Otwórz menu główne

Zmiany

Dodane 381 bajtów ,  9 lat temu
drobne ulepszenia
Convair wykonał szereg projektów w ramach GEBO II, opierając się na swoim doświadczeniu w konstrukcji myśliwców o skrzydłach delta (trójkątnych), poczynając od [[Convair F-92|XF-92A]]. Pierwotnie badano konfiguracje ze skrzydłami skośnymi lub pół-delta, lecz ostatecznie zdecydowano się na skrzydła trójkątne. Finalną propozycją Convaira o oznaczeniu FZP-110, był zaawansowany bombowiec o dwuosobowej załodze napędzany przez silniki General Electric J53. Osiągi szacowano na 1600 km/h prędkości i 4800 km zasięgu<ref name= "Miller"/>.
 
USAF wybrała projekty Boeing (MX-1712) i Convair do wykonania studium Fazy 1. Convair MX-1626 ewoluował następnie w bardziej dopracowany projekt MX-1964, który wygrał w konkurencji na nowo planowany naddźwiękowy bombowiec (SAB-51, od Supersonic Aircraft Bomber) i naddźwiękowy samolot rozpoznawczy (SAR-51), na podstawie pierwszych na świecie wymagań operacyjnych (''General Operational Requirement'', GOR) na bombowiec naddźwiękowy<ref name= "Miller"/>. Dzięki [[tankowanie w powietrzu|tankowaniemtankowaniu w powietrzu]], samolot miał mieć promień działania 7400 km, a bez tankowania 4250 km<ref name=cz1> E.F. Rybak, J. Gruszczyński, cz.1</ref>.
[[Plik:Convair B-58 Hustler USAF.jpg|thumb|left|B-58 Hustler nr 59-2458, "Cowtown Hustler", [[National Museum of the United States Air Force]] w [[Wright-Patterson AFB]], [[Ohio|OH]]]]
 
== Rozwój konstrukcji ==
W [[1953]] dowództwo lotnictwa podpisało z firmą Convair umowę na opracowanie projektu technicznego samolotu, który otrzymał oznaczenie B-58,. aKonstruktorzy późniejsamolotu nazwęużywali nieoficjalnie nazwy Hustler (pol. oszust), która początkowopóźniej byłazostała używanaprzyjęta jedyniejako nieoficjalnie przez konstruktorówoficjalna. Przez najbliższe kilka lat trwały prace nad awangardową jak na te czasy konstrukcją samolotu<ref name=cz1/>.
 
Konstrukcja odznaczała się [[skrzydło delta|skrzydłami delta]] o dużym skosie krawędzi natarcia 60° i cienkim profilu, w układzie bezogonowca (bez usterzenia poziomego). Trzyosobowa załoga zajmowała miejsca w kabinie w nosie kadłuba, w układzie jedno za drugim, w celu zminimalizowania oporów. W ostatecznej konfiguracji zastosowano 4 nowo opracowane silniki turboodrzutowe General Electric J79, w pojedynczych gondolach pod skrzydłami (początkowo rozważano podwójne gondole). Nowością było to, że pod kadłubem umieszczono zasobnik bojowy, w którym znajdował się ładunek bojowy i dodatkowe zbiorniki paliwa. Po zużyciu paliwaznajdującego zsię zasobnikatam paliwa, samolot miał zrzucić gozasobnik nad celem<ref name=cz1/>.
 
Pierwszy prototyp '''XB-58A''' (nr 55-660) został oblatany 11 listopada [[1956]] w bazie [[Carswell]] (koło portu lotniczego [[Dallas]]-[[Fort Worth]] w [[Teksas]]ie). Próby przebiegały pomyślnie i 30 grudnia 1956 przekroczył on [[prędkość dźwięku]]. Z powodu obaw na etapie projektowania, że samolot nie będzie osiągałosiągnie wystarczającego zasięgu lotu, początkowo zamówiono w 1955 jedynie 13 przedseryjnych egzemplarzy dla celów doświadczalnych (łącznie z dwoma prototypami),<ref leczname=cz1/>. piętrzącePiętrzące się trudności z rozwojemprogramem programuperspektywicznego naddźwiękowego bombowca [[North American XB-70 Valkyrie|XB-70 Valkyrie]] oraz dobre rokowania co do B-58 w miarę zaawansowania projektu, spowodowały jednak, że Dowództwo Lotnictwa Strategicznego (''Strategic Air Command'') ponownie wyraziło zainteresowanie tym samolotem. Dwa dni po pierwszym locie zamówienieliczbę zamówionych maszyn przedseryjnych zwiększono do 30<ref name=cz1/>. 16 lutego [[1957]] oblatano drugi prototyp XB-58A. W toku prób kolejnych samolotów testowano m.in. zrzucany zasobnik, system walki radioelektronicznej, działko, a także eksploatację w warunkach zimowych na Alasce. Samoloty przedseryjne były oznaczone '''YB/RB-58A''', gdyż samolot miał pełnić także funkcje rozpoznawcze<ref name=cz1/>.
 
W [[1958]] lotnictwo amerykańskie planowało zakupić 260 samolotów B-58, lecz wkrótce zmieniono plany te ograniczono z powodu przewartościowania roli lotnictwa strategicznego. Gdy zdano sobie sprawę z dynamicznego rozwoju [[Rakietowy pocisk przeciwlotniczy|rakiet przeciwlotniczych]], zdecydowano skupić się z jednej strony na bombowcach [[Boeing B-52 Stratofortress]] przenoszących pociski skrzydlate odpalane z dużej odległości, a z drugiej strony, na misjach na małej wysokości, gdzie trudniej wykryć bombowiecsamolot. B-58 okazał się zdolny do lotów na małej wysokości, lecz z uwagi na wytrzymałość konstrukcji, mógł na nich rozwijać jedynie prędkość poddźwiękową (ok. Ma 0,95), za uwagi na wytrzymałość konstrukcji itakże rosło zużycie paliwa. Prędkość dźwięku mógł przekraczać dopiero na wysokościwysokościach ponad 7000 m. Postanowiono więc kontynuować zamówieniezamawianie samolotówB-58, lecz w mniejszej ilości, z założeniem, że w zależności od sytuacji, B-58samolot będzie wykonywać misje z prędkością ponaddźwiękową na dużym pułapie, albo na wysokości 100-150 m, z prędkością do 1100 km/h na wysokości 100-150 m<ref name=cz1/>.
 
Ostatecznie, łącznie z prototypami zbudowano 116 samolotów (13 zamówione w 1955, 17 w 1956, 36 w 1959, 20 w 1960 i 30 w 1961)<ref name=cz1/>. Produkcja seryjna trwała do [[1962]]. Zbudowano 86 samolotów seryjnych w jedynej wersji seryjnej '''B-58A''', lecz ponieważ pięć sięz rozbiłonich utracono jeszcze doprzed 1962 rokurokiem, doprowadzono następnie do takiego standardu także 10 samolotów przedseryjnych<ref name=cz2> E.F. Rybak, J. Gruszczyński, cz.2</ref>.
 
W celu ułatwienia przeszkalania załóg, 8 samolotów przedseryjnych przebudowano w latach 1960-63 na [[samolot szkolno-treningowy|szkolno-treningowe]] [[dwuster]]y '''TB-58'''. Miejsce dla instruktora umieszczono za pilotem, zamiast nawigatora, przesuwając jego fotel nieco w prawo dla zapewnienia minimalnej widoczności do przodu (fotel pilota był w B-58 przesunięty nieco w lewo)<ref name=cz2/>.
 
== Uzbrojenie i zastosowanie ==
Główne uzbrojenie samolotu stanowił zasobnik MB-1, podczepiany pod kadłubem, obejmujący dwa zbiorniki paliwa o pojemności łącznej 15 795 l, przedzielone bojowym [[Ładunek termojądrowy|ładunkiem termojądrowym]] W-39Y-1 (z bomby Mk 39) o mocy 4 [[Megatona|Mt]], pozwalającym na zwalczanie silnie umocnionych celów punktowych lub dużych celów powierzchniowych. Zasobnik miał 17,38 m długości<ref name=cz1/>.
 
Początkowo opracowany profil ataku wyglądał tak, że samolot na ok. 1500-2000 km przed celem miał lecieć z prędkością 1,6 [[liczba Macha|Ma]], a na 400-500 km przed celem zwiększał prędkość do 1,8-2,0 Ma, lecąc na wysokości 15-18 tys. m. Na 200 km przed celem, cel był on wykrywany przez [[radar|stację radiolokacyjną]] systemu celowniczego AN/ASQ-42, który wyliczał kurs samolotu i odpowiedni moment zrzutu zasobnika bojowego. Zasobnik po zrzucie leciał ok. 40 km lotempo torze balistycznym, po czym upadał w rejonie celu z dokładnością 150-200 m<ref name=cz1/>.
 
Opracowano też modyfikację zasobnika bojowego do celów rozpoznawczych LA-1, z kamerą panoramiczną KA-56, montowaną zamiast ładunku bojowego<ref name=cz1/>. Według niektórych publikacji, samoloty dostosowane do zadań rozpoznawczych były oznaczone RB-58, lecz nie było to oznaczenie oficjalnie przyjęte<ref name=cz2/>. Pracowano nad zasobnikiem MA-1 z własnym napędem [[silnik rakietowy|rakietowym]], o zasięgu 300 km, lecz w 1957 zarzucono te prace, gdyż zasobnik taki nie posiadał zbiorników paliwa i zmniejszyłby się zasięg samolotu. Zarzucono teżTakże w tym1957 roku prowadzonezarzucono prace nad zasobnikiem rozpoznania fotograficznego MC-1 i rozpoznania radioelektronicznego MD-1<ref name=cz1> E.F. Rybak, J. Gruszczyński, cz.1</ref>. W [[1961]] opracowano przyjęty następnie na uzbrojenie nowy, dwuczęściowy zasobnik TC-1 (TCP), z silniejszym ładunkiem termojądrowym W-53 o mocy 9 Mt (bomba [[B53]]). Dolna część zasobnika zawierała 14 705 l paliwa i po jego wyczerpaniu była zrzucana, a samolot kontynuował lot z mniejszą górną częścią, zawierającą ładunek bojowy, co pozwalało zmniejszyć zużycie paliwa (dolna część miała wnękę u górgóry, na mniejszą część)<ref name=cz2/>.
 
Na początku lat 60. opracowano nowe założenia użycia lotnictwa strategicznego, zgodnie z którymi, w celu umożliwienia działania bombowcom B-52 uzbrojonym w pociski, należało wyeliminować w pasie pokonywania obrony powietrznej stacje radiolokacyjne i stanowiska naprowadzania [[myśliwiec przechwytujący|myśliwców przechwytujących]]. Do tego celu świetnie nadawał się szybki Hustler, lecz nie było potrzeby używania aż tak silnych ładunków, więc zdecydowano o wyposażeniu samolotu w cztery belki pod skrzydłami do podwieszania mniejszych lotniczych bomb jądrowych [[B43]] o mocy 1 Mt. Można było zabierać także nieuzbrojony lub uzbrojony zasobnik, z uwagi na dodatkowe paliwo. Belki te zamontowano w samolotach w latach 1962-64. W [[1968]] dostosowano je do nowych bomb [[B61]] o mocy 500 kt, a także, w związku z [[doktryna elastycznego reagowania|doktryną elastycznego reagowania]], do konwencjonalnych bomb burzących 445 kg Mk 83 lub 911 kg Mk 84 na belkach wielozamkowych (16&nbsp;×&nbsp;911&nbsp;kg, łącznie 14 500 kg lub 24&nbsp;×&nbsp;445&nbsp;kg, łącznie 10 700 kg)<ref name=cz2/>.
 
Samolot przenosiłmiał uzbrojenie obronne w postaci zdalnie sterowanego stanowiska ogonowego MD-7 z sześciolufowym działkiem 20 mm [[Działko M61 Vulcan|Vulcan M61A]], sterowanym radarem (zapas 1200 nabojów, kąt ostrzału 30° w pionie i poziomie)<ref name=cz1/>.
 
== Służba ==
 
Poza terytorium USA, samoloty B-58 były używane podczas ćwiczeń w Japonii,
Wielkiej Brytanii i Hiszpanii. Planowano w 1968 użycie ich do bombardowania [[Wietnam Północny|Wietnamu Północnego]] podczas [[wojna wietnamska|wojny wietnamskiej]], w rejonrejonie działania myśliwców i obrony przeciwlotniczej, gdzie nie latały bombowce B-52, ale nastąpiła w tym czasie czteroletnia przerwa w uderzeniach na obiekty w głębi Wietnamu i ostatecznie do użycia bojowego B-58 nie doszło<ref name=cz2/>.
 
Z uwagi na pojawienie się nowych myśliwców przechwytujących o lepszych parametrach (jak [[Su-15|Su-15M]]M) oraz na wysokie koszty utrzymania i eksploatacji, na przełomie [[1969]] i [[1970]] wycofano B-58 ze służby i zakonserwowano na pustyni Davis Monthan w Arizonie, po czym w [[1977]] większość złomowano<ref name=cz2/>.
 
B-58 był samolotem trudnym w pilotażu. Łącznie w wypadkach z różnych przyczyn utracono aż 25 sztuk ze 116 zbudowanych, zprzy tegotym pierwszyzginęła 16znaczna grudniaczęść 1958załóg. CzęśćPierwszy samolotówwypadek uległamiał wypadkommiejsce z16 powodugrudnia błędów pilotów1958. ZnacznaCzęść częśćwypadków załógbyła zginęłaspowodowana wprzez wypadkach,błędy pilotów. Dwa samoloty rozbiły się podczas pokazów na [[Międzynarodowy Salon Lotniczy w Paryżu|Paryskich Salonach Lotniczych]] w Le Bourget (3 czerwca 1961 i 15 czerwca 1965, odpowiednio trzy i jedna ofiara). 8 grudnia 1964 w kolizji w bazie w Bunker Hill w stanie [[Indiana]] zapalił się B-58A (nr 60-1116) 305. Skrzydła z ładunkiem 4 bomb atomowychwodorowych [[B43]] i ładunkuładunkiem termojądrowegotermojądrowym w zasobniku. Nie doszło do wybuchu, lecz ładunki uległy uszkodzeniu, powodując lokalne skażenie terenu<ref name=cz2/>.
 
B-58 pobił w 1961 kilka światowych rekordów prędkości, w różnych warunkach. Pokonał też w 1961 trasę z Nowego Jorku do Paryża w 3 godziny 19 minut i 58 sekund<ref name=cz2/>.
Kadłub półskorupowy, zaprojektowany zgodnie z [[reguła pól|regułą pól]], o owalnym przekroju. Trzyosobowa załoga zajmowała miejsca w kabinie w nosie kadłuba, w układzie tandem, wyposażona w [[fotel wyrzucany|fotele wyrzucane]]. W latach 1962-63 zamontowano na samolotach indywidualne rozkładane naokoło foteli katapultowych kapsuły ratunkowe, umożliwiające bezpieczniejsze katapultowanie się przy prędkości naddźwiękowej<ref name=cz2/>.
 
Podwozie główne: pojedyncze golenie z ośmiokołowymi wózkami (cztery koła na jednej osi) chowane hydraulicznie do skrzydeł w kierunku kadłuba, (wózki chowane w kadłubie). Podwozie przednie: goleń z dwoma kołami, chowana do kadłuba przed kabiną, łamana przy chowaniu (z uwagi na zasobnik podkadłubowy). W tylnej części kadłuba [[spadochron hamujący]]<ref name=cz1/>.
 
Cztery silniki turboodrzutowe General Electric J79-GE-5 (ciąg 4536 kg/44,45 kN bez dopalania, 7080 kg/69,38 kN z dopalaniem). Silniki umieszczone były w pojedynczych gondolach pod skrzydłami, z ruchomymi stożkami we wlotach regulującymi ilość powietrza we wlotach. Integralne zbiorniki paliwa w skrzydłach i zbiorniki w kadłubie, łącznie 41 350 l<ref name=cz1/>.
 
System celowniczy AN/ASQ-42 ze [[radar|stacją radiolokacyjną]] z radiowysokościomierzem, komputerem i układem astronawigacyjnym KS-39<ref name=cz1/>.
* [[Boeing XB-59]]
* [[Dassault Mirage IV]]
* [[Tupolev Tu-22|TupolevTupolew Tu-22 'Blinder']]
 
== Linki zewnętrzne ==