Gustav Radbruch: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 380 bajtów ,  10 lat temu
cytat z "Ustawa i prawo" na temat narodowego socjalizmu
m (robot dodaje: lt:Gustav Radbruch)
(cytat z "Ustawa i prawo" na temat narodowego socjalizmu)
O formule Radbrucha należy mówić w odpowiednim kontekście historycznym. Przed [[II wojna światowa|II wojną światową]] w zachodniej [[filozofia prawa|filozofii prawa]] popularny był skrajny, ortodoksyjny [[pozytywizm prawniczy]] zakładający, że każda norma prawna, wydana przez odpowiedni organ państwowy w odpowiedniej formie i w odpowiedni sposób jest częścią systemu prawa i bezwzględnie obowiązuje.
 
Swojego rodzaju próbę dla pozytywizmu prawniczego przyniosło tragiczne doświadczenie [[narodowy socjalizm|państwa hitlerowskiego]], którego organy stanowiły prawo zgodnie z pozytywistycznymi kryteriami legalności, ale z pogwałceniem podstawowych zasad moralnych. Orzeczenia [[Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze|Trybunału Norymberskiego]] musiały się zatem odwoływać nie do niemieckiego prawa stanowionego, ale do abstrakcyjnego "prawa natury" i moralnych ocen sędziów. Radbruch pisał:
 
{{CytatD|Pozytywizm utożsamiający ustawę z prawem jest współwinny udziału niemieckiej nauki prawa w tworzeniu stanu prawnego lat narodowego socjalizmu|''Ustawa i prawo''<ref>{{cytuj stronę |url=http://www.iusetlex.pl/pdf/magazyn/ustawa_i_prawo.pdf |tytuł=Ustawa i prawo |autor=Gusdtaw Radbruch |data=1990}}</ref> }}
 
Wtedy zastosowano formułę Radbrucha pozwalająca rozpoznać i wyeliminować ''ustawowe bezprawie'' (''Unrecht''). Formułę Radbrucha zaczął wykorzystywać Federalny Trybunał Konstytucyjny najpierw w odniesieniu do prawa Niemiec nazistowskich, a w latach 90. także prawa [[Niemiecka Republika Demokratyczna|NRD]] (w szczególności słynnego [[strzelcy na murze|przypadku strzelców na murze]]). Koncepcje Radbrucha przesunęły tym samym niemiecką doktrynę prawa od coraz bardziej niepopularnego pozytywizmu prawnego ku [[prawo natury|koncepcjom prawnonaturalnym]].
 
W [[III Rzeczpospolita|III Rzeczypospolitej]] [[Trybunał Konstytucyjny]] nie odwołał się do formuły Radbrucha. Opowiedziano się za pozytywistyczną koncepcją prawa, co spowodowało nieuchylenie systemu prawa uchwalonego w okresie [[Polska Rzeczpospolita Ludowa|PRLu]], mimo że było ono w wielu przypadkach niemoralne i niehumanitarne. W Polsce przyjęto koncepcję Harta – skazanie ale na mocy przepisów wprowadzonych później, ex tunc.
 
{{przypisy}}
 
== Bibliografia ==
{{wikiquote|dopełniacz=z Gustava Radbrucha}}