Otwórz menu główne

Zmiany

Dodane 44 bajty, 8 lat temu
m
Dopracować:definicję, podział na sekcje,WP:SK
{{Dopracować|brak definicji|format}}
[[Plik:Apoptosis-blank.png|thumb|right|Apoptoza komórki po prawej]]
[[Plik:Apoptosis mouseliver.jpg|thumb|[[Biologiczny preparat mikroskopowy|Preparat]] mysiej wątroby z obecną komórką apoptotyczną wskazaną strzałką]]
[[Plik:Celldeath.jpg|thumb|200px|Niepełny podział na odrębne palce ([[syndaktylia]]) spowodowany niezajściem apoptozy.]]
'''Apoptoza''' (z ''[[język grecki|gr.]]'') w tłumaczeniu dosłownym ''opadanie liści'' – przenośnia oznaczająca w odniesieniu do biologii zaprogramowaną [[śmierć komórki]] w [[organizm wielokomórkowy|organizmie wielokomórkowym]] – dzięki temu mechanizmowi usuwane są zużyte lub uszkodzone [[Komórka|komórki]]. Można ją przyrównać do zaplanowanego [[samobójstwo|samobójstwa]] komórki, mającego na celu dobro całego [[organizm]]u. W odróżnieniu od [[Martwica|martwicy]] (określanej także mianem [[Martwica|nekrozy]]), gdzie dochodzi do uszkodzenia jakimś zewnętrznym czynnikiem, apoptoza jest zjawiskiem naturalnym w rozwoju i życiu organizmów; mimo tego wykazano, że niektóre [[patogen]]y mogą wpływać na indukcję tego procesu, dotyczy to głównie [[Wirusy|wirusów]], a także niektórych [[Bakterie|bakterii]] takich jak np. ''[[Helicobacter pylori]]''. Termin apoptoza wprowadzono w [[1972]] roku.
 
Apoptoza, w odróżnieniu od [[Martwica|nekrozy]], polega na kurczeniu się komórki poprzez utratę wody. Po różnorodnie przebiegającej fazie inicjacji apoptozy zachodzi faza egzekucji zależna od [[enzymy proteolityczne|enzymów proteolitycznych]] z grup [[kaspazy|kaspaz]]. Szybkie zmiany w [[jądro komórkowe|jądrze komórkowym]] mają charakter zorganizowany – [[Chromatyna|chromatyna jądrowa]] ulega kondensacji, a [[Kwas deoksyrybonukleinowy|DNA]] zostaje pocięte przez [[endonukleazy]]. DNA apoptycznej komórki dzieli się na fragmenty wielkości około 180 [[Para zasad|par zasad]] i ich wielokrotności. Następuje dezintegracja [[cytoszkielet]]u. Komórka apoptyczna zaokrągla się, traci kontakt z podłożem, rozwijają się na jej powierzchni liczne uwypuklenia. W procesie apoptozy [[organellum|organelle komórkowe]] pozostają jednak nienaruszone. Są one usuwane z komórki wraz z fragmentami chromatyny w tzw. ciałkach apoptycznych, [[pęcherzyk]]ach powstałych w wyniku zmian w strukturze [[błona komórkowa|błony komórkowej]]. W większości przypadków są one następnie [[fagocytoza|fagocytowane]] przez [[fagocyt|komórki żerne]]. Wyjątkiem są np. ciałka apoptyczne soczewki oka, które zawierają zamiast [[cytoplazma|cytoplazmy]] z organellami białko [[krystalina|krystalinę]]. Apoptoza nie wywołuje [[Zapalenie|stanu zapalnego]] i dotyczy pojedynczych komórek.
 
Proces programowanej śmierci komórki, charakteryzujący się aktywacją wielu swoistych [[szlak biochemiczny|szlaków biochemicznych]], wymagający syntezy nowych białek, zależnych od cząsteczek sygnalizujących, takich jak: [[TNF-α]] i [[FAS]]-ligand lub też wywołanych przez czynnik uszkadzający komórkę.
 
== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę | nazwisko = Stryer | imię = Lubert | tytuł = Biochemia | data = 2000 | wydawca = Wydawnictwo Naukowe PWN | miejsce = Warszawa | isbn = 83-01-12044-4 | strony = }}
* {{Cytuj książkę | nazwisko = | imię = | tytuł = Biologia molekularna w medycynie : elementy genetyki klinicznej | data = 2006 | wydawca = Wydawnictwo Naukowe PWN | miejsce = Warszawa | isbn = 978-83-01-14703-7 | strony = }}
* {{Cytuj książkę | nazwisko = Kilarski | imię = Wincenty Michał | tytuł = Strukturalne podstawy biologii komórki | data = 2007 | wydawca = Wydawnictwo Naukowe PWN | miejsce = Warszawa | isbn = 978-83-01-14070-0 | strony = }}
* Youngson R., ''Collins; Słownik Encyklopedyczny; Medycyna'', RTW, 1997 ISBN 83-86822-53-8
 
[[Kategoria:Układ immunologiczny]]
 
{{Linklink FA|sl}}
 
[[ar:استماتة]]