Muszla: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 10 bajtów ,  9 lat temu
poprawa linków, ilustracja, drobne redakcyjne
m (robot dodaje: ne:कौडा)
(poprawa linków, ilustracja, drobne redakcyjne)
{{DisambigR|biologii|[[Muszla (ujednoznacznienie)|inne znaczenia tego słowa]]}}
'''Muszla''' – [[wapień|wapienny]] [[szkielet zewnętrzny]] [[muszlowce|muszlowców]]. W przekroju muszli można wyróżnić trzy wyraźne warstwy: [[Periostracum|zewnętrzną konchiolinową - periostracum]], środkową porcelanową – ostracum i wewnętrzną perłową – hypostracum, zbudowaną z licznych drobnych blaszek wapiennych. [[Masa perłowa]] może być odkładana przez płaszcz także wokół drobin np. ziarenek piasku, które dostaną się do wnętrza muszli. Wtedy tworzą się zazwyczaj regularne grudki masy perłowej – [[perła|perły]].
{{Galeria
|Nazwa=Muszle|wielkość=200|pozycja=leftright
|Plik:Przyklady muszli.jpg|Różne rodzaje muszli
|Plik:Muszlasmall.jpg|Muszle mogą osiągać bardzo różne rozmiary
}}
[[Plik:Czescimuszli shells.jpg|thumb|Budowa muszli ślimaka.: 1-dołek osiowy, 2-warga, 3-otwór muszli, 4-kolumienka (wrzeciono), 5-szew, 6-zwój, 7-szczyt muszli. Skręty muszli, prócz ostatniego (najmłodszego i z otworem) tworzą skrętkę.]]
[[Plik:Lymnaea sp.jpg|thumb|150px|left|Powierzchnia muszli określana jako "młotkowana"]]
{{wikiquote|dopełniacz=o muszli}}
 
'''Muszla''' – [[wapieńWapień|wapienny]] [[szkielet zewnętrzny]] [[muszlowceMuszlowce|muszlowców]]. W przekroju muszli można wyróżnić trzy wyraźne warstwy: [[PeriostracumPeriostrakum|zewnętrzną konchiolinową - periostracum]], środkową porcelanową – ostracum i wewnętrzną perłową – hypostracum, zbudowaną z licznych drobnych blaszek wapiennych. [[Masa perłowa]] może być odkładana przez płaszcz także wokół drobin np. ziarenek piasku, które dostaną się do wnętrza muszli. Wtedy tworzą się zazwyczaj regularne grudki masy perłowej – [[perłaPerła|perły]].
 
Muszle są charakterystycznym tworem mięczaków: [[Jednotarczowce|Monoplacophora]], [[Chitony|Polyplacophora]], [[Ślimaki|Gastropoda]], [[Małże|Bivalvia]], [[Łódkonogi|Scaphopoda]], [[Łodziki|Nautilida]]. Tworzone są przez specjalne gruczoły na brzegu płaszcza, i narastają w ten sposób, że gdy zwierzę rośnie, brzegi płaszcza odsuwają się od siebie, odkładając coraz to nowe warstwy substancji budujących muszlę - tak więc początek muszli jest zawsze najmniejszy i najstarszy.
 
U ślimaków obserwuje się największą różnorodność kształtu muszli. U ślimaków nagich spotyka się niewielkie szczątkowe płytki wewnątrz ciała. Większość brzuchonogów posiada jednak dość pokaźne muszle, skręcone spiralnie wokół osi, mniej lub bardziej stożkowato wzniesione, jak np. u [[błotniarkowateBłotniarkowate|błotniarek]]. Nieliczne muszle są skręcone płasko, w jednej płaszczyźnie np. u [[Zatoczkowate|zatoczkowatych]]. Muszle zwinięte spiralnie, w jednej płaszczyźnie mają też łodziki (Nautilida).
[[Plik:Lymnaea sp.jpg|thumb|150px|left|Powierzchnia muszli określana jako "młotkowana"]]
U ślimaków obserwuje się największą różnorodność kształtu muszli. U ślimaków nagich spotyka się niewielkie szczątkowe płytki wewnątrz ciała. Większość brzuchonogów posiada jednak dość pokaźne muszle, skręcone spiralnie wokół osi, mniej lub bardziej stożkowato wzniesione, jak np. u [[błotniarkowate|błotniarek]]. Nieliczne muszle są skręcone płasko, w jednej płaszczyźnie np. u [[Zatoczkowate|zatoczkowatych]]. Muszle zwinięte spiralnie, w jednej płaszczyźnie mają też łodziki (Nautilida).
 
U Bivalvia muszla jest dwuklapowa i składa się z dwóch części. Muszle Monoplacophora składają się z jednej części i mają kształt nieregularnego stożka lub okrągławego "serduszka". Polyplacophora mają osłonę składającą się z kilku płytek, upodabniającą zwierzę do segmentowanych stawonogów. U [[głowonogiGłowonogi|głowonogów]] muszla silnie zredukowana i zanurzona w tkance ciała, tworzy tzw. ''os sepiae'' – "kość mątwy", natomiast u [[Bezpłytkowce|Aplacophora]] muszli brak.
 
Muszle mają także m.in. [[ramienionogi]] (Branchiopoda) nienależące do mięczaków. Ich muszla jest bardzo podobna do muszli małży, ale jedna część (grzbietowa) jest u nich wyraźnie mniejsza.
 
== Ciekawostka ==
[[językJęzyk angielski|Angielskie]] słowo ''shell'', oznaczające "muszla", oraz stylizowana muszla małża od ponad wieku są znakiem firmowym koncernu paliwowego [[Royal Dutch Shell]]. Początek firmy datuje się na rok 1833. Jej założyciel, Marcus Samuel, otworzył wtedy w Londynie[[Londyn]]ie sklep z antykami i orientalnymi muszlami<ref>Za: Shell Polska Sp.z o.o. - http://www.shell.com/home/content/pl-pl/about_shell/how_we_work/historia_shell_100_Lat_06112003.html</ref>.
 
{{commonscat|Shells}}
{{Przypisy|stopień= ==}}
 
 
== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.muszle.concha.pl/?id=14&arkana=1 Concha]
 
{{wikiquote|dopełniacz=o muszli}}
{{commonscat|Shells}}
 
[[Kategoria:Malakologia]]
14 681

edycji