25 mm armata przeciwlotnicza wz. 1940 (72-K): Różnice pomiędzy wersjami

m
gramatyka datowa: 1 styczeń -> 1 stycznia; zmiany kosmetyczne
m (25 x 218 mm SR)
m (gramatyka datowa: 1 styczeń -> 1 stycznia; zmiany kosmetyczne)
| nabój = 25 x 218 mm SR
| długość_lufy =
| donośność = 2000 m (pionowa)<br />6000 m (pozioma)<br />2400 m (skuteczna)
| strzał =
| Vo = 900 m/s (pocisk przeciwpancerno-smugowy BP-132 o masie 0,286 kg)<br />900<ref name="jowitek"/> m/s, 910<ref name="artyleria lądowa"/>m/s (pocisk odłamkowo-burząco-smugowy OZR-132 o masie 0,288 kg)
| długość =
| szerokość =
| wysokość =
| masa = 1170 kg (bojowa)<br /> 1230 kg (marszowa)<br />125 kg (lufy)
| kąt = -10&deg;° do +85&deg;° (w ionie)<br />360&deg;° (w poziomie)
| wysokość_linii_ognia =
| długość_odrzutu =
| jednostka =
| szybkostrzelność = 240 strz/min (teoretyczna)<br />70 strz/min (praktyczna)
| obsługa = 6<ref name="jowitek">{{cytuj stronę| url = http://www.rzeszow.mm.pl/~jowitek/100_44.html| tytuł =http://www.rzeszow.mm.pl/~jowitek/100_44.html |data dostępu = 17 majmaja 2007| autor = Witold "Jowitek" Mikiciuk| język = pl}}</ref> osób, 5<ref name="artyleria lądowa">{{cytuj książkę|nazwisko=Pataj|imię=Stefan|tytuł=Artyleria lądowa 1872-1970|rok=1975 |wydawca= Wydawnictwo MON|miejsce=Warszawa}}</ref> osób
| czas_boj = 40-45 s
| szybkość_marszowa = do 60<ref name="jowitek"/> km/h, do 50<ref name="artyleria lądowa"/> km/h (po drogach)<br />15-45 km/h (w terenie)
|galeria_commons = Category:72-K 25 mm gun
}}
'''25 mm armata przeciwlotnicza wz. 1940 (72-K)''' ([[język rosyjski|ros]] ''25-мм автоматическая зенитная пушка образца 1940 года (72-К)'') - sowieckie [[działo holowane|holowane]] [[działo przeciwlotnicze]] wprowadzone do uzbrojenia w [[1939]] roku.
 
=== Historia ===
Armata 72-K została opracowana w fabryce im. Kalinina pod kierunkiem [[Michaił Łoginow|M.N. Łoginowa]] na podstawie licencji udzielonej w [[1933]] roku przez firmę [[Bofors]] na 25 mm armatę przeciwlotniczą. Niewielka liczba tych szwedzkich armat została wcześniej zakupiona dla [[Armia Czerwona|Armii Czerwonej]] w latach [[lata 30. XX wieku|30.]] Ta sama licencja posłużyła Rosjanom również do opracowania [[37 mm armata przeciwlotnicza wz. 1939 (61-K)|37 mm armaty przeciwlotniczej wz. 1939]]. Nowo opracowana armata automatyczna początkowo otrzymało fabryczne oznaczenie ZIK-25 a następnie zostało ono zmienione na 72-K. Prototypowy egzemplarz powstał w Zakładach nr 8 jesienią [[1939]] roku a już [[11 października]] rozpoczęto jego próby fabryczne. Armata 72-K zostało przyjęte do uzbrojenia [[31 grudnia]] [[1939]] roku a [[25 maja]] odesłano ją na testy. Tam też między [[15 kwietnia]] a [[25 maja]] [[1940]] oddano 2992 wystrzałów i pokonano 1500 km. W czasie prób zauważono wibrację utrudniającą celowanie. Niezbędne okazało się również przeprojektowanie amunicji, gdyż w użytej do prób urywały się smugacze. Żywotność oszacowano na 1200-1300 wystrzałów. W 1940 roku działko 72-K zostało oficjalnie przyjęte do uzbrojenia pod nazwą ''25-мм зенитная автоматическая пушка обр. 1940 г.'' W latach [[1942]]-[[1944]] wyprodukowano ogółem 4067 sztuk. W celu zwiększenie mobilności niektóre z działek zostały umieszczone na podwoziach [[samochód ciężarowy|samochodów ciężarowych]] typu [[GAZ-AA]]. Pod koniec [[1943]] roku w Biurze Konstrukcyjnym Zakładów nr 88 imienia Mitiszczi opracowano dwulufowe działko [[25 mm armata przeciwlotnicza wz. 1944 (94-KM)|94-KM]] czyli dwie armaty z 72-K osadzone na jednym łożu. W [[1943]] roku opracowano wersję armaty wyposażonej w dodatkowy lekki pancerz chroniący z góry załogę i mechanizmy działa przed odłamkami i lekkimi pociskami. Niektóre 25 mm działka z kolei posłużyły do stworzenia stacjonarnych stanowisk przeciwlotniczych tzw. ''stolików''. W Fabryce nr 88 powstała również wersja 25 mm działka wyposażona w cztery lufy nosząca oznaczenie Z-5 ("3-5") ale nie została ona przyjęta do uzbrojenia. Na podstawie 25 mm armat wz. 1940 powstało również kilka wzorów okrętowej broni przeciwlotniczej takich jak: jednolufowe działka [[M-110]] i [[110-PM]], dwulufowe [[2-M3]], [[2-M3M]] i [[2-M8]] oraz opracowane w ChRL [[Type 61]]. 25 mm armata plot wprowadzona do uzbrojenia Armii Czerwonej została w 1940 roku. Ogółem w czasie wojny dostarczono jej 4560 dział tego typu. Pozostawała w uzbrojeniu do lat [[lata 50. XX wieku|50.]] Armata ta była dostarczana również sojusznikom ZSRR ze wschodniej Europy (również Polsce), państwom bliskiego i dalekiego wschodu oraz Afryki.
 
=== Opis ===
[[Armata automatyczna]] przeznaczona jest do zwalczania [[cel powietrzny|celów powietrznych]] lecących na wysokościach do 2000 m jak również [[pojazd opancerzony|pojazdów opancerzonych]] w tym również [[czołg lekki|lekkich czołgów]]. Można prowadzić zarówno ogień ciągły jak i pojedynczy. Podczas przygotowania działa do strzelania [[łoże działa|łoże]] nie było odłączane od podwozia a jedynie unoszone na czterech [[podnośnik śrubowy|śrubowych podnośnikach]]. [[automatyka broni|Automatyka]] armaty polega na wykorzystaniu energii odrzutu zamka i zapewnia ona otwarcie [[zamek (broń)|zamka]], napięcie [[kurek|kurka]], ekstrakcję [[łuska (nabój)|łuski]], dosłanie naboju, zamknięcie zamka i odpalenie pocisku. 25 mm armata wz. 1940 składa się z lufy, zamka, automatycznego celownika przeciwlotniczego, mechanizmu naprowadzania i tarczy ochronnej. Automatyczny [[zamek klinowy]] o pionowym ruchu klina, jest wyposażony w dźwignię do przeładowania broni, niezbędną przed pierwszym wystrzałem. Lufa wyposażona jest w [[tłumik płomienia]]. Działko wyposażone jest w hydrauliczny opornik. Oba mechanizmy naprowadzania znajdują się z prawej strony. Prędkość naprowadzania jest zależna od prędkości obrotów pokrętłem. Każdy obrót pokrętła powoduje obrót/pochylenie lufy o 7,5&deg;°. Mechanizm podniesieniowy współpracujący z sektorem koła zębatego. Mechanizm kierunkowy oparty na kole zębatym. Celownik pozwala na zwalczanie samolotów na podstawie jego danych takich jak: odległość, prędkość i kurs. Podwozie czterokołowe, resorowane, podobne do zastosowanego w 37 mm armacie plot wz. 1939. Koła typu samochodowego napełnione masą gąbczastą.
 
=== Amunicja ===
W broni używana była amunicja oznaczona 25 x 218 mm SR opracowana na podstawie szwedzkiej 25 mm amunicji Boforsa opracowanej w 1933 roku, ale mimo podobnej konstrukcji nie są one wzajemnie zamienne. W latach 1939-40 w NII-24 opracowano nabój odłamkowy a w latach 1941-1942 powstał nabój przeciwpancerny i odłamkowo-zapalający ze smugaczem i 10 sekundowym samolikwidatorem. Do strzelania wykorzystywana jest amunicja z pociskami odłamkowo-burzącymi (nabój UOZR-132 z pociskiem OZR-132) i przeciwpancernymi (nabój UBR-132 z pociskiem BP-132), oba ze smugaczami. Pociski odłamkowo-burzące wyposażone w wielofunkcyjne zapalniki K-20 używane były do zwalczania celów powietrznych. W przypadku nie trafienia w cel w ciągu 5 sekund zapalnik inicjował samolikwidację pocisku. Pociski przeciwpancerne służyły do zwalczania pojazdów opancerzonych, do lekkich czołgów włącznie. Zasilanie może odbywać się z 6 nabojowych [[łódka nabojowa|łódek]], chociaż niektóre źródła informują również o 7 nabojowych łódkach. Naboje przechowywane są w tekturowych rurkach umieszczonych w drewnianych skrzynkach zawierających 50 z nich. Skrzynia taka waży 44 kg i ma wymiary 480 x 345 x 265 mm. Amunicja była produkowana w ZSRR i Jugosławii. Morska odmiana amunicji o oznaczeniu 25 x 218 produkowana była również w Polsce.
 
=== Bibliografia ===
* {{cytuj książkę|nazwisko=Pataj|imię=Stefan|tytuł=Artyleria lądowa 1872-1970|rok=1975 |wydawca= Wydawnictwo MON|miejsce=Warszawa}}
* {{cytuj książkę|nazwisko=Иванов|imię=А.|tytuł=Артиллерия СССР в перод второй мировой войны|rok=2003 |wydawca=Издательский Дом «Нева»|miejsce=Санкт-Петербург}}
* {{cytuj stronę| url = http://www.rzeszow.mm.pl/~jowitek/100_44.html| tytuł =http://www.rzeszow.mm.pl/~jowitek/100_44.html |data dostępu = 17 majmaja 2007| autor = Witold "Jowitek" Mikiciuk| język = pl}}
 
=== Przypisy ===
<references/>
 
186 891

edycji