Otwórz menu główne

Zmiany

znaczne zm. merytoryczne, przeredagowane (⇒http://portalwiedzy.onet.pl/52807,,,,tryton,haslo.html), źródła/przypisy, linki zewnętrzne, -/+ilustracja, WP:SK
[[Plik:Herakles Triton BM GR1947-7-14-16.jpg|thumb|200px|<center>''Herakles i Tryton''<br /><small>greckie malowidło wazowe w [[styl czarnofigurowy|stylu czarnofigurowym]] na attyckim [[kyliks]]ie z VI w. p.n.e., [[Muzeum Brytyjskie]] w [[Londyn]]ie</small></center>]]
[[Plik:RomaBerniniFontanaTritone.JPG|200px|thumb]]
'''Tryton''' (także '''Triton''', [[język grecki|gr.]] {{grc|Τρίτων}} ''Trítōn'', [[łacina|łac.]] ''Triton'') – [[mitologia grecka|''mit. gr.'']] bóg morski.
'''Tryton''', '''Triton''' w [[mitologia grecka|mitologii greckiej]] bóstwo morskie, półczłowiek-półryba z 3 parami nóg [[koń]]skich. Syn [[Posejdon]]a i [[Amfitryta|Amfitryty]]. Znany z mitu o [[Herakles]]ie, któremu uległ w walce. Pierwotnie jeden, w okresie późniejszym od IV w. p.n.e. uwielokrotniony w postaciach trytonów, półludzi, półwęży (zwykle dmących w muszle), występujących w orszaku Posejdona. Często przedstawiany w sztuce jako jeden lub wiele trytonów dmących w muszle, w rzeźbie (np. fontanny barokowe) i malarstwie.
 
Niekiedy uważano go za boga jeziora [[Tritonis]] w [[Libia|Libii]]<ref name="Pierre Grimal">{{cytuj książkę|nazwisko=Grimal|imię=Pierre|autor link=Pierre Grimal|tytuł=Słownik mitologii greckiej i rzymskiej|wydawca=[[Zakład Narodowy im. Ossolińskich]]|miejsce=Wrocław|data=2008|strony=354|isbn=83-04-04673-3}}</ref>. Uchodził za syna [[Posejdon]]a<ref name="Pierre Grimal" /><ref name="Zamarovský">{{cytuj książkę|nazwisko=Zamarovský|imię=Vojtech|autor link=Vojtech Zamarovský|tytuł=Bohovia a hrdinovia antických bájí|wydawca=Perfekt a.s.|miejsce=Bratislava|rok=1998|strony=444|język=sk||isbn=80-8046-098-1}}; polskie wydanie: ''Bogowie i herosi mitologii greckiej i rzymskiej'' (''Encyklopedia mitologii antycznej'', ''Słownik mitologii greckiej i rzymskiej'').</ref> i [[Amfitryta|Amfitryty]]<ref name="Pierre Grimal" /><ref name="Zamarovský" /> oraz za brata [[Rode]]<ref name="Pierre Grimal" />, a także ojca [[Triteja|Tritei]]<ref name="Pierre Grimal" /><ref name="Triteia Theoi">{{cytuj stronę|url=http://www.theoi.com/Nymphe/NympheTriteia.html|tytuł=Triteia|nazwisko=Atsma|imię=Aaron J.|data=2000-2008|praca=The Theoi Project: Greek mythology. Exploring mythology in classical literature and art.|język=en|data dostępu=2010-11-04}}</ref>, [[Trytonidy|Trytonid]]<ref name="Tritonides Theoi">{{cytuj stronę|url=http://www.theoi.com/Nymphe/NymphaiTritonides.html|tytuł=Tritonides|nazwisko=Atsma|imię=Aaron J.|data=2000-2008|praca=The Theoi Project: Greek mythology. Exploring mythology in classical literature and art.|język=en|data dostępu=2010-11-04}}</ref> i [[Trytony (mitologia)|Trytonów]]<ref name="Zamarovský" /><ref name="Tritones Theoi">{{cytuj stronę|url=http://www.theoi.com/Pontios/Tritones.html|tytuł=Tritons|nazwisko=Atsma|imię=Aaron J.|data=2000-2008|praca=The Theoi Project: Greek mythology. Exploring mythology in classical literature and art.|język=en|data dostępu=2010-11-04}}</ref>. Był istotą morską o mieszanej budowie. Górna część jego ciała (tułów, głowa, ręce) była podobna do ciała człowieka (tak jak [[centaury (mitologia)|centaurów]] i [[ichtiocentaury|ichtiocentaurów]]), natomiast dolna miała kształt ryby (tak jak ichtiocentaurów i [[hippokampy|hippokampów]])<ref name="Pierre Grimal" />. Należał do orszaku Posejdona i Amfitryty.
{{Mitologia grecka stub}}
 
Stanowił dość częsty temat [[sztuka starożytnej Grecji|sztuki greckiej]] i [[sztuka starożytnego Rzymu|rzymskiej]]. Wyobrażenia jego występują na greckich wazach ([[malarstwo wazowe]]), sarkofagach i [[mozaika]]ch oraz w rzeźbach (oprawy rzeźbiarskie fontann).
{{commons|Category:Triton}}
 
Pojawia się w mitach o [[Herakles]]ie, [[Argonauci|Argonautach]] i [[Misenos]]ie.
 
Imieniem bóstwa nazwano największy [[naturalny satelita|księżyc]] [[Neptun]]a – [[Tryton (księżyc)|Tryton]]<ref name="Zamarovský" /><ref name="Encyklopédia astronómie">{{cytuj książkę|nazwisko=Hajduk |imię=Anton|autor=Anton Hajduk|tytuł=Encyklopédia astronómie|wydawca=Obzor|miejsce=Bratislava|data=1987|strony=623|język=sk|isbn=65-045-87 EAS|nazwisko2=Štohl (red.)|imię2=Ján}}</ref>.
 
== Zobacz też ==
{{commonscat|Tritons}}
* [[Glaukos]]
* [[Proteusz (mitologia)|Proteusz]]
 
{{Przypisy}}
 
== Linki zewnętrzne ==
{{Bibliografia|
* [http://homepage.mac.com/cparada/GML/BESTIARY.html Triton]. W: ''Greek Mythology Link''. [dostęp 2010-11-04]. {{lang|en}}
* [http://www.mythindex.com/greek-mythology/T/Triton.html Triton]. W: ''Greek Mythology Names Index''. [dostęp 2010-11-04]. {{lang|en}}
* [http://www.theoi.com/Pontios/Triton.html Triton]. W: ''The Theoi Project: Greek mythology. Exploring mythology in classical literature and art''. [dostęp 2010-11-04]. {{lang|en}}
* [http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3509.html Triton] (William Smith: ''Dictionary of Greek and Roman biography and mythology'', 1867). W: ''The Ancient Library. The complete classics bookshelf on the web''. [dostęp 2010-11-03]. {{lang|en}}
}}
 
{{stub}}
 
[[Kategoria:Bóstwa wodne w mitologii greckiej]]
15 183

edycje