Rajmund Jaworowski: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 50 bajtów ,  10 lat temu
WP:SK, int., lit., dr. red., kat.
(kat.)
(WP:SK, int., lit., dr. red., kat.)
{{Biogram infobox
|imię i nazwisko = Rajmund Jaworowski
|imię i nazwisko org =
|pseudonim =
|grafika = RJaworowski.jpg
|opis grafiki =
|podpis =
|data urodzenia = [[31 sierpnia]] [[1885]]
|miejsce urodzenia = Birzule, {{Państwo|RUS1721}}
|imię przy narodzeniu =
|data śmierci = [[24 kwietnia]] [[1941]]
|miejsce śmierci = [[Warszawa]], {{Państwo|POL}} (pod okupacją niemiecką)
|przyczyna śmierci =
|miejsce spoczynku =
|zawód =
|odznaczenia = [[Plik:POL Virtuti Militari Srebrny BAR.svg|40px|Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari]] [[Plik:POL Krzyż Niepodległości z Mieczami BAR.svg|40px|Krzyż Niepodległości z Mieczami]]
|commons =
|wikiźródła =
|wikicytaty =
|www =
}}
'''Rajmund Jaworowski''', [[pseudonim|ps.]] '' Świętopełk'' (ur. [[31 sierpnia]] [[1885]] w Birzule, w pow. [[Bałta (miasto)|Bałta]] -, zm. [[24 kwietnia]] [[1941]] w [[Warszawa|Warszawie]]) – działacz [[Polska Partia Socjalistyczna|Polskiej Partii Socjalistycznej]] i Organizacji Bojowej PPS, współpracownik [[Józef Piłsudski|Józefa Piłsudskiego]]. RadyRadny Warszawy od 1917 do 1931, zaś od 1927 przewodniczący Rady Miejskiej Warszawy. Poseł wna [[Sejm Rzeczypospolitej Polskiej|sejmieSejm]] I i II kadencji w II Rzeczypospolitej Polskiej.
 
== Życiorys ==
Syn Witolda, właściciela ziemskiego i Józefy z domu Szechlegel. W trakcie uczęszczania do gimnazjum w Kijowie, wstąpił w 1901 do kółka socjalistycznego związanego z [[Polska Partia Socjalistyczna|PPS]]. W 1903 zbiegł do Lwowa, gdy w czasie rewizji znaleziono u niego skład bibuły. We Lwowie przystąpił do organizacji studenckiej "Nieprzejednani", przygotowującej kadry do walki powstańczej. Pracował w laboratorium wytwarzającym materiały wybuchowe. OdW 1904 został członkiem [[Polska Partia Socjalistyczna|PPS]].
 
Po ukończeniu krakowskiej szkoły bojowej w 1905, był członkiem [[Organizacja Bojowa PPS|Organizacji Bojowej PPS]],. Został skierowany jako instruktor OB do Kalisza. Po zdekonspirowaniu przeniesiony do Łodzi, gdzie uczestniczył w kilku akcjach bojowych. Ranny podczas nieudanego zamachu na pociąg k. Grodziska, brał udział w przygotowaniach do zamach na generała-gubernatora [[Gieorgij Skałon|Skałona]].
 
Od 1906 w szeregach [[Polska Partia Socjalistyczna - Frakcja Rewolucyjna|PPS-Frakcji Rewolucyjnej]], uczestniczył w IX Zjeździe PPS. Działał jako okręgowiec w Częstochowie i Zagłębiu. W 1907 na konferencji w Radomiu aresztowany wraz z uczestnikami, uwięziony, a następnie skazany na 2 lata zesłania do Surgutska w guberni [[tobolsk]]iej.
 
W 1909 powrócił do Krakowa gdzie został członkiem Wydziału Organizacyjnego PPS (b. [[Polska Partia Socjalistyczna - Frakcja Rewolucyjna|PPS-Frakcji Rewolucyjnej]]) oraz, wstąpił także do [[Związek Walki Czynnej|Związku Walki Czynnej]]. Ukończył kurs wyższy (szkołę oficerską). Był jednym z 66 słuchaczy kursu odznaczonych przez Józefa Piłsudskiego [[Znak oficerski "Parasol"|znakiem oficerskim – tzw. "Parasolem"]]. Reprezentował PPS (jako zastępca delegata) w [[Komisja Tymczasowa Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych|Komisji Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych]]
do [[Związek Walki Czynnej|Związku Walki Czynnej]]. Ukończył kurs wyższy (szkołę oficerską). Był jednym z 66 słuchaczy kursu odznaczonych przez Józefa Piłsudskiego [[Znak oficerski "Parasol"|znakiem oficerskim tzw. "Parasolem"]]. Reprezentował PPS (jako zastępca delegata) w [[Komisja Tymczasowa Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych|Komisji Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych]]
 
W okresie [[I wojna światowa|I wojny światowej]] służył w Legionach Polskich. Był komendantem oddziału wywiadowczego. Brał udział w bitwach: pod Kielcami, Nowym Korczynem, Opatowem, Konarami, Ożarowem, Sitkowicami. Oddelegowany do pracy w Lublinie, gdzie organizował [[Polska Organizacja Wojskowa|Polską Organizację Wojskową]]. Uczestniczył też w organizacji ruchu chłopskiego. Następnie powrócił do Legionów. Po 1917 przeszedł do działań nielegalnych w Warszawie.
 
Od 1918 organizował Warszawski Okręgowy Komitet Robotniczy. Na XIV Zjeździe PPS w listopadzie 1918 wszedł w skład Centralnego Komitetu Robotniczego. Działał w Radach Delegatów Robotniczych, gdzie został w 1919, przewodniczącym.
 
We wrześniu 1918, został przewodniczącym Warszawskiego OKR PPS i pełnił tę funkcje nieprzerwanie do 1928. W lutym 1917 został wybrany radnym Warszawy i pełnił funkcje wiceprzewodniczącego do [[1927]] r.
 
W czasie [[Wojna polsko-bolszewicka|wojny polsko-bolszewickiej w 1920]] został członkiem Wydziału Wojskowego PPS i wszedł w skład powołanego 5 sierpnia 1920 Robotniczego Komitetu Obrony Warszawy. Z jego inicjatywy organizowano Robotniczy Pułk Obrony Warszawy. Jako ochotnik wstąpił do wojska i został przydzielony do batalionu zapasowego [[5 Pułk Piechoty Legionów|5 Pułku Piechoty Legionów]]. Zdemobilizowany w grudniu 1920. Zweryfikowany w stopniu [[Kapitan (ranga)|kapitana]] ze starszeństwem z 1 czerwca 1919. W 1924 zajmował 28. lokatę na liście starszeństwa oficerów rezerwowych piechoty i był [[oficer (wojsko)|oficerem]] [[rezerwa|rezerwy]] [[5 Pułk Piechoty Legionów|5 Pułku Piechoty Legionów]]. Dziesięć lat później zajmował 4 lokatę, pozostawał na ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Warszawa Miasto III i posiadał przydział mobilizacyjny do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr I w Warszawie.
 
W 1919 i 1920 dokooptowany do Rady Naczelnej PPS. Od był 1921 w składzie Centralnego Komitetu Wykonawczego (od stycznia 1926 był wiceprzewodniczącym CKW).
 
W [[Wybory parlamentarne w Polsce w 1922 roku|wyborach parlamentarnych w 1922]], został wybrany z listy PPS w okręgu wyborczym nr 1 (Warszawa). W [[Sejm I kadencji (1922-1927)|Sejmie I kadencji]] był członkiem komisji administracyjnej oraz komisji wojskowej.
 
W maju 1927 ponownie został wybrany z ramienia PPS do Rady Warszawy, i zostajenastępnie wybrany przewodniczącymna przewodniczącego Rady miejskiej (pełnił tę funkcjefunkcję do 1931). W [[Wybory parlamentarne w Polsce w 1928 roku|wyborach parlamentarnych w 1928]] ponownie wybrany do Sejmu z listyramienia PPS w ramach listy państwowej.
 
Po konfliktach z kierownictwem PPS na tle stosunku do rządu i [[Józef Piłsudski|Józefa Piłsudskiego]] w 1928, utworzył ugrupowanie [[Polska Partia Socjalistyczna - dawna Frakcja Rewolucyjna|PPS – dawna Frakcja Rewolucyjna]], stając na czele Centralnego Komitetu Robotniczego i okręgu w Warszawie, dokując jednocześnie rozłamu w [[Związek Parlamentarny Polskich Socjalistów|Związku Parlamentarnym Polskich Socjalistów]], tworząc odrębny klub parlamentarny.
Był również inicjatorem rozłamu w ruchu związkowych, powołując [[Centralne Zrzeszenie Klasowych Związków Zawodowych|Centralne Zrzeszenie Klasowych Związków Zawodowych (CZKZZ)]]. Podobnie dokonał podziału w [[Towarzystwo Uniwersytetu Robotniczego|TUR]] tworząc Stowarzyszenie Oświaty Robotniczej.
 
Był również inicjatorem rozłamu w ruchu związkowych, powołując [[Centralne Zrzeszenie Klasowych Związków Zawodowych|Centralne Zrzeszenie Klasowych Związków Zawodowych (CZKZZ)]]. Podobnie dokonał podziału w [[Towarzystwo Uniwersytetu Robotniczego|TUR]], tworząc Stowarzyszenie Oświaty Robotniczej.
W [[Wybory parlamentarne w Polsce w 1930 roku|wyborach parlamentarnych w 1930 r.]] nie uzyskał mandatu parlamentarnego (tak jak i inni kandydaci [[Polska Partia Socjalistyczna - dawna Frakcja Rewolucyjna|PPS – dawnej Frakcja Rewolucyjna]] ) co wywołało kryzys w partii. W wyniku sporu pomiędzy Jaworowskim a [[Jędrzej Moraczewski|Jędrzejem Moraczewskim]], forsującym oderwanie CZKZZ od partii doszło do rozłamu w tej centrali związkowej. Spowodowało to znaczny spadek wpływów Jaworowskiego i jego partii. W [[1939]] w istocie [[Polska Partia Socjalistyczna - dawna Frakcja Rewolucyjna|PPS – dawna Frakcja Rewolucyjna]] przestała funkcjonować.
 
W [[Wybory parlamentarne w Polsce w 1930 roku|wyborach parlamentarnych w 1930 r.]] nie uzyskał mandatu parlamentarnego (tak jak i inni kandydaci [[Polska Partia Socjalistyczna - dawna Frakcja Rewolucyjna|PPS – dawnej Frakcja Rewolucyjna]] ), co wywołało kryzys w partii. W wyniku sporu pomiędzy Jaworowskim a [[Jędrzej Moraczewski|Jędrzejem Moraczewskim]], forsującym oderwanie CZKZZ od partii, doszło do rozłamu w tej centrali związkowej. Spowodowało to znaczny spadek wpływów Jaworowskiego i jego partii. W [[1939]] w istocie [[Polska Partia Socjalistyczna - dawna Frakcja Rewolucyjna|PPS – dawna Frakcja Rewolucyjna]] przestała funkcjonować.
W czasie [[II wojna światowa|II wojny światowej]] członek [[Służba Zwycięstwu Polski|Służby Zwycięstwu Polski]] oraz [[Związek Walki Zbrojnej|Związku Walki Zbrojnej]]. Zmarł w Warszawie w kwietniu [[1941]] r.
 
W czasie [[II wojna światowa|II wojny światowej]] członek [[Służba Zwycięstwu Polski|Służby Zwycięstwu Polski]] oraz [[Związek Walki Zbrojnej|Związku Walki Zbrojnej]]. Zmarł w Warszawie w kwietniu [[1941]] r.
 
Odznaczony m.in. [[Order Virtuti Militari|Krzyżem Virtuti Militari V kl.]] oraz [[Krzyż i Medal Niepodległości|Krzyżem Niepodległości z Mieczami]].
 
Żoną Rajmunda była znana działaczka PPS [[Konstancja Jaworowska]]. Córką Rajmujnda była Janina, która wyszła za mąż za Jerzego Staszewskiego (ppor "Oksza") - oboje zginęli w ostatni dzień Powstania Warszawskiego (spoczywają na Powązkach).
 
== Bibliografia ==
{{Bibliografia start}}
* ''"Rocznik Oficerski 1924"'', Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1924, s. 134, 411.
* ''"Rocznik Oficerski Rezerw 1934"'', Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1934, L.dz. 250/mob. 34, s. 8, 809.
* ''"Słownik Biograficzny Działaczy Polskiego Ruchu Robotniczego"'' Tom 2, Warszawa 1985 ISBN 83-05-11657-3.
{{Bibliografia stop}}
{{stub}}
 
{{DEFAULTSORT:Jaworowski, Rajmund}}
 
[[Kategoria:Politycy Polskiej Partii Socjalistycznej]]
[[Kategoria:Politycy sanacji]]
[[Kategoria:Żołnierze Legionów Polskich 1914-1918]]
[[Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej]]
[[Kategoria:Członkowie Związku Walki Czynnej]]
[[Kategoria:Oficerowie piechoty II RP]]
[[Kategoria:Polscy związkowcy]]
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita)]]
[[Kategoria:Radni Warszawy]]
[[Kategoria:Samorządowcy II Rzeczypospolitej]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1885]]
[[Kategoria:Zmarli w 1941]]