Skarpa (architektura): Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 475 bajtów ,  9 lat temu
drobne merytoryczne, drobne redakcyjne, źródła/przypisy
m (drobne redakcyjne)
(drobne merytoryczne, drobne redakcyjne, źródła/przypisy)
[[Plik:Skarpa gotyk.jpg|thumb|Skarpa – Katedra w Poznaniu]]
{{wikisłownik|przypora}}
'''Skarpa''', szkarpa, przypora – [[mur]] odchodzący prostopadle na zewnątrz od ściany wysokiego budynku pełniący funkcję konstrukcyjną. Oglądany z boku, rozszerza się ku dołowi schodkowo lub pochyło. Podtrzymuje ścianę i równoważy siły rozporowe od znajdujących się w środku [[Łęk (architektura)|łęku]] lub [[sklepienie|sklepienia]]. Umożliwia stosowanie dużych, wysokich okien, zajmujących dużą powierzchnię ścian, które przez to traciły swoją funkcję nośną. Stosowany także w budowlach technicznych jak ściany fortyfikacji, kanałów itp.
 
'''Skarpa''', szkarpa, przypora – pionowy element konstrukcyjny budowli, [[mur]] odchodzący prostopadle na zewnątrz od ściany wysokiego w postaci filara. Zadaniem przypory jest wzmocnienie ściany oraz przenoszenie ciężaru sklepienia (lub sklepień) budowli na podłoże (grunt, fundament).
 
'''Skarpa''', szkarpa, przypora – [[mur]] odchodzący prostopadle na zewnątrz od ściany wysokiego budynku pełniący funkcję konstrukcyjną. Oglądany z boku, rozszerza się ku dołowi schodkowo lub pochyło. Podtrzymuje ścianę i równoważy siły rozporowe od znajdujących się w środku [[Łęk (architektura)|łęku]] lub [[sklepienie|sklepienia]]. Umożliwia stosowanie dużych, wysokich okien, zajmujących dużą powierzchnię ścian, które przez to traciły swoją funkcję nośną. Stosowany także w budowlach technicznych jak ściany fortyfikacji, kanałów itp.
 
Szczególnie rozwiniętą postać skarpa przybierała w [[architektura romańska|romańskiej]] i [[architektura gotycka|gotyckiej]] [[architektura|architekturze]] [[kościół (budynek)|kościelnej]]. Romańskie skarpy były wydatne, masywne, odchodząc dość daleko od podpieranych ścian, natomiast w gotyku skarpy przybrały bardzo charakterystyczne dla tego okresu formy uskokowych ażurowych podpór jeszcze dalej odchodzących od ścian nośnych, tworząc [[system przyporowy]] w postaci wielu stopni łęków i filarów przyporowych.
 
Przyporą nazywane jest także rusztowanie podpierające wychyloną od pionu ścianę i zapobiegające jej zawaleniu.
=== Zobacz też ===
 
{{wikisłownik|przypora}}
=== Zobacz też ===
* [[System przyporowy]]
* [[Wikipedia:Skarbnica Wikipedii/Przegląd zagadnień z zakresu architektury|Przegląd zagadnień z zakresu architektury]]
 
== Źródła ==
* {{cytuj książkę |nazwisko = Szolginia| imię = Witold| tytuł = Architektura| wydawca = Sigma NOT| miejsce = Warszawa| data = | rok = 1992| strony = 131-132| isbn = 83-85001-89-1}}
 
 
[[Kategoria:Elementy budowlane]]