Marsz (muzyka): Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 18 bajtów ,  10 lat temu
m
robot dodaje: simple:March (music); zmiany kosmetyczne
m (→‎Formy marsza: poprawa linków)
m (robot dodaje: simple:March (music); zmiany kosmetyczne)
'''Marsz''' - [[forma muzyczna]] o dominującym znaczeniu [[rytm]]u, znajdująca się na pograniczu [[Muzyka taneczna|muzyki tanecznej]]
 
Marsz występuje jako samodzielny [[utwór muzyczny]] lub jako część [[Forma cykliczna|utworu cyklicznego]] np. [[symfonia|symfonii]], [[sonata|sonaty]] lub [[serenada|serenady]], a także jako fragment [[oratorium]], [[Opera (dzieło)|opery]], [[balet]]u lub muzyki do sztuki teatralnej, [[film|filmu]]u itp. Najczęściej komponowany był w [[Metrum (muzyka)|metrum]] parzystym. Marsz jako forma muzyczna wykształcił się w [[XVII]] wieku, jednak niektóre pochodzące jeszcze z [[XVI]] wieku [[Intrada|intrady]] mogą zostać uznane za prototyp marszu.
Cechy charakterystyczne dla marszu to: prosta melodyka, częstokroć oparta na motywach trójdźwiękowych, niekiedy inspirowanych "[[fanfara|fanfarową]]" melodyką, ostry kontur rytmiczny, [[akcent (muzyka)|akcentakcentowanie]]owanie mocnej części [[takt (muzyka)|taktu]], czasem imitowanie formuł rytmicznych typowych dla instrumentów [[perkusja|perkusyjnych]].
 
== Rys historyczny ==
Marsz rozumiany jako tzw. muzyka wojskowa, czyli utwór użytkowy, przeznaczony dla wykonania podczas parady wojska, bądź jako muzyka wspomagająca przemarsze wojsk, znany był już w starożytnym Rzymie. W ikonografii starożytnej zachowały się przedstawienia zespołów muzyków wojskowych grających na [[bucina|bucinach]]ch. Wraz z rozwojem instrumentów w [[średniowiecze|średniowieczu]] i w okresie [[odrodzenie|renesansu]] zaczęto stosować w oddziałach wojskowych specjalnie szkolonych muzyków wykonujących proste kompozycje wspomagające kroki maszerującego wojska. Te pierwotne marsze były nierzadko improwizowane, niektóre wykonywane były przez [[trąbka|trąbki]], [[szałamaja|szałamaje]], [[cynk|cynki]]i i [[Serpent (instrument muzyczny)|serpentyserpentyz]]z towarzyszeniem [[bęben|bębnów]]. W [[XIV]] wieku w zespołach wojskowych pojawiły się [[kotły]] i od tej pory stały się nieodzownym instrumentem przy wykonywaniu muzyki marszowej.
 
W [[XVII]] wieku wraz z rozwojem form scenicznych oraz rozkwitem barokowego instrumentarium marsz stał się jedną z form muzycznych w muzyce artystycznej. Utrzymywano na dworach specjalne zespoły dla wykonywania muzyki wojskowej na wolnym powietrzu np. w Polsce królowie od czasów [[Jan III Sobieski|Jana III Sobieskiego]] utrzymywali tzw. [[kapela janczarska|kapelę janczarską]] grającą muzykę wojskową na instrumentach tureckich, natomiast we Francji [[Ludwik XIV|Ludwika XIV]] utrzymywano na dworze królewskim zespół [[La Grande Ecurie]], który wykonywał marsze podczas parad kawalerii.
== Formy marsza ==
Marsz w formie dwuodcinkowej:
* [[Georg Friedrich Haendel]] Marsz żałobny z [[oratorium]] "[[Saul (oratorium Händla)|Saul]]"
Marsz w formie [[Rondo (muzyka)|ronda]] starofrancuskiego:
* [[Jean-Baptiste Lully]] tragedia liryczna "Thésée", marsz z I Aktu opery
* [[Marc-Antoine Charpentier]] [[Preludium]] do [[Te Deum]]
Marsz w formie ronda klasycznego:
* [[Wolfgang Amadeusz Mozart]] - ''[[Media:Mozart-Marsz turecki-(Romuald Greiss).ogg|Rondo alla turca]]'' tzw. "Marsz turecki" z Sonaty fortepianowej A-dur, KV 331
Marsz trzyczęściowy z triem:
* [[Ludwig van Beethoven]] - Marsz żałobny z III Symfonii Es-dur, op. 55 ''Eroica''
* [[Edward Elgar]] - Cykl marszów orkiestrowych ''Pomp and Circumstance'': Marsz nr 1 D-dur, Op.39
 
== Źródła/Bibliografia ==
* ''Mała encyklopedia muzyki'', Stefan Śledziński (red. naczelny), PWN, Warszawa 1981, ISBN 83-01-00958-6
 
[[pt:Marcha (música)]]
[[ru:Марш]]
[[simple:March (music)]]
[[fi:Marssi (musiikki)]]
[[sv:Marschmusik]]
321 573

edycje