Otwórz menu główne

Zmiany

Dodane 92 bajty, 8 lat temu
nowa definicja, -NPA, przeredagowanie
__NOTOC__
'''Biochemia''' (zob. [[wikt:Aneks:Greckie i łacińskie cząstki wyrazowe|bio]]) - nauka na pograniczu [[chemia|chemii]], głównie [[chemia organiczna|chemii organicznej]], i [[biologia|biologii]] zajmująca się substancjami przeważnie organicznymi o dużym znaczeniu biologicznym, takimi jak [[biopolimery]]:
'''Biochemia''' (zob. [[wikt:Aneks:Greckie i łacińskie cząstki wyrazowe|bio]]) – nauka zajmująca się [[chemia|chemią]] w [[organizm żywy|organizmach żywych]], a w szczególności [[biosynteza|biosyntezą]], strukturą, stężeniem, funkcjami (w tym skutkami niedoboru oraz nadmiaru) i przemianami [[Substancja chemiczna|substancji chemicznych]] w organizmach (z uwzględnieniem aspektów energetycznych)<ref name = Encyklopedia>{{cytuj książkę|tytuł=Encyklopedia techniki CHEMIA|wydawca=[[Wydawnictwa Naukowo-Techniczne|WNT]]|miejsce=Warszawa |data=1965}}</ref>.
 
Typowe [[związki chemiczne]] będące przedmiotem badań biochemicznych to [[biopolimery]] (np. [[białka]] (w tym [[enzymy]]), [[polisacharydy ]] i [[kwasy nukleinowe]], tj. [[RNA]] i [[DNA]]), [[aminokwasy]], [[węglowodany]], [[lipidy]], [[nukleotydy]], [[hormon]]y i in.
* [[białka]] w tym [[enzymy]]
* [[węglowodany]],
* [[kwasy nukleinowe]]: [[RNA]] i [[DNA]].
 
Do dziedzin nauki blisko związanych lub zazębiających się z biochemią należą:
Ale również składowymi substancjami biopolimerów jak:
* [[biologia molekularna]]
 
* [[aminokwasychemia bioorganiczna]],
* [[cukrychemia prostebionieorganiczna]],
* [[lipidychemia medyczna]],
* [[nukleotydychemia leków]].
* [[chemia środowiska]]
 
* [[biotechnologia]]
Nauka zajmuje się również badaniem natury składników chemicznych występujących w organizmach żywych, ich wytwarzaniem, ewentualnymi skutkami niedoboru oraz nadmiaru, funkcjami biologicznymi, przemianami chemicznymi w ustrojach żywych oraz zmianami energetycznymi, które są wynikiem tych przemian.
* [[cytologia]]
 
* [[biofizyka]]
Ze względu na bardzo szerokie pojęcie nauka ta dzieli się na:
* [[biogeochemia]]
* [[chemia bionieorganiczna|chemię bionieorganiczną]],
* [[cytochemia]] (chemia komórki)
* [[chemia bioorganiczna|chemię bioorganiczną]],
* [[histochemia]] (chemia [[tkanka|tkanek]])
* w ostatnich latach również [[biotechnologia]].
 
Wykształciły się również bardzo precyzyjne nauki biochemiczne jak [[chemia bioorganometaliczna]]. Biochemia zajmująca się procesami chemicznymi w zachodzącymi w komórce oraz w [[organellum]] to [[cytochemia]], a [[tkanki|tkankami]] [[histochemia]].
 
Biochemia jest bardzo związana z wieloma innymi dziedzinami jak:
* [[cytologia]],
* [[biofizyka]],
* [[chemia medyczna]],
* [[chemia leków]],
* [[chemia środowiska]],
* [[biogeochemia]].
 
=== Zobacz też ===
{{Siostrzane projekty
{{wikibooks|Biochemia}}
| commons=Category:Biochemistry
{{wikisłownik|biochemia}}
| słownik=biochemia
{{wikiquote|dopełniacz=na temat biochemii}}
| cytaty=Biochemia
| books=Biochemia
}}
* [[Wikipedia:Skarbnica Wikipedii/Przegląd zagadnień z zakresu biologii|przegląd zagadnień z zakresu biologii]]
 
{{Przypisy}}
=== Linki zewnętrzne ===
* {{ODP|Biochemia|World/Polska/Nauka_i_edukacja/Biologia/Biochemia}}
* [http://wiki.biol.uw.edu.pl/w/Biochemia_D Zestaw wykładów z Biochemii, Uniwersytet Warszawski]
 
== Bibliografia ==
{{Bibliografia start}}
# {{Cytuj książkę | nazwisko= Stryer | imię=Lubert | autor link=Lubert Stryer | tytuł= Biochemia | data=2003 | wydawca=Wydawnictwo Naukowe PWN | miejsce=Warszawa | isbn=83-01-13978-1 | strony=}}
# Małgorzata Wiśniewska (red.), Encyklopedia dla wszystkich Chemia, Wydawnictwo Naukowe i Techniczne Warszawa, str. 53
# {{Cytuj książkę | autor = Robert Kincaid Murray, Daryl K. Granner, Victor W. Rodwell| tytuł = Biochemia Harpera ilustrowana | data = 2008 | wydawca = Wydawnictwo Lekarskie PZWL | miejsce = Warszawa | isbn = 978-83-200-3963-4 | strony = }}
{{Bibliografia stop}}
 
=== Linki zewnętrzne ===
* {{ODP|Biochemia|World/Polska/Nauka_i_edukacja/Biologia/Biochemia}}
* [http://wiki.biol.uw.edu.pl/w/Biochemia_D Zestaw wykładów z biochemii, Uniwersytet Warszawski]
 
{{stub}}