Dardanele: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 26 bajtów ,  9 lat temu
WP:SK, drobne redakcyjne
m (robot dodaje: la:Dardanellae)
(WP:SK, drobne redakcyjne)
[[Plik:Dardanellesmapa map2hellespont.png|thumb|right300px|250px|CieśninaHellespont i Propontyda w Dardanelestarożytności]]
[[Plik:mapa_hellespontDardanelles map2.png|thumb|300px|Hellespont i Propontyda wCieśnina starożytnościDardanele]]
 
{{Koordynaty|40|16|00|N|26|31|00|E|scale:200000|umieść=na górze|zapis=kątowo}}
 
'''Dardanele''' ([[język turecki|tur.]] ''Çanakkale Boğazı'') – [[cieśnina]] między [[Półwysep Bałkański|Półwyspem Bałkańskim]] a [[Azja MniejszaAnatolia|Azją Mniejszą]], łączy [[Morze Egejskie]] z [[Morze Marmara|Morzem Marmara]]. Długość 120,5 km, szerokość 1,3-18,5 km, główne porty to [[Gallipoli (miasto w Turcji)|Gelibolu]] i [[Çanakkale]]. W starożytności znana jako '''Hellespont'''.
 
Przez cieśninę przepływa silny prąd z Morza Marmara do Morza Egejskiego. Jest, obok [[Bosfor]]u, drugim wąskim gardłem na drodze do [[Morze Czarne|Morza Czarnego]].
Główne porty to [[Gallipoli (miasto w Turcji)|Gelibolu]] i [[Çanakkale]]. W starożytności znana jako '''Hellespont'''.
 
Przez cieśninę przepływa silny prąd z Morza Marmara do Morza Egejskiego. Jest obok [[Bosfor]]u drugim wąskim gardłem na drodze do [[Morze Czarne|Morza Czarnego]].
 
Podczas [[I wojna światowa|I wojny światowej]] o Dardanele toczyły się ciężkie walki (zobacz [[operacje morskie w cieśninie Dardanelskiej]]).
 
== Hellespont ==
 
W starożytności Dardanele nosiły nazwę '''Hellespont'''. Cieśnina stanowiła część szlaku wodnego biegnącego między [[Europa|Europą]] i [[Anatolia|Anatolią]]. Nazwa wywodzi się od imienia mitycznej [[Helle]], która zginęła w wodach cieśniny. [[język grecki|Greckie]] ''Hellespontos'' oznacza "Morze Helle". Tłumaczono ją także jako "most Hellenów".
Hellespont był newralgicznym punktem dla [[Ateny|Aten]], które były uzależnione od importu zboża z portów Morza Czarnego. Od [[V wiek p.n.e.|V w. p.n.e.]] Ateny pobierały 10% cła od wszystkich nieateńskich statków dzięki utrzymywanej w [[Sestos]] flocie wojennej.
 
W roku [[405 p.n.e.]] flota spartańska pod dowództwem [[Lizander|Lizandra]] zwyciężyła flotę Aten pod [[bitwaBitwa podu Aigospotamoiujścia Ajgospotamoj|Ajgospotamoj]]. Po tym Spartanie zablokowali import zboża, co przyczyniło się ostatecznie do przegranej Aten w [[Wojny peloponeskie|wojnie peloponeskiej]].
 
Podczas [[I wojna światowa|I wojny światowej]] o Dardanele toczyły się ciężkie walki (zobacz [[operacje morskie w cieśninieCieśninie Dardanelskiej]]).
 
[[Kategoria:Cieśniny Europy]]
80 136

edycji