HMS Acasta (1929): Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 1897 bajtów ,  9 lat temu
uzupełnienia i ulepsz.
(uzupełnienia i ulepsz.)
(uzupełnienia i ulepsz.)
| commons =
}}
[[Skróty przed nazwami okrętów|HMS]] '''Acasta''' (H09) - brytyjski [[niszczyciel]] typu [[niszczyciele typów A/B|typu A]] (A/B) z lat 30. XX wieku. Brał udział w [[II wojna światowa|II wojnie światowej]], podczas której został zatopiony 8 czerwca [[1940]] przez niemieckie pancerniki. Nosił znak taktyczny '''H09'''.
 
== Budowa i modernizacje ==
HMS "Acasta" należał do pierwszego typu [[niszczyciele typów A/B|A (A/B)]] brytyjskich standardowych niszczycieli z lat 30., [[niszczyciele typów A-I|grupy typów A-I]]. Został zamówiony 6 marca [[1928]] w ramach programu z 1927 roku, w stoczni John Brown w [[Clydebank]] (wraz z HMS "[[HMS Achates (1930)|Achates]]"). [[Stępka|Stępkę]] pod jego budowę położono 13 sierpnia 1928, kadłub wodowano 8 sierpnia [[1929]]. Budowę ukończono 11 lutego [[1930]]<ref name=naval>J. English, ''Amazon...'' s.15; [http://www.naval-history.net/xGM-Chrono-10DD-13A-Acasta.htm Geoffrey B Mason, ''HMS ACASTA (H 09) - A-class Destroyer''] w serwisie naval-history.net [dostęp 11-11-2010]</ref>, a okręt wcielono do służby w Marynarcemarynarce Brytyjskiejbrytyjskiej ([[Royal Navy]]) 1114 lutego [[1930]]<ref name=amazon15>J. English, ''Amazon...'' s.15</ref>. Cena (bez uzbrojenia) wynosiła ok. 220.783 [[funt szterling|funtów szterlingów]]<ref>J. English, ''Amazon...'' s.15 podaje cenę za oba okręty 441.566 funtów szt.</ref>.
 
Uzbrojenie okrętu odpowiadało innym niszczycielom typu A. Główne uzbrojenie artyleryjskie stanowiły cztery [[działo okrętowe|armaty]] kalibru 120 mm, rozmieszczone po dwa na dziobie i rufie, w [[superpozycja (okrętownictwo)|superpozycji]]. Do obrony przeciwlotniczej służyły dwa automatyczne działka 40 mm [[Armata przeciwlotnicza 40 mm Mark II |Vickers Mark II]] (tzw. ''pom-pom''). Na śródokręciu niszczyciel posiadał dwa poczwórne [[aparat torpedowy|aparaty torpedowe]] kalibru 533 mm. Uzbrojenie [[zwalczanie okrętów podwodnych|przeciwpodwodne]] było słabe, gdyż stanowiło jetylko sześć [[bomba głębinowa|bomb głębinowych]] w trzech zrzutniach na rufie<ref name=dasz>A. Daszjan, ''Korabli...''</ref>. Z powodu wczesnego zatopienia, okręt nie przechodził większych modernizacji. Możliwe, że wiosną 1940 jedynie zamieniono na nim drugi poczwórny aparat torpedowy na działo przeciwlotnicze 76 mm i wzmocniono uzbrojenie przeciwpodwodne do 2 [[miotacz bomb głębinowych|miotaczy]] i 1 zrzutni [[bomba głębinowa|bomb głębinowych]] z ok. 30-40 bombami
(salwa z 5 bomb), lecz źródła nie są co do tego pewnerozbieżne<ref name=esm>M. Morozow, ''Britanskie esmincy...'', s. 10, 16</ref>.
== Służba ==
===Przed wojną===
HMS "Acasta" początkowo służył w 3. Flotylli Niszczycieli ([[język angielski|ang.]]: ''3rd Destroyer Flotilla'') na [[Morze Śródziemne|Morzu Śródziemnym]]. Przechodził w tym okresie kilka krótkich remontów. 12 czerwca [[1934]] miał kolizję z niszczycielem HMS "[[HMS Codrington|Codrington]]" pod [[Malta|Maltą]]. W 1937 patrolował u wybrzeży ogarniętej [[hiszpańska wojna domowa|wojną domową]] Hiszpanii, w ramach
Komitetu Nieinterwencji. W maju 1937 został skierowany do Wielkiej Brytanii na remont do [[HMNB Devonport|Devonport]], trwający do kwietnia [[1938]], podczas którego zainstalowano [[stacja hydrolokacyjna|hydrolokator]] [[Asdic]]. Wszedł następnie w skład 7. Flotylli Niszczycieli i służył na wodach Irlandii. Po remoncie, od początku 1939 służył w bazie Plymouth, bez przydziału do flotylli (jako ''emergency destroyer'')<ref name=amazon>J. English, ''Amazon...'' s.17</ref>.
 
=== II wojna światowa ===
W chwili wybuchu II wojny światowej, HMS "Acasta" stacjonował początkowo w [[Portsmouth]], wchodząc w skład 35. Dywizjonu 18. Flotylli Niszczycieli, działającego w składzie Sił Kanału [[kanał La Manche|La Manche]] (''Channel Force''), a następnie od 7 września w składzie Dowództwa Zachodnich Podejść (''Western Approaches Command'')<ref>[http://www.naval-history.net/xDKWW2-3909-04RN.htm Don Kindell, ''ROYAL NAVY SHIPS, SEPTEMBER 1939''] [dostęp 15-11-2010]</ref>. Służył głównie w osłonie [[konwój morski|konwojów]] na zachód od Wysp Brytyjskich. 10 kwietnia 1940 został skierowany do służby na wodach norweskich w składzie [[Home Fleet]] (Floty Metropolii), działając ze [[Scapa Flow]]. W dniach 13-15 kwietnia "Acasta" osłaniał konwój NP.1 złożony z 5 statków pasażerskich przewożących wojsko z Wielkiej Brytanii do Norwegii (m.in. polskie [[MS Chrobry|"Chrobry"]] i "[[MS Batory|"Batory"]])<ref group=uwaga>Konwój NP.1: statki pasażerskie "Empress of Australia" (19.665 BRT), "Reina del Pacifico" (17.707 BRT), "Monarch of Bermuda" (22.424 BRT), [[MS Chrobry|"Chrobry"]] (11.442 BRT), "[[MS Batory|"Batory"]] (14.287 BRT) - osłona w składzie krążowników "[[HMS Manchester (1938)|Manchester]]", "[[HMS Birmingham (1937)|Birmingham]]", "[[HMS Cairo|Cairo]]", niszczycieli "[[HMS Ardent (1930)|Ardent]]", "Acasta", "[[HMS Codrington|Codrington]]", "[[HMS Fearless|Fearless]]", "[[HMS Brazen|Brazen]]", "[[HMS Griffin|Griffin]]", "[[HMS Highlander|Highlander]]", "Vanoc", "Whirlwind", "Volunteer", "Witherington" i okrętu warsztatowego "Vindictive" - [http://www.naval-history.net/xDKWW2-4004-13APR02.htm Don Kindell, ''NAVAL EVENTS, APRIL 1940, Part 2 of 4''] w serwisie naval-history.net [dostęp 26-6-2009]</ref>. Między 9 a 16 maja eskortował do Clyde w Wielkiej Brytanii uszkodzony na skałach krążownik [[HMS Penelope (1936)|HMS "Penelope"]]<ref name=amazon/>. W dniach 22-25 maja eskortował wraz z bliźniaczym HMS "[[HMS Ardent (1930)|Ardent]]" transportowiec "Ulster Prince" z wojskiem w celu wymiany garnizonu brytyjskiego, wysadzonego w kwietniu na [[Wyspy Owcze|Wyspach Owczych]]<ref>[http://www.naval-history.net/xDKWW2-4004-13APR02.htm Don Kindell, ''NAVAL EVENTS, APRIL 1940, Part 2 of 4''] w serwisie naval-history.net [dostęp 16-11-2010]</ref>.
Po wybuchu II wojny światowej, HMS "Acasta" wszedł w skład 35. Dywizjonu 18. Flotylli Niszczycieli w [[Plymouth]], działając na kanale [[kanał La Manche|La Manche]] (w składzie Sił Kanału - ''Channel Force'')<ref name=nav-sept/>, a następnie w składzie Dowództwa Zachodnich Podejść (''Western Approaches Command'')<ref name=amazon/>. 10 kwietnia 1940 został przydzielony do Floty Metropolii (''[[Home Fleet]]'') w [[Scapa Flow]], po czym służył do celów eskortowych na wodach norweskich. M.in. między 9 a 16 maja eskortował do Clyde w Wielkiej Brytanii uszkodzony na skałach krążownik [[HMS Penelope (1936)|HMS "Penelope"]]<ref name=amazon/>.
 
8 czerwca 1940 wraz z bliźniaczym HMS "[[HMS Ardent (1930)|ArdentArdentem]]" eskortował do Wielkiej Brytanii z Norwegii lotniskowiec HMS "[[HMS Glorious|Glorious]]". Między innymi na skutek błędów popełnionych przez dowódcę lotniskowca, zespół został po godz. 16 przechwycony przez niemieckie pancerniki "[[Scharnhorst (1939)|Scharnhorst]]" i "[[Gneisenau (1938)|Gneisenau]]", które następnie zatopiły wszystkie trzy okręty<ref name=msio>T. Klimczyk: ''Utrata...'', s.30-32</ref>. "Acasta" początkowo postawił [[zasłona dymna|zasłonę dymną]] przed lotniskowcem, po czym zaatakował "Scharnhorsta" torpedami, z których jedna trafiła o 17.39, poważnie uszkadzając pancernik (zginęło na nim 48 osób)<ref name=msio/>. Mimo braku szans, niszczyciel podjął także pojedynek artyleryjski, uszkadzając pociskiem lufę armaty 283 mm drugiej wieży pancernika<ref name=msio/>. Wielokrotnie trafiony niszczyciel zatonął ok. 18.20<ref name=msio/>, w rejonie pozycji {{koordynaty|68|45|N|04|30|E|umieść=w tekście}}<ref name=amazon/>. Niemcy zdołali uratować tylko 1 marynarza (Cyril "Nick" Carter)<ref name=msio/>, zginęło 161 osób, w tym 8 oficerów wraz z dowódcą Charlesem Glasfurdem<ref name=amazon/>.
 
Za służbę HMS "Acasta" otrzymał 3 wyróżnienia bitewne ''battle honours'': Atlantyk 1939-40, Norwegia 1940, walka z "Scharnhorstem" 1940<ref name=naval>[http://www.naval-history.net/xGM-Chrono-10DD-13A-Acasta.htm Geoffrey B Mason, ''HMS ACASTA (H 09) - A-class Destroyer''] w serwisie naval-history.net [dostęp 11-11-2010]</ref>. Dowódca kmdr por. Charles Glasfurd został pośmiertnie uhonorowany wyróżnieniem w rozkazie (''[[Mentioned in Despatches]]'')<ref name=rn>[http://www.unithistories.com/officers/RN_officersG2.html ''Royal Navy (RN) Officers 1939-1945''] [dostęp 11-11-2010]</ref>.
 
'''Dowódcy podczas II wojny św.'''
*wrzesień 1939 - ?: Cdr (kmd por.) P.J. Oliver<ref name=nav-sept>[http://www.naval-history.net/xDKWW2-3909-04RN.htm Don Kindell, ''ROYAL NAVY SHIPS, SEPTEMBER 1939''] [dostęp 15-11-2010]</ref>
*28 listopada 1939 - 8 czerwca 19401940†: Lt Cdr/Cdr (kmdr ppor./kmdr por.) Charles Glasfurd†Glasfurd<ref name=rn/>
 
==Dane==
*trał TSDS
 
== Uwagi ==
<references group=uwaga/>
{{Przypisy}}