Bazylika Matki Boskiej Bolesnej w Limanowej: Różnice pomiędzy wersjami

rozbudowa
m (drobne techniczne, WP:SK)
(rozbudowa)
|nr rej. zabytku = A-228
|data rejestracji = 12.08.1971 r.<ref name="zabytek">{{zabytek|małopolskie|data dostępu=19.04.2010}}</ref>
|rejestr =[[Narodowy Instytut Dziedzictwa]]
|grafika = Bazylika Limanowa.jpg
|opis grafiki = Bazylika mniejsza w Limanowej
|państwo = POL
|miejscowość = [[Limanowa]]
|wyznanie = [[Kościół katolicki|katolickie]]
|kościół = [[Kościół łaciński|rzymskokatolicki]]
|administratura typ = [[Parafia]]
|administratura nazwa = [[parafia Matki Boskiej Bolesnej w Limanowej|Matki Boskiej Bolesnej w Limanowej]]
|tytuł świątyni =[[bazylika mniejsza]]
|data nadania =1991
|nadający tytuł =[[Jan Paweł II]]
|dedykacja świątyni = MatkiMatka BoskiejBoża BolesnejBolesna
|dzień wspomnienia =piątek przed Niedzielą Palmową
|relikwie =
|cudowne wizerunki =[[Pieta Limanowska|figura Matki Bożej Bolesnej]]
|data powołania =
|data dekretu =
|dekret wydał =
|data rozpoczęcia budowy =1910
|data zakończenia budowy = 1910 – 1918
|data konsekracji = 1921
|data zamknięcia =
|aktualne przeznaczenie =[[Kościół parafialny]], [[Sanktuarium]]
|data zniszczenia =
|zniszczona przez =
|plan świątyni =
|opis planu =
|styl =[[secesja (sztuka)|secesja]]
|architekt = Zdzisław Mączeński
|materiał budowlany =piaskowiec
|liczba wiernych =
|powierzchnia =
|wysokość kopuły zew =
|liczba ikonostasów =
|liczba ołtarzy =6
|wezwania ołtarzy bocznych =Matka Boska Różańcowa<br />Najświętsze Serce Jezusa<br />Relikwie Świętych i Błogosławionych<br />św. Józef<br />św. Antoni
|wezwania ołtarzy bocznych =
|liczba naw =3
|szerokość nawy głównej =
|wysokość nawy głównej =
|www =
}}
'''Bazylika Matki Boskiej Bolesnej w Limanowej''' − świątynia [[kościół parafialnyłaciński|rzymskokatolicka]], wbędąca [[Limanowakościół parafialny|kościołem parafialnym]] [[Parafia Matki Boskiej Bolesnej w Limanowej|parafii Matki Bożej Bolesnej w Limanowej]]. zW drugiej1991 dekadyzostała XXpodniesiona wieku,przez papieża [[sanktuariaJan Paweł maryjneII|sanktuariumJana maryjnePawła II]], oddo 1991 rokurangi [[bazylika mniejsza|bazyliki mniejszej]]. Jest [[sanktuarium]], w którym szczególnym kultem otaczana jest łaskami słynąca [[Pieta Limanowska|figura Matki Bożej Bolesnej]].
==Historia ==
=== Poprzednie świątynie ===
W 1513 właściciel miasteczka Limanowa ufundował na swoich ziemiach niewielką drewnianą świątynię, która stała się pierwszym kościołem parafialnym miejscowej parafii. Była on wzniesiona na planie krzyża z wieżą od strony zachodniej. Jej patronem był św. Mikołaj. Kościół rozbudowano na początku XVII wieku, dodając dwie kaplice, podcienia i wieżę. Kościół spłonął w welkim pożarze, który strawił znaczną część centrum miasta 14 marca 1769. Z płomieni uratowano wówczas jedynie cudowną figurę Matki Bożej Bolesnej z XIV wieku i XVI-wieczną chrzcielnicę.
 
W latach 1776-1791 wzniesiono na miejscu pogorzelska nową świątynię - również drewnianą, jednonawową, z pojedynczą wieżą. Poświęcił ją 12 maja 1825 biskup Tomasz Ziegler. Przetrwała jedynie do 1909, kiedy to została rozebrana, aby zrobić miejsce pod budowę obecnej bazyliki, która miała sprostać nasilającemu się ruchowi pielgrzymkowemu.
Świątynia została wybudowana w latach 1910<ref>za: [http://www.limanowa.tarnow.opoka.org.pl/ Sanktuarium Matki Boskiej Bolesnej] (inne źródła jako datę rozpoczęcia budowy podają lata 1912 i 1914)</ref> - 1918 jako [[dar wotywny|wotum]] na 100. rocznicę [[Konstytucja 3 maja|Konstytucji 3 maja]], z inicjatywy ówczesnego [[proboszcz]]a [[parafia Matki Boskiej Bolesnej w Limanowej|parafii limanowskiej]], ks. Kazimierza Łazarskiego, według projektu [[Zdzisław Mączeński|Zdzisława Mączeńskiego]]. [[kościół (budynek)|Kościół]] został [[konsekracja kościoła|konsekrowany]] 6 października 1921 roku przez [[biskupi tarnowscy|biskupa tarnowskiego]] [[Leon Wałęga|Leona Wałęgę]].
===Historia bazyliki limanowskiej===
Świątynia została wybudowana w latach 1910<ref>za: [http://www.limanowa.tarnow.opoka.org.pl/ Sanktuarium Matki Boskiej Bolesnej] (inne źródła jako datę rozpoczęcia budowy podają lata 1912 i 1914)</ref> - 1918 jako [[dar wotywny|wotum]] na 100. rocznicę [[Konstytucja 3 maja|Konstytucji 3 maja]], z inicjatywy ówczesnego [[proboszcz]]a [[parafia Matki Boskiej Bolesnej w Limanowej|parafii limanowskiej]], ks. Kazimierza Łazarskiego, według projektu [[Zdzisław Mączeński|Zdzisława Mączeńskiego]]. [[kościół (budynek)|Kościół]] został [[konsekracja kościoła|konsekrowany]] 6 października 1921 roku przez [[biskupi tarnowscy|biskupa tarnowskiego]] [[Leon Wałęga|Leona Wałęgę]].
 
3 maja 1991, w rocznicę uchwalenia [[Konstytucja 3 maja|Konstytucji 3 Maja]], papież [[Jan Paweł II]] podniósł kościół w Limanowej do rangi bazyliki mniejszej.
Kościół Matki Boskiej Bolesnej jest murowaną, trójnawową [[bazylika|bazyliką]] o ścianach zewnętrznych wyłożonych kamieniem. Został zaprojektowany z wykorzystaniem motywów drewnianego budownictwa okolic [[Beskid Wyspowy|Beskidu Wyspowego]]. Wysoka wieża przy [[fasada|fasadzie]] zwieńczona jest [[architektura neobarokowa|neobarokowym]] [[dach hełmowy|hełmem]]. U [[szczyt (budownictwo)|szczytu]] fasady znajduje się rzeźba [[Jezus Chrystus#Pojmanie, męczeńska śmierć i zmartwychwstanie|Ukrzyżowania]] a poniżej niej [[godło Polski|polski orzeł]] i daty 1791 - 1891.
 
== Architektura ==
W [[ołtarz]]u głównym bazyliki znajduje się [[Pieta Limanowska|rzeźba Matki Boskiej Bolesnej]], wykonana z drewna lipowego, pochodząca z XIV wieku. W 1753 roku przeniesiono ją z [[Kaplica Łask|kaplicy w Mordarce]] do ówczesnego, drewnianego kościoła parafialnego w Limanowej. 11 września 1966 roku, w ramach [[milenium chrztu Polski|obchodów milenijnych]] pieta została [[koronacja|ukoronowana]] przez [[biskupi krakowscy|metropolitę krakowskiego]] [[Jan Paweł II|Karola Wojtyłę]]. On też 22 czerwca 1983 roku, już jako [[papież]] Jan Paweł II, powtórnie koronował w [[Kraków|Krakowie]] rzeźbę po kradzieży (w 1981 roku) poprzedniej korony. Wobec wzrastającego [[kult maryjny|kultu]] Piety Limanowskiej wokół kościoła rozwinęło się sanktuarium maryjne. W 1991 roku kościół Matki Boskiej Bolesnej w Limanowej został podniesiony do godności bazyliki mniejszej.
Kościół Matki Boskiej Bolesnej jest [[secesja (sztuka)|secesyjną]], murowaną, trójnawową [[bazylika|bazyliką]] o ścianach zewnętrznych wyłożonych kamieniem. Został zaprojektowany z wykorzystaniem motywów drewnianego budownictwa okolic [[Beskid Wyspowy|Beskidu Wyspowego]]. Wysoka wieża przy [[fasada|fasadzie]] zwieńczona jest [[architektura neobarokowa|neobarokowym]] [[dach hełmowy|hełmem]]. U [[szczyt (budownictwo)|szczytu]] fasady znajduje się rzeźba [[Jezus Chrystus#Pojmanie, męczeńska śmierć i zmartwychwstanie|Ukrzyżowania]] a poniżej niej [[godło Polski|polski orzeł]] i daty 1791 - 1891.
 
== Wnętrze ==
Z wyposażenia poprzednich, drewnianych kościołów Limanowej w bazylice znajduje się [[gotyk|późnogotycka]] drewniana [[chrzcielnica]].
Wnętrze bazyliki zdobią dekoracje figuralne, wykonane m.in. z masy betonowej. Na każdym kroku uwagę przyciągają liczne polichromie, witraże, rzeźby i mozaiki. Autorem polichromii jest [[Adam Miksza]]. Wyróżnia się zwłaszcza kompozycja ''Od powietrza, głodu, ognia i wojny wybaw nas Panie''.
=== Ołtarze ===
;ołtarz główny: wykonany został w 1920 według projektu Zdzisława Mączeńskiego, a w 1965 przebudowany według projektu Zbigniewa Wzorka. W [[ołtarz]]ujego głównymcentralnej bazylikiczęści znajduje się [[Pieta Limanowska|rzeźba Matki Boskiej Bolesnej]], wykonana z drewna lipowego, pochodząca z XIV wieku. W 1753 roku przeniesiono ją z [[Kaplica Łask|kaplicy w Mordarce]] do ówczesnego, drewnianego kościoła parafialnego w Limanowej. 11 września 1966 roku, w ramach [[milenium chrztu Polski|obchodów milenijnych]] pieta została [[koronacja|ukoronowana]] przez [[biskupi krakowscy|metropolitę krakowskiego]] [[Jan Paweł II|Karola Wojtyłę]]. On też 22 czerwca 1983 roku, już jako [[papież]] Jan Paweł II, powtórnie koronował w [[Kraków|Krakowie]] rzeźbę po kradzieży (w 1981 roku) poprzedniej korony. Wobec wzrastającego [[kult maryjny|kultu]] Piety Limanowskiej wokół kościoła rozwinęło się sanktuarium maryjne. W 1991 roku kościół Matki Boskiej Bolesnej w Limanowej został podniesiony do godności bazyliki mniejszej.
{{main|Pieta Limanowska}}
Pieta otoczona jest licznymi darami wotywnymi. Posiada dwie zasuwy w formie obrazów: ''Ukrzyżowanie'' ze scenami z życia Jezusa oraz ''Koronacja Najświętszej Maryi Panny''.
 
W zwieńczeniu ołtarza znajduje się obraz ''Proroctwo Symeona'', namalowany przez [[Maria Ritter|Marię Ritter]]. Poniżej wnęki, w której umieszczono Pietę, znajduje się [[tabernakulum]], ozdobione scenami Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny i Zmartwychwstania Chrystusa.
;ołtarze boczne: wykonał je w latach 1920-1930 [[Wojciech Durek]]. Zdobią je potężne kompozycje figuralne:
*ołtarz Matki Bożej Różańcowej - z obrazem ''Matka Boża Ostrobramska''
*ołtarz Najświętszego Serca Pana Jezusa - w jego centrum znajduje się figura Jezusa, adorowana przez anioły, rolnika i księdza
*ołtarz Relikwii Świętych i Błogosławionych - spoczywają w nim relikwiarze ze szczątkami m.in. św. Antoniego Puscci, św. Jana Bosko oraz św. Jadwigi
*ołtarz św. Józefa - zdobi go dekoracja rzeźbiarska przedstawiająca niewiernego Tomasza oraz wizerunek św. Urszuli Ledóchowskiej
*ołtarz w kaplicy św. Antoniego
===Witraże ===
Do wnętrza bazyliki światło pada przez liczne barwne witraże, wśród których są m.in.:
*''Wizja i cud Jana z Mathy'' oraz ''Adoracja Chrystusa Ukrzyżowanego przez św. Kazimierza'' - wykonane przez [[Konrad Krzyżanowski|Konrada Krzyżanowskiego]],
*''św. Walenty'' i inne okrągłe witraże - projektu [[Józef Mehoffer|Józefa Mehoffera]],
*''Polonia Rediviva'' oraz ''Siewca'' - autorstwa [[Wincenty Gawron|Wincentego Gawrona]].
=== Wyposażenie ===
*drewniana późnogotycka [[chrzcielnica]] z 1527, ocalona z pożaru;
*złocona [[ambona]], ozdobiona figurkami Ewangelistów i zwieńczona figurą Chrystusa Zmartwychwstałego;
*stacje Drogi Krzyżowej, wykonanej w 1924 przez [[Wojciech Durek|Wojciecha Durka]]
{{Przypisy}}
 
# [http://www.limanowa.tarnow.opoka.org.pl/ Sanktuarium Matki Boskiej Bolesnej] [dostęp 8 października 2009]
# [http://www.niedziela.pl/artykul_w_niedzieli.php?doc=nd200637&nr=21 Jan Uryga, ''Matka Bolesna z Limanowej'', w: ''Niedziela. Tygodnik Katolicki'' nr 37/2006] [dostęp 8 października 2009]
# {{cytuj książkę|nazwisko=Skoczek|imię=Piotr|tytuł=Parafie Ziemi Limanowskiej|wydawca=Prowincjonalna Oficyna Wydawnicza|miejsce=Proszówki|data=2009|strony=176-188|isbn=978-83-88383-43-4}}
{{bibliografia stop}}
 
3475

edycji