Otwórz menu główne

Zmiany

Rozmiar się nie zmienił, 8 lat temu
m
drobne techniczne, polskie cudzysłowy
[[Plik:Balloon barge.jpg|thumb|Lot balonu z pokładu "„[[George Washington Parke Custis"]]”]]
'''Okręt balonowy''' (balonowiec) – okręt wojenny wyposażony w [[balon]]y wypuszczane z jego pokładu na uwięzi. Pierwsze koncepcje użycia tego typu okrętów pochodzą już z początku XIX wieku, a pierwsze praktyczne próby bojowego użycia balonów z pokładu okrętu miały miejsce w [[1849]].
 
Balonowce używane były jeszcze w początkowym okresie [[I wojna światowa|I wojny światowej]], jednak z powodu szybkiego postępu techniki wojskowej zostały szybko wyparte z użycia przez [[tender wodnosamolotów|tendry wodnosamolotów]] i [[lotniskowiec|lotniskowce]].
Pierwszą osobą, która zasugerowała użycie balonu na uwięzi z pokładu okrętu, był w 1803 angielski kontradmirał [[Henry Knowles]]. W 1818 Charles Rogier zaprojektował okręt wyposażony w balony swobodne uzbrojone w bomby lotnicze, a w 1846 w czasie [[wojna amerykańsko-meksykańska|amerykańsko-meksykańskiej]] powstał plan użycia balonów na uwięzi do zbombardowania portu [[Veracruz (Veracruz)|Veracruz]].
 
Pierwsze praktyczne użycia balonów z pokładu okrętu miało miejsce 12 czerwca 1849 w czasie [[Republika Świętego Marka|blokady Wenecji]]. Z pokładu austriackiego [[parowiec|parowca]] "[[Vulcano (1844)|Vulcano„Vulcano”]]" wypuszczono w kierunku Wenecji kilkanaście małych balonów na gorące powietrze z podwieszonymi ładunkami wybuchowymi, ale z powodu niekorzystnych wiatrów próba ta zakończyła się fiaskiem, co praktycznie zakończyło na zawsze użycie balonów swobodnych do celów wojskowych.
 
Pierwszego lotu załogowego w balonie na uwięzi z pokładu statku dokonał [[3 sierpnia]] [[1861]] w czasie [[wojna secesyjna|amerykańskiej wojny secesyjnej]] [[John La Mountain]], którego balon wzbił się z pokładu należącego do [[Unia (Stany Zjednoczone)|unionistów]] transportowca "Fanny"„Fanny”. Już w tym samym miesiącu [[Korpus Balonowy Armii Unii]] zakupił starą barkę węglową i przebudował ją na pierwszy na świecie balonowiec nazwany "„[[George Washington Parke Custis"]]”. Okręt ten został wycofany ze służby już rok później, ale jego balon służył do kierowania ogniem na [[kanonierka|kanonierce]] "Mayflower"„Mayflower” do końca 1863.
 
Szybko rozwijająca się wówczas technika wojskowa zwiększyła w [[lata 90. XIX wieku|latach 90. XIX wieku]] zainteresowanie balonami obserwacyjnymi na uwięzi. Wiązało się to szczególnie z coraz lepszymi osiągami artylerii okrętowej, której skuteczny zasięg znacznie przewyższał pole widzenia obserwatorów znajdujących się na najwyższych nawet masztach okrętów. Eksperymenty z pokładu francuskiego [[pancernik]]a "[[Formidable (1885)|Formidable„Formidable”]]" pokazały, że obserwator znajdujący się w balonie ma pole widzenia nawet o 40 km większe od osoby znajdującej się na pokładzie okrętu.
 
Prowadzono także intensywne prace nad doskonaleniem balonów. Zwykłe sferyczne balony były bardzo niestabilne nawet przy stosunkowo niewielkich wiatrach, ich gwałtowne ruchy powodowały często [[choroba lokomocyjna|chorobę lokomocyjną]] osób znajdujących się na ich pokładach. W Niemczech opracowano wówczas tzw. "''kite baloon"'' (kytoon) – podłużny balon z powierzchniami nośnymi działającymi jako stabilizatory lotu, z wyglądu podobny do [[sterowiec|sterowców]], ale bez żadnego napędu własnego (w późniejszym czasie kytoony używane były także jako bezzałogowe [[balon zaporowy|balony zaporowe]]).
 
W 1898 francuski okręt "[[Foudre (1895)|Foudre„Foudre”]]" (oryginalnie wodowany jako pływająca baza [[torpedowiec|torpedowcówtentder kontrtorpedowców]] – ''croiseur porte-torpilleurs'') został czasowo przebudowany na okręt balonowy i jako taki brał udział w manewrach w latach 1898–1901 (w późniejszym czasie został przebudowany na tender wodnosamolotów – ''transport d'hydravions'').
 
[[Plik:Fartyg med spaningsballong.jpeg|thumb|Szwedzki [[Ballondepotfartyg Nr. 1]] z balonem]]
W 1904 w Szwecji zbudowano pierwszy okręt zaprojektowany od początku jako balonowiec, była to pozbawiona własnego napędu barka [[Ballondepotfartyg Nr. 1]] o wyporności 220 ton, okręt ten brał udział w manewrach floty jeszcze do 1929.
 
== Wojna japońsko-rosyjska ==
Balony na uwięzi były używane przez obie strony [[wojna rosyjsko-japońska|wojny japońsko-rosyjskiej]], ale tylko Rosjanie używali ich z pokładów okrętów. We [[Władywostok]]u kapitan Fiodor Postnikow zaadoptował cztery transportowce oraz [[krążownik pancerny]] "[[Rossija (1897)|Rossija„Rossija”]]" na balonowce, a w bazie w [[Lipawa|Lipawie]] nad Morzem Bałtyckim stary niemiecki [[statek pasażerski|liniowiec]] "Lahn"„Lahn” został przebudowany na okręt balonowy nazwany "Ruś"„Ruś”. Okręt ten miał nawet wziąć udział w [[bitwa pod Cuszimą|bitwie pod Cuszimą]] i wyruszył w drogę wraz z resztą floty, ale fatalny stan kadłuba zmusił go do powrotu do Lipawy.
 
== Wojna włosko-turecka ==
Marynarka włoska używała balonów na uwięzi z pokładów okrętów już od 1907, a pierwszy włoski balonowiec powstał w 1911 i brał udział w [[wojna włosko-turecka|wojnie włosko-tureckiej]]. Przebudowana na okręt balonowy [[brygantyna (żaglowiec)|brygantyna]] "Cavalmarino"„Cavalmarino” była używana do kierowania ogniem pancernika "[[Re Umberto]]" i krążownika pancernego "[[Carlo Alberto]]".
 
== Pierwsze wojna światowa ==
[[Plik:HU066626DrachenBalloonSSManicaGallipoli1915.jpg|thumb|{{HMS "|Manica"}} pod Gallipoli]]
Na początku [[I wojna światowa|I wojny światowej]] balonowce posiadały floty Wielkiej Brytanii, Francji, Niemiec, Włoch, Rosji i Szwecji. Używane w początkowym okresie do celów obserwacyjnych i kierowania ogniem, zostały jeszcze przed końcem wojny wycofane ze służby lub przebudowane na bazy wodnosamolotów. W czasie [[operacje morskie w Cieśninie Dardanelskiej|operacji morskich w Cieśninie Dardanelskiej]] flota angielska operowała trzema balonowcami [[{{HMS Manica|HMS "Manica"]]}}, [[{{HMS Canning|HMS "Canning"]]}} i [[{{HMS Hector|HMS "Hector"]]}}.
 
== Zobacz też ==