Azyl: Różnice pomiędzy wersjami

Rozmiar się nie zmienił ,  10 lat temu
WP:SK, poprawa linków
m (destubizacja)
(WP:SK, poprawa linków)
'''Azyl''' ([[Łacina|łac.]]: ''asylum'', [[Język grecki|gr]].: ''ásylon'') – miejsce odosobnienia, ucieczki, schronienia, zwłaszcza dla osób ściganych przez [[prawo]]. Znaczenie wywodzi się ze zwyczaju, według którego nie można było wydać [[Przestępstwo|przestępcy]] ukrywającego się w [[sanktuarium]].
 
== Azyl polityczny i terytorialny ==
 
Termin ''azyl'' najczęściej stosowany jest w odniesieniu do '''azylu politycznego''', to jest opieki prawnej jakiej udziela obcokrajowcowi (azylantowi) [[państwo]], na terytorium którego się znalazł. Tym samym udziela mu schronienia przed ścigającymi go organami z państwa jego pochodzenia, zwykle tym samym uznając, że jest niesłusznie prześladowany (najczęściej ze względów politycznych).
 
Kontrowersyjną instytucją, nie uznawaną w ramach powszechnego [[prawo międzynarodowe|prawa międzynarodowego]], jest tzw. '''azyl dyplomatyczny''', polegający na udzieleniu osobie ściganej w danym kraju schronienia na terenie placówki dyplomatycznej innego państwa. Aktualnie instytucja ta stosowana jest przez państwa [[Ameryka Łacińska|Ameryki Łacińskiej]]. Przewiduje ją konwencja z [[Caracas]] z [[28 marca]] [[1954]] roku, zgodnie z którą instytucja ta powinna znajdować zastosowanie tylko wobec osób ściganych z powodów politycznych lub sprawców [[przestępstwo|przestępstw]] politycznych, w sytuacjach nie cierpiących zwłoki (art. 1 i 3 konwencji)<ref>http://untreaty.un.org/unts/60001_120000/22/26/00043288.pdf</ref>. Większość państw przyjmuje, że stosowania tej instytucji nie da się pogodzić z prawidłowym wykonywaniem zadań [[misja dyplomatyczna|misji dyplomatycznej]], choć z drugiej strony nie może być to podstawą do naruszenia [[przywileje i immunitety dyplomatyczne|nietykalności pomieszczeń misji]] przez funkcjonariuszy państwa przyjmującego. Jeszcze bardziej kontrowersyjne jest udzielenie azylu dyplomatycznego w pomieszczeniach [[urząd konsularny|placówek konsularnych]], w [[baza wojskowa|bazach wojskowych]] czy na pokładzie [[okręt|okrętów wojennych]].
 
== Historia ==
Azyl narodził się wraz z traktowaniem greckich świątyń i średniowiecznych kościołów jako miejsc ucieczki zbiegów.
W XVI wieku prawo azylu wykonywano dość powszechnie, choć zaczęto je nieco ograniczać do wypadków lżejszych. W Anglii Jakub I wyjaśniał swym funkcjonariuszom w 1624 roku, że nie mają prawa przeszukiwać ambasad w poszukiwaniu zbiegów (np. katolickich księży). W 1586 roku obstawiono ambasadę francuską w Londynie kierowana przez L'Aubepine'a, ponieważ ukrywał on spiskowca Babingtona, lecz nie ośmielono się wkroczyć do budynku. W połowie XVII wieku zaczęło przeważać stanowisko dążące do odrzucenia prawa azylu. [[Hugo Grocjusz]] dopuszcza azyl na drodze dwustronnego porozumienia, ponieważ azyl jego zdaniem nie wynika z prawa narodów. Odrzucali azyl pisarze polityczni tacy jak [[Abraham de Wicquefort]], [[François de Callières]], [[Johann Jakob Moser]], [[Christian Wolff]] i Martens. W 1645 roku parlament angielski zakazał ambasadom udzielania azylu. Podobnie uczyniły holenderskie Stany Generalne w 1663 roku. W Połowie XVII wieku, kiedy ambasador francuski w Państwie Kościelnym markiz de Fontenay traktował swe karety jako miejsce azylu, gwardia papieska odbiła uciekinierów, a papież pouczył, że prawo i przywilej ambasadorów nie powinny sięgać zbyt daleko.
 
== Bibliografia ==
* {{cytuj książkę|nazwisko=Białocerkiewicz |imię=Jan |tytuł=Prawo międzynarodowe publiczne: zarys wykładu |miejsce=Toruń |rok=2007 |wydawca=Wydawnictwo TNOiK | strony=245-250 |isbn = 978-83-7285-330-1}}
* [[Stanisław Edward Nahlik]], ''Narodziny nowożytnej dyplomacji'', Ossolineum Wrocław 1971, s. 183-186.
{{przypisy}}
 
82 924

edycje