Otwórz menu główne

Zmiany

Dodane 802 bajty, 8 lat temu
drobne merytoryczne,
|commons = Category:Category:Echinoidea
}}
[[Plik:Woda-5 ubt.jpeg|240px|thumb|Jeżowiec]]
[[Plik:Toxopneustes pileolus (Sea urchin).jpg|240px|thumb|Kolce ''[[Toxopneustes pileolus]]'' zawierają niebezpieczne dla człowieka toksyny]]
'''Jeżowce''' (Echinoidea, z [[język grecki|gr.]] ''echinos'' – jeż + ''eidos'' – rodzaj) – [[gromada (biologia)|gromada]] morskich [[zwierzęta|zwierząt]] zaliczanych do typu [[szkarłupnie|szkarłupni]] (Echinodermata), charakteryzujących się kulistym, mniej lub bardziej spłaszczonym, różnorodnie ubarwionym ciałem gęsto pokrytym wapiennymi, ruchomo osadzonymi kolcami. Zamieszkują strefę denną wód słonych o zasoleniu powyżej 20‰ wszystkich stref geograficznych kuli ziemskiej. Większość gatunków występuje w strefie tropikalnej i subtropikalnej. Przeciętnie osiągają 6–12 cm średnicy. Niektóre gatunki produkująsą wyposażone w jadowy narząd raniący (tzw. [[pedicellaria]]), będące w istocie zmodyfikowanymi, nieco krótszymi kolcami zakończone kleszczykami w postaci trzech twardych ruchomych szponów, przebijających skórę i wprowadzających jad. Gruczoły jadowe znajdują się u nasady kolca. Produkują one [[toksyny]] niebezpieczne dla zdrowia człowieka. Do szczególnie niebezpiecznych można zaliczyć [[Toxopneustes pileolus]] oraz inne jeżowce z rodzaju [[Tripneustes]]. U gatunków występujących w strefie tropikalnej niebezpieczne bywają również same kolce. Ukłucia nawet niejadowitych jeżowców mogą wywoływać infekcje bakteryjne<ref>{{Cytuj książkę | nazwisko= Pigulewski | imię=S.| tytuł= Jadowite zwierzęta bezkręgowe | data=1982| wydawca=[[Państwowe Wydawnictwo Naukowe]]| miejsce=Warszawa | isbn=83-01-02687}}</ref>. W zapisie kopalnym jeżowce znane są od [[paleozoik]]u.
 
Jeżowce wyposażone są w [[układ ambulakralny]] i wapienny pancerz pokryty miękkimi tkankami. Składa się on zazwyczaj z dwudziestu rzędów pięciokątnych płytek zgrupowanych w podwójne, naprzemianległe pasy. Otwór gębowy znajduje się na spodniej części ciała (w grupie jeżowców regularnych, otwór ten jest wyposażony w aparat szczękowy zwany [[latarnia Arystotelesa|latarnią Arystotelesa]] – z pomocą tych zębów zbierają one pokarm z podłoża i żują go). Odbyt znajduje się nad otworem gębowym, na wierzchniej części ciała. Tarcza szczytowa jeżowców składa się z dziesięciu płytek, przy czym pięć z nich to płytki oczne z otworkami na światłoczułe zakończenia kanałów promienistych tworzących oczy jeżowca.
12 035

edycji