Prezydenci Turkmenistanu: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 2313 bajtów ,  10 lat temu
redakcyjne, źródła/przypisy
m (opis urzędu)
(redakcyjne, źródła/przypisy)
{{DNU|artykuł}}
'''Lista prezydentów [[Turkmenistan]]u'''.
 
'''Prezydent Turkmenistanu''' – jest głową państwa i szefem władzy wykonawczej, najwyższym urzędnikiem państwowym. Jego pozycję w systemie władzy określa konstytucja Turkmenistanu z 1992, kilkakrotnie nowelizowana, w tym po raz ostatni w 2008. Stanowisko prezydenta w latach 1991-2006 zajmował [[Saparmyrat Nyýazow|Saparmurat Nijazow]]. Od 2007 funkcję tę sprawuje [[Gurbanguly Berdimuhamedow]].
Na mocy Konstytucji Turkmenistanu systemem politycznym państwa jest republika prezydencka. Prezydent Turkmenistanu jest głową państwa. Posiada [[Władza wykonawcza|władzę wykonawczą]]. Jest gwarantem niepodległości, [[Integralność terytorialna|integralności terytorialnej]], a także najwyższym urzędnikiem w państwie. Na prezydenta może zostać wybrany obywatel Turkmenistanu, nie młodszy niż 40 lat i nie starszy niż 70 lat, posiadający znajomość [[Język turkmeński|języka państwowego]], zamieszkujący na stale od 15 lat w granicach państwa, zatrudniony w instytucjach państwowych, społecznych zjednoczeniach, w przedsiębiorstwach, instytucjach, organizacjach. Prezydent jest wybierany na okres 5 lat, obejmuje swoje stanowisko po złożeniu przysięgi.
 
== Pozycja ustrojowa i wybór ==
Prezydent Turkmenistanu wprowadza w życie Konstytucję i ustawy, kieruje polityką wewnętrzną, reprezentuje państwo na arenie międzynarodowej, mianuje posłów i przedstawicieli dyplomatycznych organizacji międzynarodowych, przyjmuje zagraniczną korespondencję dyplomatyczną. Jest głównodowodzącym wojsk Turkmenistanu, wydaje rozkazy o mobilizacji sił zbrojnych, wyznacza dowódców wojskowych. Formuje i przewodzi Państwowej Radzie Bezpieczeństwa Turkmenistanu. Określa kierunek politycznego i gospodarczego rozwoju państwa. Przedkłada parlamentowi do zatwierdzenia budżet państwa. Podpisuje ustawy państwowe, posiada [[Weto prezydenckie|prawo weta]] (prawo to nie rozciąga się na zmiany w Konstytucji). Prezydent mianuje członków CKW przed przeprowadzeniem referendów i wyborów, wyznacza datę referendów oraz przedwczesnej sesji Parlamentu. Decyduje w kwestiach nadania i zrzeczenia się obywatelstwa Turkmenistanu oraz zapewnienia azylu politycznego. Nadaje ordery i nagrody państwowe oraz stopnie wojskowe i inne specjalne wyróżnienia państwowe. Za zgodą parlamentu mianuje Prokuratora Generalnego, przewodniczącego Sądu Najwyższego, Ministra Spraw Wewnętrznych i Ministra Sprawiedliwości (Adalata). Decyduje o amnestii.
Na mocy konstytucji [[Turkmenistan]] jest republiką prezydencką. Prezydent jest głową państwa i szefem władzy wykonawczej, gwarantem niepodległości, [[Integralność terytorialna|integralności terytorialnej]], a także najwyższym urzędnikiem w państwie.
 
Na prezydenta może zostać wybrany obywatel Turkmenistanu, nie młodszy niż 45 lat i nie starszy niż 70 lat, posiadający znajomość [[Język turkmeński|języka państwowego]], zamieszkujący na stale od 15 lat w granicach państwa, zatrudniony w instytucjach państwowych, społecznych stowarzyszeniach, w przedsiębiorstwach, instytucjach, organizacjach. Prezydent jest wybierany na okres 5 lat w wyborach powszechnych przez naród, obejmuje swoje stanowisko po złożeniu przysięgi. Procedura wyboru prezydenta określona jest przez prawo<ref name=encon>{{cytuj stronę|url=http://www.legislationline.org/documents/section/constitutions/country/51|tytuł=Constitution of the Republic of Turkmenistan (adopted on 28 September 2008)|opublikowany=legislationline.org|język=en|data dostępu=2011-01-10}}</ref>.
Prezydent Turkmenistanu może zostać zwolniony z obowiązków z przyczyn chorobowych; taką decyzję podejmuje parlament 2/3 głosami na podstawie badań lekarskich. W przypadku naruszenia Konstytucji i innych ustaw przez prezydenta parlament może pociągnąć prezydenta do [[Odpowiedzialność konstytucyjna|odpowiedzialności konstytucyjnej]] (wniosek o braku zaufaniu przyjmuje się 2/3 głosami, zatwierdzenie braku zaufania do głowy państwa 3/4 głosami). Złożenie prezydenta z urzędu odbywa się za pośrednictwem referendum.
 
== Kompetencje prezydenta ==
Prezydent nie ma prawa przekazania swoich obowiązków innym organom państwowym (poza wyjątkami, gdy władzę przyjmuje przewodniczący parlamentu). W przypadku, gdy prezydent nie jest w stanie wykonywać swych obowiązków, do czasu wyboru nowego prezydenta Państwowa Rada Bezpieczeństwa Turkmenistanu tymczasowo wyznacza na pełniącego obowiązki prezydenta jednego z zastępców Przewodniczącego Gabinetu Ministrów. W tym przypadku wybory prezydenckie powinny odbyć się w okresie nieprzekraczającym 60 dni od wyznaczenia p.o., przy czym osoba, pełniąca obowiązki prezydenta, nie może kandydować w tych wyborach<ref>[http://www.turkmenistan.gov.tm/_ru/laws/?laws=01dw ''Конституция Туркменистана'']. [dostęp: 2011-01-10].</ref>.
Prezydent Turkmenistanu wprowadza w życie Konstytucję i ustawy, nadzoruje wykonywanie polityki zagranicznej, reprezentuje państwo na arenie międzynarodowej, mianuje posłów i przedstawicieli dyplomatycznych organizacji międzynarodowych, przyjmuje zagraniczną korespondencję dyplomatyczną.
 
Prezydent Turkmenistanu wprowadza w życie Konstytucję i ustawy, kieruje polityką wewnętrzną, reprezentuje państwo na arenie międzynarodowej, mianuje posłów i przedstawicieli dyplomatycznych organizacji międzynarodowych, przyjmuje zagraniczną korespondencję dyplomatyczną. Jest głównodowodzącym wojsk Turkmenistanu, wydaje rozkazy o mobilizacji sił zbrojnych, wyznacza dowódców wojskowych. Formuje i przewodzi Państwowej Radzie Bezpieczeństwa Turkmenistanu. Określa kierunek politycznego i gospodarczego rozwoju państwa. Przedkłada parlamentowi do zatwierdzenia budżet państwa. Podpisuje ustawy państwowe, posiada [[Weto prezydenckie|prawo weta]] (prawo to nie rozciąga się na zmiany w Konstytucji). Prezydent mianuje członków CKWCentralnej Komisji Wyborczej przed przeprowadzeniem referendów i wyborów, wyznacza datę referendów oraz przedwczesnej sesji Parlamentu. Decyduje w kwestiach nadania i zrzeczenia się obywatelstwa Turkmenistanu oraz zapewnienia azylu politycznego. Nadaje ordery i nagrody państwowe oraz stopnie wojskowe i inne specjalne wyróżnienia państwowe. Za zgodą parlamentu mianuje Prokuratora Generalnego, przewodniczącego Sądu Najwyższego, Ministra Spraw Wewnętrznych i Ministra Sprawiedliwości (Adalata). Decyduje o amnestii.
 
Decyduje w kwestiach nadania i zrzeczenia się obywatelstwa Turkmenistanu oraz zapewnienia azylu politycznego. Nadaje ordery i nagrody państwowe oraz stopnie wojskowe i inne specjalne wyróżnienia państwowe. Za zgodą parlamentu mianuje Prokuratora Generalnego, przewodniczącego Sądu Najwyższego, Ministra Spraw Wewnętrznych i Ministra Sprawiedliwości (Adalata). Decyduje o amnestii. Zarząd stan wyjątkowy na terenie całego kraju lub jego części.
 
Prezydent nie może był członkiem parlamentu. Jest objęty [[immunitet]]em<ref name=encon/>.
 
== Zdjęcie z urzędu i opróżnienie urzędu ==
Prezydent Turkmenistanu może zostać zwolniony z obowiązków z powodu niezdolności do ich wykonywania z przyczyn chorobowych; taką decyzję podejmuje parlament głosami co najmniej 2/3 głosamiustawowej liczby deputowanych na podstawie badańrekomendacji niezależnej komisji lekarskichlekarskiej. W przypadku naruszenia Konstytucjikonstytucji i innych ustaw przez prezydenta parlament może pociągnąć prezydenta do [[Odpowiedzialność konstytucyjna|odpowiedzialności konstytucyjnej]] (wniosek ow brakutej zaufaniusprawie przyjmujewymaga sięco najmniej 2/3 głosami,głosów zatwierdzenieustawowej brakuliczby zaufaniadeputowanych, doprzyjęcie głowywniosku państwawymaga co najmniej 3/4 głosamigłosów ustawowej liczby deputowanych). Złożenie prezydenta z urzędu odbywamusi sięzostać zanastępnie zatwierdzone na pośrednictwemdrodze referendum.
 
Prezydent nie ma prawa przekazania swoich obowiązków innym organom państwowym (poza wyjątkami, gdy władzę przyjmuje przewodniczący parlamentu). W przypadku, gdy prezydent nie jest w stanie wykonywać swych obowiązków, do czasu wyboru nowego prezydenta Państwowa Rada Bezpieczeństwa Turkmenistanu tymczasowo wyznacza na pełniącego obowiązki prezydenta jednego z zastępców Przewodniczącego Gabinetu Ministrów. W tym przypadku wybory prezydenckie powinny odbyć się w okresie nieprzekraczającym 60 dni od wyznaczenia p.o., przy czym osoba, pełniąca obowiązki prezydenta, nie może kandydować w tych wyborach<ref>[http://www.turkmenistan.gov.tm/_ru/laws/?laws=01dw ''Конституция Туркменистана'']. [dostęp: 2011-01-10].</ref><ref name=encon/>.
 
== Lista prezydentów Turkmenistanu ==
Pierwszym prezydentem [[Turkmenistan]]u został 27 października 1991, w dniu ogłoszenia przez kraj niepodległości, [[Saparmyrat Nyýazow|Saparmurat Nijazow]]. Wcześniej, od 2 listopada 1990, zajmował on stanowisko prezydenta [[Turkmeńska Socjalistyczna Republika Radziecka|Turkmeńskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej]]. W wyborach w czerwcu 1992 uzyskał reelekcję. W 1993 przyjął tytuł "Turkmenbaszy" (przywódcy wszystkich Turkmenów). Referendum z 1994 przedłużyło jego mandat do 2002. W 1999 został ogłoszony przez parlament "dożywotnim prezydentem"<ref>{{cytuj stronę|url=http://rulers.org/indexn2.html#niyaz|tytuł=Niyazov, Saparmurat (Atayevich)|opublikowany=rulers.org|język=en|data dostępu=2011-01-10}}</ref>.
 
Po jego śmierci 21 grudnia 2006 obowiązki głowy państwa przejął wicepremier, [[Gurbanguly Berdimuhamedow]], który w lutym 2007 zwyciężył w wyborach prezydenckich<ref>{{cytuj stronę|url=http://rulers.org/rult.html#turkmenistan|tytuł=Turkmenistan|opublikowany=rulers.org|język=en|data dostępu=2011-01-10}}</ref>.
 
* '''Lista prezydentów [[Turkmenistan]]uTurkmenistanu:'''.
{| class="wikitable"
|-
| 1.
| [[Plik:Saparmurat_Niyazov.jpg|100px]]
| align=left| '''[[Saparmyrat Nyýazow|Saparmurat Nijazow]]'''
| [[2127 czerwcapaździernika]] [[1991]] - [[21 grudnia]] [[2006]], [[prezydent]]-[[dyktator]] (''zmarł pełniąc urząd'')
| [[Partia Demokratyczna Turkmenistanu]]
|-
| 2.
| [[Plik:Gurbanguly.jpg|100px]]
| align=left| '''[[Gurbanguly BerdimuhammedowBerdimuhamedow]]'''
| [[21 grudnia]] [[2006]] – ''obecnie''
| [[Partia Demokratyczna Turkmenistanu]]
|}
14 984

edycje