Weduta: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 76 bajtów ,  9 lat temu
m (r2.7.1) (robot dodaje: sh:Veduta)
 
== Zasady ==
Sztuka weduty oparta jest na praktycznych i geometrycznych pojęciach perspektywy. Wedutyści posługiwali się z reguły [[perspektywa zbieżnalinearna|perspektywą zbieżną]], zbudowaną na jednej linii perspektywicznej albo perspektywą boczną, w której mamy do czynienia z dwoma punktami zbieżnymi, leżącymi po obu stronach osi. Do wykreślania perspektyw przy malowaniu wedut i widoków architektury używano ciemni optycznej ([[camera obscura]]). Malarz kładł papier na szybie odbijającej odwrócony obraz widoku i przerysowywał go.
 
== Fantazje architektoniczne ==
Szczególnym rodzajem weduty jest [[Capriccio (malarstwo)|capriccio]], czyli kaprys architektoniczny – pejzaż, na którym istniejące budowle występują w fantazyjnym zestawieniu, często razem z budowlami wymyślonymi przez artystę lub w całości będącymi tworem jego wyobraźni. Hrabia wenecki Francesco Algarotti pisał w połowie XVIII w., że capriccio stało się ''nowym gatunkiem malarstwa, który polega na przedstawieniu z natury jakiegoś krajobrazu, a następnie ozdobieniu go pięknymi budowlami lub innymi wyjątkowymi obiektami pod każdym względem idealnymi''<ref> M. Hollingsworth, ''Sztuka w dziejach człowieka'', Warszawa 1992 s. 392.</ref>. Takie fantazje architektoniczne tworzyli m.in.: [[Giovanni Battista Piranesi]], [[Giovanni Paolo Pannini]], [[Francesco Guardi]], [[Hubert Robert]]. Wymyślony, lecz realistycznie przedstawiony widok miasta nosi także nazwę weduty idealnej.
 
== Historia gatunku ==
Widoki miast pojawiały się już w starożytności, ale jedynie jako tło w innych przedstawieniach. Większą rolę zaczęły odgrywać w późnym średniowieczu i w okresie renesansu ([[Gentile Bellini]], [[Vittore Carpaccio]]). Jako samodzielny gatunek weduta wyodrębniła się w XVII wieku w Holandii. Widoki miejskie z niemalże fotograficzną wiernością tworzyli [[Jan van der Heyden]] i [[Gerrit Adriaenszoon Berckheyde]]. Widok [[Delft]] oraz uliczkę miejską namalował [[Jan Vermeer]].
 
Prekursorami weduty włoskiej byli malarze flamandzcy stale przebywający w Rzymie: [[Mattheus Brill]] i jego młodszy brat [[Paul BrillBril]]l. Za twórcę weduty perspektywicznej uchodzi [[Gaspar van Wittel]] (Vanvitelli), malarz holenderski działający we Włoszech. Rozkwit weduty przypada na wiek XVIII w Wenecji. Dzięki swemu położeniu, bajecznej scenerii i magicznemu światłu, [[Wenecja]] – „perła Adriatyku”, stała się przedmiotem szczególnego podziwu podróżników, pisarzy i artystów. ''Nieuchronne przeznaczenie Wenecji – być malowaną'' ([[Henry James]]). Malarstwo wedutowe było wizytówką miasta przez cały wiek XVIII. Rozwój tego gatunku stał się możliwy dzięki rozwojowi turystyki. Młodzi Europejczycy, głównie Anglicy, w ramach obowiązkowej podróży edukacyjnej określanej mianem [[Grand Tour]], przemierzali Półwysep Apeniński, a zatrzymując się w Wenecji, nabywali obrazy przedstawiające widok miasta. Pierwszym wedutystą weneckim był [[Luca Carlevarijs|Luca Carlevaris]], najsłynniejszym – [[Giovanni Antonio Canal]], zw. [[Giovanni Antonio Canal|Canaletto]]. W latach 1750-1850 weduta rozpowszechniła się w całej Europie. Do późniejszego malarstwa terminu tego nie stosuje się.
 
Wybitnym polskim wedutystą był [[Marcin Zaleski]].
 
== Wybrani wedutyści ==
* [[Rudolf von Alt|Rudolf Ritter von Alt]] (1812-1905) – Austria
* [[Francesco Albatto]] (1721-1757) – Włochy
* [[Francesco Battaglioli]] (ok. 1722-1796) – Włochy
* [[Giuseppe Bernardino Bison]] (1762-1844) – Włochy
* [[Gerrit Adriaenszoon Berckheyde]] (1638-1698) – Holandia
* [[Paul BrillBril]]l (1554-1626) – Flandria
* [[Giovanni Antonio Canal]], zw. [[Giovanni Antonio Canal|Canaletto]] (1697-1768) – Włochy
* [[Luca Carlevarijs|Luca Carlevaris]] lub Carlevarijs (1633-1768) – Włochy
== Zobacz też ==
* [[pejzaż]]
* [[Capriccio (malarstwo)|capriccio]]
* [[prospekt]]
 
11 661

edycji