Bazylika katedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kielcach: Różnice pomiędzy wersjami

m
Popups: Ujednoznacznienie linku z Kapitularz na Kapitularz (architektura), WP:SK
(drobne merytoryczne, drobne techniczne)
m (Popups: Ujednoznacznienie linku z Kapitularz na Kapitularz (architektura), WP:SK)
|zdjęcie podpis = Katedra w Kielcach
|zbudowano = ok. [[1171]]
|poświęcono =
|zlikwidowano =
|zniszczono = [[1243]]<br />[[1260]]
|zburzono =
|wyznanie = [[katolicyzm]]
|parafia = [[Parafia Katedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kielcach|Katedralna Wniebowzięcia NMP w Kielcach]]
|rodzaj = pierwotnie [[kolegiata]], obecnie [[bazylika mniejsza]], [[katedra]]
|wezwanie = [[Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny|Wniebowzięcia NMP]]
|architekt =
|budulec = [[cios (architektura)|cios kamienny]]
|obecnie = [[diecezja kielecka]]
|commons =
}}
'''Bazylika katedralna Wniebowzięcia NMP w [[Kielce|Kielcach]]''' - [[barok]]owa [[świątynia]], z pozostałościami [[styl romański|stylu romańskiego]], zlokalizowana w samym centrum na [[Wzgórze Zamkowe w Kielcach|"Wzgórzu Zamkowym"]], jeden z najcenniejszych zabytków miasta. Obecnie [[Kościół (budynek)|kościół]], [[dzwonnica]] oraz wieże sąsiedniego [[Pałac Biskupów Krakowskich w Kielcach|Pałacu Biskupów Krakowskich]] górują nad niską zabudową śródmieścia (obok katedry ciągnie się {{szlak|czerwony}} [[Czerwony szlak miejski w Kielcach|czerwony szlak miejski]] prowadzący przez zabytkowe i ciekawe turystycznie miejsca Kielc.
 
== Historia ==
* '''[[1171]]''' - bp krakowski Gedeon ufundował [[kościół (budynek)|kościół]] w stylu romańskim. Według [[Jan Długosz|Jana Długosza]] ''świątynia wzniesiona z ciosów kamiennych posiadała dwie przylegające do [[prezbiterium]] [[wieża|wieże]]''.
* '''[[1213]]''' - [[Wincenty Kadłubek|bp krakowski Wincenty Kadłubek]] przeniósł istniejącą od [[XI wiek|XI wieku]]u parafię z kościoła [[św. Wojciech]]a do [[kolegiata|kolegiaty]] przy jednoczesnym poświęceniu świątyni.
* '''[[1243]]''' - zniszczenie kolegiaty przez [[Konrad I mazowiecki|księcia Konrada mazowieckiego]].
* '''po [[1243]]''' - odbudowa świątyni i prawdopodobnie wymiana [[posadzka|posadzki]] z ornamentowanych [[ceramika architektoniczna|płytek ceramicznych]].
* '''[[1260]]''' - zniszczenie kolegiaty przez [[Tatarzy|Tatarów]].
* '''[[1295]]''' - po odbudowie ze zniszczeń, [[Kielce]] otrzymały [[przywilej]] na obwarowanie miasta (także kolegiaty).
* '''[[1514]]-[[1522]]''' - bp krakowski Piotr Myszkowski rozpoczął przedłużanie nawy w kierunku zachodnim. Kościół zaczął przybierać formę krzyża, którego ramię poprzeczne stanowiły wieże z małymi nawami bocznymi.
* '''ok. [[1600]]''' - Wojciech Piotrowski, [[audytor]] sądu biskupiego (krakowskiego) ofiarował kościołowi obraz z wizerunkiem Matki Boskiej Łaskawej.
* '''[[1632]]-[[1635]]''' - okres prac budowlanych przy prezbiterium i przedłużaniu [[nawa|naw]]. Utworzenie nowego wejścia do budynku od strony północnej oraz wykonanie marmurowe [[portal]]e.
* '''[[1636]]''' - ks. Stanisław Pancerius ufundował sukienkę z klejnotami, zdobiącą obraz Matki Boskiej Łaskawej.
* '''[[1642]]''' - erygowano Arcybractwo Różańcowe.
* '''[[1647]]''' - sprowadzono z [[bazylika archikatedralna św. Stanisława i św. Wacława w Krakowie|katedry wawelskiej w Krakowie]] [[renesans]]owy ołtarz, który w [[XVIII wiek|XVIII wieku]]u został przeniesiony z Kielc do [[Bodzentyn]]a (znajduje się tam do dziś).
* '''[[1710]]''' - budowa [[ołtarz]]y [[święty Jan Kanty|św. Jana Kantego]] i [[święty Antoni|św. Antoniego]].
* '''[[1719]]''' - bp krakowski Kazimierz Łubieński wydał polecenie rozbiórki wież i rozpoczęcie prac budowlanych przebudowy kościoła. Jego ideę kontynuował brat Bogusław wraz z ks. [[kanonik]]iem Weysem. Wyrównano wysokość sklepień, ujednolicono wygląd naw bocznych, poszerzono i wydłużono prezbiterium dobudowując od południa [[zakrystia|zakrystię]], a od północy [[Kapitularz (architektura)|kapitularz]] ze skarbcem; obłożono część zewnętrznych murów ciosem kamiennym.
* '''[[10 kwietnia]] [[1728]]''' - [[konsekracja kościoła|konsekracja]] kolegiaty oraz połączenie jej krytym przejściem z [[Pałac Biskupów Krakowskich w Kielcach|Pałacem Biskupów Krakowskich]] i kościołem św. Trójcy.
* '''[[1730]]''' - Szymon Czechowicz, artysta [[malarstwo|malarz]], namalował obraz Matki Boskiej Wniebowziętej - centralną część ołtarza głównego.
* '''[[1726]]-[[1765]]''' - krakowscy rzeźbiarze wykonali ołtarz główny oraz większość ołtarzy bocznych, ławki, ambony i loże biskupie.
* '''[[1793]]''' - pierwsze, a zarazem ostatnie przed rozbiorami obrady Sejmiku Ziemskiego woj. Sandomierskiego, które wcześniej odbywały się w opatowskiej kolegiacie.
* '''[[1805]]''' - kolegiata podniesiona do godności katedry.
* '''[[1818]]''' - powrót do tytułu kolegiaty z dodatkiem "insignis"
* '''[[1827]]''' - Jan Paweł Woronicz, bp krakowski rozebrał okalające kościół [[mur (budownictwo)|mury]] oraz kryty [[korytarz]] prowadzący do [[pałac]]u.
* '''[[1850]]''' - ks. Majerczak zarządził wyzłocenie kościelnych ołtarzy.
* '''[[1869]]-[[1872]]''' - bp krakowski Majerczak i jego następca Tomasz Kuliński (od [[1882]] r. bp kielecki) przeprowadzili gruntowne prace budowlane wg projektu [[Franciszek Ksawery Kowalski|Franciszka Ksawerego Kowalskiego]]. Przebudowie uległy [[dzwonnica|dzwonnice]], wzniesiono nową [[sygnaturka (wieża)|sygnaturkę]] oraz [[elewacja|elewację]] boczną kościoła, dzięki czemu nabrał [[barok]]owego wyglądu. We wnętrzu dotychczasową [[kaplica|kaplicę]] chrzcielną zamieniono na [[kruchta|kruchtę]], oddzielając ją od nawy północnej przepierzeniem oraz położono nową posadzkę z [[marmur]]ów słopieckich i brudzkowskich.
* '''[[1870]]''' - rozebranie dalszej części krytego korytarza, prowadzącej do kościoła św. Trójcy.
* '''[[1873]]''' - wydzielenie z [[diecezja krakowska|diecezji krakowskiej]] nowej diecezji kieleckiej, której centrum była kielecka kolegiata.
* '''[[1883]]''' - kolegiata ponownie podniesiona do godności [[katedra (budynek)|katedry]].
* '''[[1892]]''' - Tomasz Kuliński (bp kielecki) przeprowadził gruntowny remont katedry. Usunięto zewnętrzne [[tynk]]i, zstępując je nowymi o szlachetnej fakturze, przebudowano [[gzyms]]y i ozdobiono [[sztukateria|metodą sztukateryjną]] sklepienia w pierwszych trzech przęsłach naw. Podwyższono poziom ołtarza głównego. [[Antoni Strzałecki]] wraz z braćmi pomalował odnowioną świątynię.
* '''[[1894]]-[[1895]]''' - na przedłużeniu nawy północnej, wzniesienie kaplicy Pana Jezusa kosztem kapitularza.
* '''[[1898]]''' - krakowscy artyści Stefan Matejko, Franciszek Bruzdowicz, Kacper Żelechowski, Leonard Strojnowski i kierujący pracami Piotr Niziński pokryli wnętrza katedry [[polichromia|polichromią]].
* '''[[1912]]-[[1914]]''' - zainstalowano nowe [[organy]], przebudowano [[chór]] muzyczny, [[sklepienie|sklepienia]] prezbiterium oraz położono w nim nową polichromię. Przemalowanie kaplicy Pana Jezusa (P. Nowakowski).
* '''[[1939]]''' - pokryto część dachu świątyni blachą miedzianą.
* '''[[1945]]-[[1948]]''' - pokryto resztę dachu oraz wybito od południa nowe wejście i przyozdobiono go marmurowym portalem.
* '''[[1949]]''' - wzmocnienie [[apsyda (architektura)|absydy]] prezbiterium
* '''[[1950]]-[[1951]]''' - konserwacja polichromii
* '''[[1953]]''' - odnowiono [[ambona (architektura)|ambonę]] i odnowiono ołtarz św. Jana Kantego.
* '''[[1955]]''' - przyozdobienie świątyni [[Tryptyk]]iem Łagiewnickim.
* '''[[28 września]] [[1971]]''' - uroczyste obchody 800-lecia świątyni. Nadanie jej honorowego tytułu [[bazylika mniejsza|bazyliki mniejszej]] oraz udostępnienie turystom skarbca i podziemia katedralnego.
* '''[[1982]]''' - bazylika katedralna uznana za Ogólnodiecezjalne Sanktuarium Maryjne.
* '''[[1984]]-[[1986]]''' - umieszczenie pamiątkowych tablic poświęconych ofiarom i uczestnikom ostatnich zmagań o utrzymanie i odzyskanie wolności w latach [[1939]]-[[1945]].
* '''[[1990]]-[[1991]]'''- rozpoczęto prace przy urządzaniu pl. Jana Pawła II oraz odnowiono zewnętrzne lice ścian bazyliki katedralnej.
* '''[[3 czerwca]] [[1991]]''' - [[koronacja]] obrazu Matki Boskiej Łaskawej przez [[Jan Paweł II|papieża Jana Pawła II]].
* '''[[2007]]''' - modernizacja pl. Jana Pawła II oraz budowa nowego ołtarza na tym placu; wymiana pokrycia dachowego świątyni.
 
== Godziny Mszy Świętych ==
| 17:00
|-
| Godzina Święta - I Czwartek Miesiąca
| 17:00
|-