem wraku rozpoczęły się dopiero w 1938 roku, po czym przerwał je wybuch [[II wojna światowa|II wojny światowej]]. Ostatecznie złomowanie okrętu nastąpiło w latach 1946 - 1948.
 
=== Od bitwy jutlandzkiej do zakończenia wojny ===
{{przypisy}}
Remont SMS "Derfflinger" trwał do 15 października 1916 roku i był połączony z modernizacją okrętu. W jej wyniku krążownik otrzymał działa artylerii przeciwlotniczej, nowy trójnożny maszt i podwyższony tylny komin<ref name=Staff40>{{cytuj książkę|nazwisko=Staff|imię=Gary|tytuł=German Battlecruisers 1914-18|strony=40}}</ref>. Ponieważ po bitwie jutlandzkiej dowództwo floty niemieckiej faworyzowało działania [[okręt podwodny|okrętów podwodnych]] przeciwko brytyjskim liniom żeglugowym, duże okręty sił nawodnych nie brały udziału w większych akcjach. W 1917 roku SMS "Derfflinger" zajmował się osłanianiem własnych operacji minowych na wodach przybrzeżnych. W grudniu tegoż roku nastąpiła kolejna zmiana dowódcy okrętu, nowym został ''[[komandor porucznik|Fregattenkapitän]]'' Hans-Carl von Schilck<ref name=MSS/>.
 
Od końca 1917 roku lekkie siły Kaiserliche Marine rozpoczęły, z sukcesami, zwalczanie brytyjskich [[konwój morski|konwojów]] do neutralnej [[Norwegia|Norwegii]]. Zaniepokojony tym ówczesny dowódca Grand Fleet, admirał David Beatty, zdecydował, że ważne konwoje będą dodatkowo osłaniane przez wydzieloną eskadrę okrętów liniowych. Stworzyło to jednostkom Hochseeflotte okazję do przechwycenia i zniszczenia takiej eskadry, korzystając z chwilowej przewagi liczebnej. Plan wiceadmirała Hippera polegał na przeprowadzeniu ataku na konwój przez krążowniki liniowe 1. Grupy Rozpoznawczej, które miały następnie wciągnąć ścigające je okręty brytyjskie pod ogień oczekujących w zasadzce niemieckich sił głównych<ref>{{cytuj książkę|nazwisko=Carolan|imię=Victoria|tytuł=WW1 at Sea|strony=131}}</ref>.
 
Flota niemiecka, prowadzona przez najnowszy krążownik liniowy Kaiserliche Marine, [[SMS Hindenburg|SMS "Hindenburg"]], opuściła kotwicowiska rankiem 23 kwietnia 1918 roku. Już w godzinę później z jej składu ubyły dwie jednostki. SMS "Moltke" doznał poważnej awarii urządzeń napędowych i, niezdolny do samodzielnego poruszania się, został wzięty na hol i odprowadzony do bazy przez [[pancernik]] [[SMS Oldenburg (1912)|SMS "Oldenburg"]]. Pozostałe okręty kontynuowały akcję, ale pomimo dwudniowych poszukiwań nie udało im się przechwycić żadnego konwoju i w dniu 25 kwietnia wszystkie powróciły do baz<ref>{{cytuj książkę|nazwisko=Carolan|imię=Victoria|tytuł=WW1 at Sea|strony=131-132}}</ref><ref>{{cytuj książkę|nazwisko=Staff|imię=Gary|tytuł=German Battlecruisers 1914-18|strony=16}}</ref>.
 
W październiku 1918 roku [[Cesarstwo Niemieckie]] znalazło się w bardzo trudnej sytuacji. Zwycięska ofensywa [[Ententa|Ententy]], wycofywanie się z działań wojennych kolejnych sprzymierzeńców oraz rewolucyjne wrzenie w samych Niemczech spowodowały podjęcie przez nowego [[kanclerze Niemiec|kanclerza]], księcia [[Maximilian von Baden|Maksymiliana Badeńskiego]] rozmów o zawieszeniu broni z aliantami. Reakcją dowodzącego od sierpnia 1918 roku Kaiserliche Marine admirała [[Reinhard Scheer|Reinharda Scheera]], nie wyrażającego (podobnie jak większość dowództwa armii i floty niemieckiej) zgody na zaprzestanie działań wojennych, było opracowanie planu decydującej bitwy morskiej z brytyjską [[Royal Navy]]<ref>{{cytuj książkę|nazwisko=Carolan|imię=Victoria|tytuł=WW1 at Sea|strony=133}}</ref>. Miał go wykonać admirał Franz von Hipper z podległą mu Hochseeflotte. Okręty admirała Hippera wyszły na [[reda (akwen)|redę]] bazy w [[Wilhelmshaven]] w nocy z 29 na 30 października 1918 roku. Jednak niemieccy marynarze nie zamierzali brać udziału w tej, w zasadzie samobójczej misji i odmówili wykonywania rozkazów. W obliczu otwartej rewolty admirał Hipper nakazał okrętom powrót do portów w Wilhelmshaven i [[Kilonia|Kilonii]]<ref>{{cytuj książkę|autor=V. E. Tarrant|tytuł=Jutland: The German Perspective|strony=280-282}}</ref>.
 
Ostatecznie Niemcy zgodziły się na podpisanie 11 listopada 1918 roku [[rozejm w Compiègne (1918)|rozejmu w Compiègne]], kończącego I wojnę światową. Na mocy tego traktatu okręty Kaiserliche Marine miały zostać rozbrojone i poddane kontroli sprzymierzonych. U-Booty miały zostać wydane ostatecznie i bez prawa do zwrotu, natomiast jednostki nawodne poddane internowaniu na czas trwania rozmów pokojowych<ref>{{cytuj książkę|nazwisko=Carolan|imię=Victoria|tytuł=WW1 at Sea|strony=133-134}}</ref>. [[prezydenci Stanów Zjednoczonych|Prezydent Stanów Zjednoczonych]] [[Woodrow Wilson]] proponował przekazanie rozbrojonej floty niemieckiej pod nadzór któregoś z [[państwo neutralne|państw neutralnych]], ale rządy zarówno [[Hiszpania|Hiszpanii]] jak i [[Norwegia|Norwegii]], które miały techniczne możliwości przyjęcia tak dużej ilości jednostek w swoich portach, odmówiły. W tej sytuacji aktualna stała się oferta brytyjska, wskazująca na kotwicowisko Royal Navy w Scapa Flow na [[Orkady|Orkadach]] jako miejsce postoju internowanej Hochseeflotte<ref>{{cytuj książkę|autor=V. E. Tarrant|tytuł=Jutland: The German Perspective|strony=282}}</ref>.
 
== Internowanie w Scapa Flow i samozatopienie ==
{{main|Samozatopienie floty niemieckiej w Scapa Flow}}
W wyniku negocjacji pomiędzy przedstawicielami marynarek wojennych Wielkiej Brytanii i Niemiec ustalono listę internowanych okrętów. Znajdował się na niej również SMS "Derfflinger". Niemieckie okręty, rozbrojone i z minimalnymi zapasami paliwa i żywności, wyszły w morze 19 listopada 1918 roku pod dowództwem pierwszego dowódcy SMS "Derfflinger", Ludwiga von Reutera, by po spotkaniu z silnym zespołem Royal Navy, wzmocnionym na tą okazję okrętami [[United States Navy|US Navy]] i [[Francuska Marynarka Wojenna|Marine Nationale]], wpłynąć do [[Firth of Forth]]. Po przeprowadzeniu kontroli stanu rozbrojenia okręty zostały przebazowane do Scapa Flow<ref>{{cytuj książkę|autor=Daniel Allen Butler|tytuł=Distant Victory|strony=213-215}}</ref>. Na czas rejsu na miejsce internowania załogą krążownika dowodził Kapitän zur See Walter Hildebrand, później dowództwo nad szkieletową załogą pozostającą na kotwiczącym w Scapa Flow okręcie przejął Korwettenkapitän Paul Pastiszyk<ref name=MSS/>.
 
W trakcie pobytu na internowaniu Ludwig von Reuter coraz wyraźniej zdawał sobie sprawę, że powrót choćby części powierzonych mu okrętów do kraju jest niemożliwy. W związku z tym i w obliczu zbliżającego się dnia wygaśnięcia obowiązywania zawieszenia broni, niemiecki dowódca zdecydował się postąpić zgodnie z rozkazem cesarza, mówiącym, że żaden niemiecki okręt nie może się dostać w ręce wroga. 21 czerwca 1919 roku admirał wydał rozkaz o samozatopieniu<ref>Zvonimir Freivogel. ''Koniec potęgi morskiej Cesarskich Niemiec. Samozatopienie Hochseeflotte w Scapa Flow. Cz. I''.</ref>. SMS "Derfflinger" zatonął o godzinie 14.45<ref name=Groner57>{{cytuj książkę|nazwisko=Gröner|imię=Erich|tytuł=German Warships: 1815-1945|strony=57}}</ref>. Jego marynarze zostali potraktowani jako [[jeniec wojenny|jeńcy wojenni]] i osadzeni w obozach, skąd powrócili do kraju dopiero na początku 1920 roku<ref name=ZFII>Zvonimir Freivogel. ''Koniec potęgi morskiej Cesarskich Niemiec. Samozatopienie Hochseeflotte w Scapa Flow. Cz. II''.</ref>.
 
Wrak krążownika został podniesiony latem 1939 roku i złomowany w Faslane dopiero po zakończeniu [[II wojna światowa|II wojny światowej]], w latach 1946–1948<ref name=ZFII/>. Pochodzący z niego [[dzwon okrętowy]] został w 1965 roku przekazany marynarce wojennej Republiki Federalnej Niemiec<ref name=Groner57/>.
 
{{Przypisy|2}}
 
== Bibliografia ==
{{bibliografia start}}
# {{cytuj książkę|autor=J. W. Apałkow|tytuł=WMS Giermanii 1914-1918. Sprawocznik po korabiełnomu sostawu|miejsce=Moskwa|data=1996|seria=Morskaja Kollekcija nr 3/1996}}
# Maciej S. Sobański, ''Krążowniki liniowe typu Derfflinger'', w: ''Okręty Wojenne'' nr 23, ISSN 1231-014X
# {{cytuj książkę|autor=Daniel Allen Butler|tytuł=Distant Victory: The Battle of Jutland and the Allied Triumph in the First World War|miejsce=Westport, CT|data=2006|isbn=0-275-99073-7}}
# Edmund Kosiarz, ''Bitwy Morskie'', Warszawa 1994, ss. 293-307, ISBN 83-901273-0-X
# {{cytuj książkę|tytuł=Jutland: An Analysis of the Fighting|nazwisko=Campbell|imię=John|miejsce=Guilford, CT|rok=1998|isbn=1-55821-759-2}}
# [http://www.german-navy.de/hochseeflotte/ships/battlecruiser/derfflinger/index.html German Naval History] [dostęp 8 września 2009]
# {{cytuj książkę|nazwisko=Carolan|imię=Victoria|tytuł=WW1 at Sea|miejsce=Harpenden, Herts|data=2007|isbn=978-1-84243-212-9}}
# {{cytuj książkę|nazwisko=Flisowski|imię=Zbigniew|tytuł=Bitwa jutlandzka 1916|miejsce=Warszawa|data=1994|isbn=83-11-08258-8}}
# {{cytuj pismo|nazwisko=Freivogel|imię=Zvonimir|tytuł=Koniec potęgi morskiej Cesarskich Niemiec. Samozatopienie Hochseeflotte w Scapa Flow|czasopismo=Okręty Wojenne|wolumin=41 (6/2000) i 46 (1/2001)|issn=1231-014X}}
# {{cytuj książkę|autor=Robert Gardiner (red.)|tytuł=Conway's All the World's Fighting Ships 1906-1921|miejsce=London|data=1986|isbn=0-85177-245-5}}
# {{cytuj książkę|nazwisko=Gröner|imię=Erich|tytuł=German Warships: 1815-1945|miejsce=Annapolis|data=1990|isbn=0-87021-790-9}}
# {{cytuj książkę|nazwisko=Jung|imię=Dieter|tytuł=Die Schiffe der Kaiserlichen Marine 1914-1918 und ihr Verbleib|miejsce=Bonn|data=2004|isbn=3-7637-6247-7}}
# {{cytuj książkę|autor=Robert K. Massie|tytuł=Castles of Steel: Britain, Germany, and the Winning of the Great War at Sea|miejsce=New York|data=2004|isbn=0-345-40878-0}}
# {{cytuj książkę|autor=Lisle A. Rose|tytuł=Power at Sea. Volume 1: The Age of Navalism, 1890-1918|miejsce=Columbia, Miss.|data=2007|isbn=978-0-8262-1683-0}}
# {{cytuj pismo|autor=Maciej S. Sobański|tytuł=Krążowniki liniowe typu Derfflinger|czasopismo=Okręty Wojenne|wolumin=23|issn=1231-014X}}
# {{cytuj książkę|nazwisko=Staff|imię=Gary|tytuł=German Battlecruisers 1914-18|miejsce=Botley, Oxford|data=2006|isbn=1-84603-009-3}}
# {{cytuj książkę|autor=V. E. Tarrant|tytuł=Jutland: The German Perspective|miejsce=London|data=2001|isbn=0-304-35848-7}}
{{bibliografia stop}}
 
{{DEFAULTSORT:Derfflinger}}
{{Link FA|en}}
 
[[Kategoria:Niemieckie krążowniki liniowe]]
[[Kategoria:Niemieckie okręty z okresu I wojny światowej]]
 
{{link FA|en}}
 
[[de:SMS Derfflinger]]