Sandałowiec: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 983 bajty ,  10 lat temu
syst. APG web, WP:SK, drobne redakcyjne, uzupełnienie, grafika, + 1 gat.
m (Robot automatycznie usuwa linki zwrotne; zmiany kosmetyczne)
(syst. APG web, WP:SK, drobne redakcyjne, uzupełnienie, grafika, + 1 gat.)
{{RoślinaTakson infobox
| nazwa = Sandałowiec
| obrazek = Koeh-128.jpg
| opis obrazka = Sandałowiec biały
|systematyka_ref=<ref name=apweb>{{cytuj stronę |url=http://www.mobot.org/MOBOT/research/APweb/ | tytuł=Angiosperm Phylogeny Website | data dostępu=2009-11-23 | autor = Stevens P.F. | rok=2001... | język=en}}</ref>
| system = Reveala
|domena=[[jądrowce]]
| podkrólestwo = [[Rośliny naczyniowe|naczyniowe]]
| nadgromada królestwo= [[nasiennerośliny]]
| gromada klad1= [[okrytonasiennerośliny naczyniowe]]
| klasa klad3= ''[[Rosopsidarośliny nasienne]]''
| rząd klasa= [[sandałowceokrytonasienne]]
| rodzinarząd = [[sandałowcowatesandałowce]]
|rodzina = [[sandałowcowate]]
| rodzaj = sandałowiec
| łacina = Santalum
| autor = [[Karol Linneusz|L.]]
| commons = Santalum
|cytat = [[Species Plantarum|Sp. Pl. 1: 349. 1753]]
| commons = Category:Santalum
}}
[[Plik:Santalum acuminatum fruit1.JPG|thumb|250px|Owoc ''Santalum acuminatum'']]
'''Sandałowiec''' (drzewo sandałowe) ''Santalum'' L. - [[rodzaj (biologia)|rodzaj]] roślin o pokroju wiecznie zielonego [[drzewo|drzewa]] lub [[krzew]]u, [[półpasożyt]] należący do rodziny [[sandałowcowate|sandałowcowatych]]. Liczy około 18 [[gatunek (biologia)|gatunków]]. Występuje w stanie dzikim w południowo-wschodniej [[Azja|Azji]], [[Australia|Australii]] i na [[wyspa]]ch Oceanu Spokojnego. [[Rośliny pasożytnicze]].
'''Sandałowiec''' (''Santalum'' L.) – [[rodzaj (biologia)|rodzaj]] roślin z rodziny [[Sandałowcowate|sandałowcowatych]]. Należy do niego 9 gatunków występujących na nizinach Australii, Azji Południowo-Wschodniej i wyspach Pacyfiku<ref name=E>{{Cytuj książkę |nazwisko=Geoff Burnie i inni |tytuł=Botanica. Rośliny ogrodowe |wydawca=Könemann |data=2005 |isbn=3-8331-1916-0}}</ref>.
 
=== CharakterystykaMorfologia i biologia ===
Wiecznie zielone [[drzewo|drzewa]] lub [[krzew]]y. Są [[półpasożyt]]ami: przeprowadzają [[fotosynteza|fotosyntezę]], ale wodę z solami mineralnymi pobierają od innych roślin<ref name=E/>. Ich drewno ma charakterystyczny zapach. [[Liść|Liście]] naprzeciwległe, [[kształt liścia|całobrzegie]], skórzaste lub mięsiste. [[Kwiat]]y: Obupłciowe, czterokrotne, zebrane w boczne lub szczytowe drobne [[wiecha|wiechy]]. [[Owoc]]ami są mięsiste [[pestkowiec|pestkowce]].
;Pokrój: Zimozielone drzewa lub krzewy pasożytujące na korzeniach innych roślin.
;Drewno: Ma bardzo charakterystyczny zapach.
;[[Liść|Liście]]: Naprzeciwległe, [[kształt liścia|całobrzegie]], skórzaste lub mięsiste.
;[[Kwiat]]y: Obupłciowe, czterokrotne, zebrane w boczne lub szczytowe drobne [[wiecha|wiechy]].
 
=== Systematyka ===
; Pozycja wsystematyczna wg [[systemAngiosperm Reveala|systemiePhylogeny RevealaWebsite|APweb]] (2001...):
Rodzaj należący do rodziny [[Sandałowcowate|sandałowcowatych]] (''Santalaceae '' R.Br.), rzędu [[Sandałowce|sandałowców]] (Santalales R. Br. ex Bercht. & J. Presl), w obrębie [[Okrytonasienne|okrytonasiennych]] (''Magnoliales'')<ref name=apweb/>.
Gromada [[okrytonasienne]] (''Magnoliophyta'' Cronquist), podgromada ''[[Magnoliophytina]]'' Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa ''[[Rosopsida]]'' Batsch, podklasa [[różowe]] (''Rosidae'' Takht.), nadrząd ''Santalanae'' Thorne ex Reveal, rząd [[sandałowce]] (''Santalales'' Dumort.), podrząd ''Santalineae'' Engl., rodzina [[sandałowcowate]] (''Santalaceae'' R. Br.), podrodzina ''Santaloideae'' Arn., plemię ''Santaleae'' Dumort., podplemię ''Santalineae'' A. DC. in DC., rodzaj sandałowiec (''Santalum'' L.)<ref>Reveal James L. ''System of Classification. PBIO 250 Lecture Notes: Plant Taxonomy.'' Department of Plant Biology, University of Maryland, 1999 [http://www.crescentbloom.com/Plants/Genus/S/A/Santalum.htm Systematyka rodzaju ''Santalum'' wg Reveala]</ref>.
; Pozycja w [[system Reveala|systemie Reveala]] (1993-1999):
Gromada [[okrytonasienne]] (''Magnoliophyta'' Cronquist), podgromada ''[[Magnoliophytina]]'' Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa ''[[Rosopsida]]'' Batsch, podklasa [[różowe]] (''Rosidae'' Takht.), nadrząd ''Santalanae'' Thorne ex Reveal, rząd [[sandałowce]] (''Santalales'' Dumort.), podrząd ''Santalineae'' Engl., rodzina [[sandałowcowate]] (''Santalaceae'' R. Br.), podrodzina ''Santaloideae'' Arn., plemię ''Santaleae'' Dumort., podplemię ''Santalineae'' A. DC. in DC., rodzaj sandałowiec (''Santalum'' L.)<ref>Reveal James L. ''System of Classification. PBIO 250 Lecture Notes: Plant Taxonomy.'' Department of Plant Biology, University of Maryland, 1999 [http://www.crescentbloom.com/Plants/Genus/S/A/Santalum.htm Systematyka rodzaju ''Santalum'' wg Reveala]</ref>.
 
; Wybrane gatunki:
* [[sandałowiec biały]] (''Santalum album'' L.)
* ''[[Santalum acuminatum]]'' (R. Br.) DC.
 
=== Zastosowanie ===
Owoce niektórych gatunków są jadalne<ref name=E/>. Z sandałowca białego otrzymuje się [[olejek sandałowy]]. Niektóre gatunki bywają uprawiane jako rośliny ozdobne, ale ich uprawa ze względu na półpasożytniczy tryb życia jest trudna.
Otrzymuje się z niego [[olejek sandałowy]].
{{Przypisy|stopień====}}
 
=== Znaczenie w hinduizmie ===
* [[Rasarnawa]] , dzieło hinduistycznej [[Alchemia|alchemii]] tantrycznej ( [[rasajana|rasajany]] ) datowane na około XI w. n.e. zapewnia, że rytuał wielbienia Śiwy z użyciem drzewa sandałowego, [[Aloes|aloesualoes]]u, [[Kamfora|kamfory]] i [[szafran]]u prowadzi do osiągnięcia [[Śiwaloka|śiwaloki]] - nieba boga [[Śiwa|Śiwy]] <ref> {{cytuj książkę
|inni= Donald S.Lopez Jr (red.)|tytuł= Praktyki religijne w Indiach
|wydanie= 1|wydawca= [[Wydawnictwo Akademickie DIALOG]]|miejsce= Warszawa |rok= 2001
|strony= 344|rozdział= 15. Ocean rtęci : alchemiczny tekst z jedenastego wieku
|nazwisko r= White|imię r= David Gordon|autor r link=
|id = |isbn= 83-88238-68-X|oclc= |doi= |cytat= }} </ref> .
 
{{Przypisy|stopień= ===}}
 
[[Kategoria:Sandałowcowate]]
146 314

edycji