Wojna domowa w Polsce 1704–1706: Różnice pomiędzy wersjami

poprawa linków, drobne merytoryczne
(poprawa linków, drobne merytoryczne)
 
==Preludium==
Augusta II było wznowienie w [[1700]] r., w przymierzu [[Saksonia|Saksonii]] z Rosją[[Carstwo Rosyjskie|Carstwem Rosyjskim]], wojny ze [[Szwecja|Szwecją]] o [[Inflanty]].
W serii krwawych bitew [[Szwedzi]] rozgromili siły [[Rzeczpospolita Obojga Narodów|Rzeczypospolitej]], opanowując prawie cały kraj. W czerwcu [[1703]] August II zwołał [[sejm nadzwyczajny]] do [[Lublin]]a, gdzie musiał stawić czoło silnej opozycji, niezadowolonej z jego rządów. Król otwarcie wystąpił przeciwko przywódcy opozycji [[prymas]]owi [[Michał Stefan Radziejowski|Michałowi Radziejowskiemu]], nakazał też porwanie królewiczów [[Jakub Ludwik Sobieski|Jakuba]] i [[Konstanty Władysław Sobieski|Konstantego Sobieskich]].
 
Opozycyjne w stosunku do króla Augusta II kręgi szlachty zawiązały wówczas zbrojną [[Konfederacja warszawska (1704)|konfederację w [[Warszawa|Warszawie]], zaś na zjeździe w styczniu [[1704]] ogłoszono detronizację Augusta II. Wykorzystał to niezwłocznie Karol XII i wyszukał sobie nowego króla Polski w osobie młodego [[Wojewodowie poznańscy i wielkopolscy|wojewody poznańskiego]], [[Stanisław Leszczyński|Stanisława Leszczyńskiego]], po czym [[12 lipca]] [[1704]] [[sejm elekcyjny]] w postaci niewielkiego zgromadzenia szlachty, w otoczonym przez wojska szwedzkie [[Arvid Horn|Arvida Horna]] obozie podwarszawskim, dokonała jego formalnego wyboru na króla polskiego.
 
==Wojna domowa==
Dotychczasowy król Polski, August II, nie miał jednak zamiaru abdykować. W maju [[1704]] doprowadził do zawiązania [[konfederacja sandomierska|konfederacji sandomierskiej]], grupującej jego zwolenników, ogłosił [[pospolite ruszenie]] obronne i [[30 sierpnia]], w [[Narwa (miasto)|Narwie]] zawarł w imieniu Rzeczypospolitej [[Traktat narewski|traktat sojuszniczy z RosjąCarstwem Rosyjskim]] [[Piotr I Wielki|Piotra I]], od tego momentu Polska była formalnie w stanie wojny ze Szwecją.
 
W kraju zaczęła rozwijać się [[wojna domowa]] pomiędzy zwolennikami saskiego Augusta II i St. Leszczyńskiego, zgodnie z powiedzeniem: ''Jedni do Sasa, drudzy do Lasa''. Augustowi udało się odbić Warszawę, jednak już po dwóch miesiącach wycofał się do Saksonii. W [[1705]] powrócił do Polski, odbył nawet tzw. radę grodzieńską, na której uzyskał powszechne poparcie większości senatorów. [[13 lutego]] [[1706]] spóźnił się na plac boju i poniósł klęskę w [[bitwa pod Wschową|bitwie pod Wschową]].
 
==Krótkotrwałe zwycięstwo Leszczyńskiego==
Gdy Szwedzi zagrozili całkowitym podbojem elektoratu Saksonii August II Mocny zrzekł się korony polskiej na rzecz Stanisława Leszczyńskiego we wrześniu [[1706]] na mocy [[pokój w Altranstädt|pokoju w Altranstädt]]. Jeszcze w piątym tygodniu po zawarciu rozejmu, [[29 października]] [[1706]] armia Augusta II pokonała Szwedów w [[bitwa pod Kaliszem (1706)|bitwie pod Kaliszem]], ta mała bitwa nie zmieniła jednak warunków pokoju w Altranstädt.
 
Warunki te zmieniła znacznie większa bitwa. W [[1708]] r. król szwedzki, [[Karol XII]], zdecydował się na rozprawę z Rosją i poprowadził swe armie na wschód. Lecz tam Szwedzi ponieśli [[8 lipca]] [[1709]] druzgoczącą klęskę w [[bitwa pod Połtawą|bitwie pod Połtawą]]. Rozpoczęli wtedy szybki odwrót również z terenów Rzeczypospolitej, a wraz z nimi emigrowali ich poplecznicy i zwolennicy Stanisława Leszczyńskiego.
 
W tej sytuacji August II Mocny w [[1709]] wrócił do kraju, jakby zapominając, że kilka lat wcześniej zrzekł się w uroczystym ślubowaniu polskiej korony królewskiej. Zaczął swe nowe rządy od zawarcia z Piotrem I traktatu w [[Toruń|Toruniu]] [[20 października]] [[1709]]. Car zobowiązał się utrzymać go swoją potęgą na tronie polskim: '' ...i zarówno udzielać mu pomocy wojskowej, jak iść mu zawsze na rękę w Rzeczypospolitej Polskiej dobremi usługami.''
 
{{Wikisource|Traktat narewski|Traktatu narewskiego}}
14 665

edycji